QuizPilot › Fanlar › DTM
DTM

Manbashunoslik_250_test_javoblar

muallif: Diyorov10_05 · 247 ta savol · 0 saqlash
QuizPilotda o'ynash
#1
Манбашунослик фани тарих илмининг қайси соҳаси ҳисобланади?
  1. Фақат археологик манбаларни ўрганувчи фан. E) Лингвистика фанининг бир қисми.
  2. Асосий ва муҳим соҳаларидан бири.
  3. Иккиламчи ва ёрдамчи соҳа.
  4. Фақат адабиётшуносликнинг бўлими.
Javobni ko'rish
Асосий ва муҳим соҳаларидан бири.
#2
Тарихий манба деганда нима тушунилади?
  1. Фақат қадимий қўлёзма китоблар.
  2. Фақат подшоҳлар ва хонларнинг фармонлари. E) Ўзликни англашга ёрдам берувчи адабий асарлар.
  3. Инсон ижтимоий фаолияти натижасида пайдо бўлган моддий ва маънавий ёдгорликлар мажмуи.
  4. Табиатда учрайдиган ҳар қандай излар.
Javobni ko'rish
Инсон ижтимоий фаолияти натижасида пайдо бўлган моддий ва маънавий ёдгорликлар мажмуи.
#3
Ўзбекистон Республикаси биринчи Президенти И.А. Каримов томонидан ўзликни англаш нимадан бошланиши зарурлиги таъкидланган?
  1. Миллий қадриятларни тиклашдан.
  2. Тарихни билишдан.
  3. Маданиятни чуқур ўрганишдан.
  4. Чет тилларни ўрганишдан. E) Адабий меросни ҳурмат қилишдан.
Javobni ko'rish
Тарихни билишдан.
#4
Манбашунослик фанининг асосий вазифаларидан бири нимадан иборат?
  1. Фақат моддий ёдгорликларни сақлаш.
  2. Фақат ёзма манбаларнинг таржимасини нашр этиш.
  3. Тарихий манбаларни қидириб топиш, туркумлаш ва атрофлича тадқиқ этиш.
  4. Илм-фаннинг барча соҳаларидаги ютуқларни умумлаштириш. E) Тарихий афсоналарни тўплаш.
Javobni ko'rish
Тарихий манбаларни қидириб топиш, туркумлаш ва атрофлича тадқиқ этиш.
#5
Қадимги обидалар, шаҳар ва қасрлар харобалари, меҳнат ва уруш қуроллари қолдиқлари манбаларнинг қайси турига киради?
  1. Лингвистик манбалар.
  2. Халқ оғзаки ижоди. E) Тасвирий манбалар.
  3. Моддий (ашёвий) манбалар.
  4. Этнографик манбалар.
Javobni ko'rish
Моддий (ашёвий) манбалар.
#6
Қадимги ёзув, халқ оғзаки ижоди намуналари, битиклар ва қўлёзма китоблар манбаларнинг қайси турига киради?
  1. Нумизматик ёдгорликлар.
  2. Дипломатик ҳужжатлар. E) Статистик манбалар.
  3. Маънавий ёдгорликлар.
  4. Моддий ёдгорликлар.
Javobni ko'rish
Маънавий ёдгорликлар.
#7
Моддий (ашёвий) ёдгорликларни қидириб топиш ва ўрганиш билан қайси илм шуғулланади?
  1. Археология (юнонча "архео" - қадимий).
  2. Этнография.
  3. Палеография. E) Лингвистика.
  4. Нумизматика.
Javobni ko'rish
Археология (юнонча "архео" - қадимий).
#8
Қадимги давр тарихини ўрганиш учун асосий манба бўлиб хизмат қилувчи, лекин Б.А. Аҳмедовнинг қўлланмасига киритилмаган манба тури?
  1. Лингвистик манбалар. E) Археологик (ашёвий) манбалар. 2
  2. Этнографик манбалар.
  3. Ёзма манбалар.
  4. Фольклор манбалар.
Javobni ko'rish
Лингвистик манбалар. E) Археологик (ашёвий) манбалар. 2
#9
Халқларнинг келиб чиқиши, урф-одатлари, анъаналари, турмуш тарзини ўрганувчи манбалар тури?
  1. Моддий манбалар.
  2. Ёзма манбалар.
  3. Этнографик манбалар.
  4. Тарихий афсоналар. E) Юридик ҳужжатлар.
Javobni ko'rish
Этнографик манбалар.
#10
"Этнография" сўзи юнончада қандай маънони англатади?
  1. Халқ ҳақида маълумотлар (этнос – халқ, грапхо – ёзаман).
  2. Қадимий илм.
  3. Қадимий ёзув.
  4. Тангалар ҳақидаги илм. E) Ўзликни англаш.
Javobni ko'rish
Халқ ҳақида маълумотлар (этнос – халқ, грапхо – ёзаман).
#11
Ўрта асрларда аҳолидан, асосан деҳқонлардан олинадиган асосий солиқ турининг номи?
  1. Ҳирож.
  2. Суюрғол. E) Тансуқот.
  3. Закот.
  4. Вақф.
Javobni ko'rish
Ҳирож.
#12
Чорва ва мулкдан камбағаллар учун йилига бир марта олинадиган солиқ тури?
  1. Закот. E) Хирож.
  2. Ғанимат.
  3. Ушр.
  4. Мироб.
Javobni ko'rish
Закот. E) Хирож.
#13
Ўрта асрларда ҳукмдор тарафидан бериладиган расмий ҳужжат қандай номланган?
  1. Тансуқот.
  2. Ёрлиғ.
  3. Вақфнома.
  4. Наът. E) Кодикология.
Javobni ko'rish
Ёрлиғ.
#14
Масжид, мадраса, хонақоҳ ва мозорларга инъом этилган ер-сув ҳақидаги махсус ҳужжат?
  1. Суюрғол. E) Иноятнома.
  2. Вақфнома.
  3. Ёрлиғ.
  4. Фармон.
Javobni ko'rish
Вақфнома.
#15
Илк тарихнинг айрим лавҳалари ўтмишдан қолган ва инсоннинг ижтимоий фаолияти билан боғлиқ бўлган қайси ёдгорликларда етиб келган?
  1. Юридик. E) Кодикологик.
  2. Моддий.
  3. Этнографик.
  4. Фольклор.
Javobni ko'rish
Моддий.
#16
Қарийб 40 минг йиллик даврни қамраб олган инсон жамиятининг илк тарихи қайси босқич билан ифодаланади ва у ёзув пайдо бўлишидан анча аввалги даврни қамраб олади?
  1. Ёзув пайдо бўлган давр
  2. Ибтидоий жамоа тузуми даври
  3. Моддий манбалар қолдиқлари даври
  4. Қадимги Эрон ёзувлари даври E) Антик давргача бўлган босқич 3
Javobni ko'rish
Ибтидоий жамоа тузуми даври
#17
Марказий Осиёда дастлабки ёзув тизими тахминан милоддан аввалги I минг йиллик ўрталарида асосан қайси хат негизида пайдо бўлган?
  1. Суғдий хат.
  2. Қадимги юнон хати.
  3. Қуффий хат. E) Арамейча хат.
  4. Қадимги туркий хат.
Javobni ko'rish
Қуффий хат. E) Арамейча хат.
#18
Қуръони Карим нечта сурадан иборат?
  1. 114 та. E) 124 та.
  2. 110 та.
  3. 64 та.
  4. 99 та.
Javobni ko'rish
114 та. E) 124 та.
#19
Тарихчилар Қуръони Каримни ислом динига оид барча манбаларнинг асоси сифатида қандай ном билан атайдилар?
  1. Ҳадис. E) Шариат.
  2. Умм ул-китоб (китоблар онаси).
  3. Тафсир.
  4. Наът.
Javobni ko'rish
Умм ул-китоб (китоблар онаси).
#20
Муҳаммад пайғамбарнинг сўзлари, қилган ишлари ва кўрсатмалари ҳақидаги ривоятлар мажмуи қандай номланади?
  1. Қуръон.
  2. Тафсир.
  3. Наът. E) Ҳадис.
  4. Афсона.
Javobni ko'rish
Наът. E) Ҳадис.
#21
Тарихий манбалар умумий характери, ўтмишни ўзида акс эттириш хусусиятига қараб нечта асосий гуруҳга бўлинади?
  1. Бешта.
  2. Учта.
  3. Олтита. E) Еттита.
  4. Тўртта.
Javobni ko'rish
Олтита. E) Еттита.
#22
Тарихни "қандай кечган бўлса, худди шундай ёзиш" кераклиги ҳақидаги тамойилни илгари сурган машҳур олим ким?
  1. Шарль Виктор Ланглуа. E) Ктесий.
  2. Эрнст Бернгейм.
  3. Фридрих Шлейермахер.
  4. Леопольд фон Ранке.
Javobni ko'rish
Леопольд фон Ранке.
#23
Манбани ўрганишда "герменевтика" (матнни талқин этиш санъати) ва "танқидий таҳлил" ҳақидаги тамойилни илгари сурган немис илоҳиётшуноси?
  1. Фридрих Шлейермахер.
  2. Г.Ф. фон Штайн. E) Квинт Курций Руф.
  3. Леопольд фон Ранке.
  4. Эрнст Бернгейм.
Javobni ko'rish
Фридрих Шлейермахер.
#24
Эрнст Бернгейм томонидан манбанинг фактга яқинлигини асос қилиб, улар ажратилган икки асосий гуруҳ?
  1. Қонунчилик ва юридик ҳужжатлар. E) Тарихий қолдиқлар ва тарихий анъаналар (тарихий ривоятлар). 4
  2. Расмий ва норасмий ҳужжатлар.
  3. Бирламчи ва иккиламчи манбалар.
  4. Моддий ва маънавий ёдгорликлар.
Javobni ko'rish
Қонунчилик ва юридик ҳужжатлар. E) Тарихий қолдиқлар ва тарихий анъаналар (тарихий ривоятлар). 4
#25
Эрнст Бернгейм таърифига кўра, қайси турдаги манбаларнинг ҳаққонийлигини текшириш етарли ҳисобланади?
  1. Тарихий қолдиқлар (масалан, ҳужжатларнинг асл нусхаси). E) Фольклор манбалар.
  2. Этнографик манбалар.
  3. Тарихий анъаналар (тарихий ривоятлар).
  4. Тасвирий манбалар.
Javobni ko'rish
Тарихий қолдиқлар (масалан, ҳужжатларнинг асл нусхаси). E) Фольклор манбалар.
#26
Қадимги қўлёзмаларда муаллиф ёки китобат санаси аниқ кўрсатилмаганда, асарнинг ёзилиш сабаблари, тарихий-сиёсий муҳит ва муаллиф шахсини аниқлашда қайси маълумотлар муҳим аҳамият касб этади?
  1. Археологик маълумотлар. E) Ҳадислардаги маълумотлар.
  2. Эпиграфик маълумотлар.
  3. Нумизматик маълумотлар.
  4. Кодикологик маълумотлар.
Javobni ko'rish
Кодикологик маълумотлар.
#27
Манбаларни ташқи таҳлил қилиш жараёнида нима аниқланади?
  1. Муаллифнинг субъектив қарашлари.
  2. Манбанинг келиб чиқишини, яъни асл ёки кўчирма эканлиги, қоғози, хати ва хронологик маълумотлари.
  3. Манбада меҳнаткаш халқ тарихининг ёритилиши даражаси. E) Манбанинг таркиби ва жанр хусусиятлари.
  4. Манбанинг мазмуни ва тарихий ҳақиқатга мослиги.
Javobni ko'rish
Манбанинг келиб чиқишини, яъни асл ёки кўчирма эканлиги, қоғози, хати ва хронологик маълумотлари.
#28
Манбанинг мазмунини ўрганиб, унда келтирилган маълумотларнинг тарихий ҳақиқатга мослигини аниқлаш қайси таҳлил турининг асосий вазифаси?
  1. Палеографик таҳлил. E) Филологик таҳлил.
  2. Ички таҳлил.
  3. Ташқи таҳлил.
  4. Компаратив таҳлил.
Javobni ko'rish
Ички таҳлил.
#29
Халқ оғзаки ижоди намуналари (достонлар, эртаклар) билан шуғулланувчи фан?
  1. Этнография.
  2. Нумизматика. E) Археография.
  3. Фольклор.
  4. Лингвистика.
Javobni ko'rish
Фольклор.
#30
Лингвистик манбалар тилнинг қайси таркибидаги ижтимоий, иқтисодий, маъмурий ва юридик атамаларни ўз ичига олади?
  1. Синтактик. E) Семантик.
  2. Фонетик.
  3. Морфологик.
  4. Лексик (сўз бойлиги).
Javobni ko'rish
Лексик (сўз бойлиги).
#31
"Мироб" атамаси ўрта асрларда қандай мансабдорни англатган?
  1. Қўшиннинг олди ва ён томонларида борадиган ҳарбий бўлинма.
  2. Ов қушлари ва ҳайвонларини тасарруф этувчи.
  3. Шариат асосида иш юритувчи судья.
  4. Сув тақсимоти билан шуғулланувчи. E) Давлат хазинадори.
Javobni ko'rish
Сув тақсимоти билан шуғулланувчи. E) Давлат хазинадори.
#32
Манбашунослик фанида ёзма манбаларни тизимли равишда ўрганиш учун уларнинг асосий турларини аниқлаш ва тартиблаш жараёни қандай номланади?
  1. Евристика.
  2. Интерпретация.
  3. Таҳлил.
  4. Таснифлаш (туркумлаш). E) Криптография. 5
Javobni ko'rish
Таснифлаш (туркумлаш). E) Криптография. 5
#33
Шарль Виктор Ланглуа ва Шарль Сеньобос концепциясига кўра, тарихий ҳужжатларни излаб топиш ва тўплаш жараёни қандай аталган?
  1. Синтез. E) Фактография.
  2. Эвристика.
  3. Компаратив таҳлил.
  4. Аналитик жараёнлар.
Javobni ko'rish
Эвристика.
#34
Қайси манба тури инсониятнинг сўнгги 5-6 минг йиллик тарихини тўлиқ ва ҳар томонлама ўз ичига олган энг асосий манба ҳисобланади?
  1. Моддий (ашёвий) манбалар.
  2. Фоно (аудио) ҳужжатлар. E) Визуал манбалар.
  3. Нумизматик манбалар.
  4. Ёзма манбалар.
Javobni ko'rish
Ёзма манбалар.
#35
Манбанинг матни, ёзилиш/китобат тарихи, қоғози, хати, тили ва талқин услубига қараб муаллиф ёки китобат вақтини тахминан аниқлаш жараёни қандай малакани талаб қилади?
  1. Фақат адабий таҳлилни.
  2. Фақат лингвистик билимни.
  3. Юқори даражадаги эвристик қобилиятни. E) Катта ҳаётий тажриба ва юксак малакани.
  4. Палеографик таҳлилни.
Javobni ko'rish
Юқори даражадаги эвристик қобилиятни. E) Катта ҳаётий тажриба ва юксак малакани.
#36
Арабчада "баён қилиш, очиб бериш, равшан қилиш" маъноларини англатувчи ва Қуръони Каримдаги оятларни изоҳлаш билан шуғулланувчи илм?
  1. Тафсир. E) Фиқҳ.
  2. Маноқиб.
  3. Қуръоншунослик.
  4. Ҳадис.
Javobni ko'rish
Тафсир. E) Фиқҳ.
#37
Қуръони Каримда, дастлабки сура "Фотиҳа"ни ҳисобга олмаганда, сураларнинг тартиби қандай жойлашган?
  1. Нозил бўлиш вақтига қараб хронологик тартибда.
  2. Муҳаммад пайғамбарнинг сўзларига қараб. E) Ҳадислардаги маълумотларга қараб.
  3. Қисқа суралардан бошланиб, узун суралар билан тугайди.
  4. Энг узун суралардан бошланиб, у ёғига қисқариб боради.
Javobni ko'rish
Энг узун суралардан бошланиб, у ёғига қисқариб боради.
#38
Ислом оламида Қуръони Каримдан кейинги иккинчи муқаддас манба ҳисобланган маълумотлар мажмуи?
  1. Тафсир.
  2. Ақида. E) Шайхларнинг маноқиблари.
  3. Ҳадис.
  4. Фиқҳ.
Javobni ko'rish
Ҳадис.
#39
Илк ўрта асрлар (VI-XIX асрлар) тарихини ўрганишда энг муҳим ва асосий тур ҳисобланган манба?
  1. Моддий (ашёвий) манбалар. E) Фото-манбалар.
  2. Фольклор манбалар.
  3. Этнографик манбалар.
  4. Ёзма манбалар.
Javobni ko'rish
Ёзма манбалар.
#40
Инсон қўли ва ақл-заковати билан яратилган барча предметлар ва асарлар мажмуи манбашуносликда қандай номланади?
  1. Тарихий манбалар. E) Виртуал манбалар. 6
  2. Табиат ёдгорликлари.
  3. Маданий бойликлар.
  4. Технотрон манбалар.
Javobni ko'rish
Тарихий манбалар. E) Виртуал манбалар. 6
#41
Тарихий манбаларни ўрганишда нега уларнинг яратилиши ва ундан фойдаланиш вақти орасидаги маданий-тарихий масофа инобатга олиниши керак?
  1. Манба муаллифи ўзининг асл исмини яширгани учун.
  2. Манбанинг тили ва хатини тушуниш қийин бўлгани учун. E) Ҳар бир тарихий даврда ягона тизимли тарихнависилик мактаби бўлмагани учун.
  3. Манбада фақат иқтисодий маълумотлар бўлгани учун.
  4. Ҳозирги замон тадқиқотчисининг дунёқараши билан манбани яратган одамнинг тасаввурлари орасида фарқ мавжуд бўлгани учун.
Javobni ko'rish
Ҳозирги замон тадқиқотчисининг дунёқараши билан манбани яратган одамнинг тасаввурлари орасида фарқ мавжуд бўлгани учун.
#42
Нима учун тарихий асарларда ҳукмрон феодал синфнинг (подшоҳ, хон, амир) ҳаёти ва фаолияти кўпроқ ёритилган?
  1. Чунки фақат улар саводхон бўлган.
  2. Уларнинг фаолияти кўпроқ ҳужжатли тасдиқланган.
  3. Асарлар кўпинча ҳукмрон синфнинг топшириғи билан ва уларнинг мақсад-манфаатларини ифода этиш учун ёзилган.
  4. Меҳнаткаш халқ тарихи афсоналарда тўлиқ акс этгани учун. E) Ўрта асрларда фақат диний асарлар ёзилган.
Javobni ko'rish
Асарлар кўпинча ҳукмрон синфнинг топшириғи билан ва уларнинг мақсад-манфаатларини ифода этиш учун ёзилган.
#43
Позитивистик ёндашувнинг тарихий манбани ўрганишдаги асосий нуқсони нимадан иборат эди?
  1. "Тарихий қолдиқлар" ва "тарихий анъаналар"ни ажрата олмагани. E) Тарихий воқеаларни доимо ўзгаришларсиз қабул қилганлиги.
  2. Манбани концептуал ва яхлит тартибда ўрганиш ўрнига, уни фақат фактлар манбаи сифатида баҳолаши.
  3. Тарихий таҳлилда фақат ички таҳлилдан фойдаланганлиги.
  4. Манбаларнинг фақат араб ва форс тилидагиларини ўрганганлиги.
Javobni ko'rish
Манбани концептуал ва яхлит тартибда ўрганиш ўрнига, уни фақат фактлар манбаи сифатида баҳолаши.
#44
Манбашуносликда "тасвирий санъат намуналари-миниатюра расмлар" нинг тарихий манба сифатидаги аҳамиятини белгиловчи асосий хусусият?
  1. Улар фақат ислом динининг тарқалишини акс эттирган. E) Уларнинг муаллифлари доимо маълум бўлган.
  2. Улар орқали моддий маданият (кийим-кечак, меъморлик, меҳнат қуроллари) хусусиятларини ўрганиш мумкин.
  3. Уларда фақат ҳукмдорларнинг портретлари акс эттирилган.
  4. Улар фақат ёзма манбаларни безаш учун хизмат қилган.
Javobni ko'rish
Улар орқали моддий маданият (кийим-кечак, меъморлик, меҳнат қуроллари) хусусиятларини ўрганиш мумкин.
#45
Нега фольклор манбалар (достонлар, қиссалар) аниқ хронологик далилий қийматга эга бўлмаса-да, муҳим манба ҳисобланади?
  1. Чунки улар орқали фақат патриархал муносабатларни ўрганиш мумкин.
  2. Улар фақат Шарқ олимларининг асарлари орқали етиб келгани учун. E) Улар фақат савдо йўллари ҳақида маълумот бергани учун.
  3. Чунки улар фақат диний ривоятларни акс эттирган.
  4. Улар тарихий воқеа ёки ҳодисаларнинг умумлашган руҳини, қадимги ижтимоий муносабатларни мажозий кўринишда сақлаб қолгани учун.
Javobni ko'rish
Улар тарихий воқеа ёки ҳодисаларнинг умумлашган руҳини, қадимги ижтимоий муносабатларни мажозий кўринишда сақлаб қолгани учун.
#46
Леопольд фон Ранкенинг "тарих қандай кечган бўлса, худди шундай ёзиш" кераклиги ҳақидаги чақириғи тарихнависликда қайси ёндашувнинг асосини ташкил этган?
  1. Европасентристик назариянинг. E) Кодикологик таҳлилнинг.
  2. Герменевтик ёндашувнинг.
  3. Феноменологик ёндашувнинг.
  4. Позитивистик ёндашувнинг.
Javobni ko'rish
Позитивистик ёндашувнинг.
#47
Тарихий манбаларнинг қиймати ва аҳамиятини белгиловчи асосий ва ҳал қилувчи омиллардан бири?
  1. Манбанинг фақат хронологик тартибда ёзилганлиги. E) Манбанинг форс тилида битилганлиги.
  2. Кўп ва турли турдаги манбаларга асосланиб, тадқиқ этилаётган мавзуга оид барча манбаларни ишга жалб этиш.
  3. Муаллифнинг ўзи шахсан кўрган воқеаларни ёритгани.
  4. Манбанинг фақат расмий ҳужжатлардан иборатлиги.
Javobni ko'rish
Кўп ва турли турдаги манбаларга асосланиб, тадқиқ этилаётган мавзуга оид барча манбаларни ишга жалб этиш.
#48
Манбашунослик фанининг ривожланишига катта таъсир кўрсатган, XIX асрнинг биринчи ярмида табиий фанлар соҳасида устувор бўлган тадқиқот усули?
  1. Аналитик усул.
  2. Эмпирик тадқиқот усуллари.
  3. Герменевтик усул.
  4. Кодикологик усул. E) Фактологик ёндашув.
Javobni ko'rish
Эмпирик тадқиқот усуллари.
#49
"Тарихий қолдиқлар" ва "тарихий анъаналар" каби атамаларни қўллаш орқали манбаларнинг таснифлаш схемасини яратган олим?
  1. Шарль Сеньобос.
  2. Фридрих Шлейермахер.
  3. Птолемей Клавдий. E) Марк Блок.
  4. Эрнст Бернгейм.
Javobni ko'rish
Эрнст Бернгейм.
#50
Кишилик жамияти тарихи қарийб неча минг йиллик даврни ўз ичига олади, лекин ёзув пайдо бўлганига нисбатан кўп вақт ўтганича йўқ?
  1. 100 минг йиллик. E) 5 минг йиллик.
  2. 40 минг йиллик.
  3. 10 минг йиллик.
  4. 20 минг йиллик.
Javobni ko'rish
40 минг йиллик.
#51
Моддий (ашёвий) манбалар деганда ибтидоий одамлар истиқомат қилган ва дафн этилган жойлардан ташқари яна нималар тушунилади?
  1. Меҳнат ва уруш қуроллари, бино ва турли иншоотларнинг қолдиқлари, уй-рўзғор буюмлари.
  2. Халқ оғзаки ижоди намуналари.
  3. Фақат қўлёзма асарлар.
  4. Юридик ва маъмурий атамалар. E) Тангалар ва пул белгилари.
Javobni ko'rish
Меҳнат ва уруш қуроллари, бино ва турли иншоотларнинг қолдиқлари, уй-рўзғор буюмлари.
#52
Халқларнинг келиб чиқиши, урф-одатлари, анъаналари, турмуш тарзи, шунингдек, буюмларнинг нақш ва безаклари билан боғлиқ материаллар қандай номланади?
  1. Нумизматик манбалар.
  2. Этнографик манбалар. E) Топографик манбалар.
  3. Ёзма манбалар.
  4. Палеографик манбалар.
Javobni ko'rish
Этнографик манбалар. E) Топографик манбалар.
#53
Қадимги юнончада "этнос" қандай маънони англатади?
  1. Ёзаман.
  2. Қадимий.
  3. Халқ. E) Танга.
  4. Илм.
Javobni ko'rish
Халқ. E) Танга.
#54
Тилимизнинг лексик таркибидаги узоқ ўтмишдан қолган ижтимоий, иқтисодий, маъмурий ва юридик атамалар манбаларнинг қайси турига киради?
  1. Нумизматик.
  2. Лингвистик.
  3. Этнографик.
  4. Моддий. E) Биографик. 8
Javobni ko'rish
Лингвистик.
#55
Ўрта асрлардаги феодал ер эгалигида шаҳзодалар ва амирларга тожу тахт олдида кўрсатган катта хизматлари учун бериладиган ер-сув қандай номланган?
  1. Закот.
  2. Суюрғол.
  3. Ҳирож.
  4. Вақф. E) Ушр.
Javobni ko'rish
Вақф. E) Ушр.
#56
Юнон тилидан олинган "логос" сўзининг маъноси нима?
  1. Илм. E) Тил.
  2. Қадимий.
  3. Ёзаман.
  4. Халқ.
Javobni ko'rish
Илм. E) Тил.
#57
Халқ оғзаки адабиёти (фольклор) қадимги юнон тарихчиларидан ташқари яна қайси шарқ олимларининг асарлари орқали бизгача етиб келган?
  1. Ибн Сино, Ал-Хоразмий, Ал-Фарғоний.
  2. Табарий, Масъудий, Беруний, Фирдавсий, Ибн ал-Асир.
  3. Мирхонд, Хондамир, Шарафуддин Али Яздий.
  4. Улуғбек, Бобур, Навоий. E) Замахшарий, Саъолибий.
Javobni ko'rish
Табарий, Масъудий, Беруний, Фирдавсий, Ибн ал-Асир.
#58
Қаюмарс, Жамшид, Сиёвуш ҳақидаги афсоналар, Тўмарис ва Широқ ҳақидаги қиссалар манбаларнинг қайси турига киради?
  1. Ёзма.
  2. Моддий.
  3. Халқ оғзаки адабиёти (фольклор).
  4. Нумизматик. E) Кодикологик.
Javobni ko'rish
Халқ оғзаки адабиёти (фольклор).
#59
Ёзма манбалар ўрта асрлар тарихини ўрганишда муҳим ўрин тутиб, нечанчи асрлар оралиғини ўз ичига олади?
  1. VI-XIX асрлар. E) I-X асрлар.
  2. I-V асрлар.
  3. III-IX асрлар.
  4. IV-XIV асрлар.
Javobni ko'rish
VI-XIX асрлар. E) I-X асрлар.
#60
Ёзма манбалар ўз навбатида неча турга бўлинади?
  1. Икки (расмий ҳужжатлар ва тарихий/географик асарлар).
  2. Бир.
  3. Тўрт. E) Беш.
  4. Уч.
Javobni ko'rish
Икки (расмий ҳужжатлар ва тарихий/географик асарлар).
#61
Қайси манбалар ижтимоий-сиёсий ҳаётни маълум юридик шаклда бевосита ва кўп ҳолларда айнан қайд этиши билан қимматлидир?
  1. Географик асарлар.
  2. Расмий ҳужжатлар (ёрлиқ, фармон, иноятнома).
  3. Миниатюралар. E) Фольклор.
  4. Биографик асарлар.
Javobni ko'rish
Расмий ҳужжатлар (ёрлиқ, фармон, иноятнома).
#62
"Архив"да сақланаётган ҳужжатлар билан ишлашда нега доимий эҳтиёткорлик ва диққат талаб қилинади?
  1. Чунки улар фақат бирламчи манбалар.
  2. Ҳужжатларда фақат диний маълумотлар мавжудлиги сабабли. E) Ҳужжатларнинг фақат биттаси сақланиб қолганлиги учун. 9
  3. Чунки расмий ҳужжатларнинг орасида сохталари ҳам учраб туради.
  4. Уларнинг барчаси араб алифбосида ёзилганлиги учун.
Javobni ko'rish
Чунки расмий ҳужжатларнинг орасида сохталари ҳам учраб туради.
#63
Манбашуносликда тарихий асарлардаги маълумотларнинг тўғрилигини аниқлаш учун қандай амалий чора тавсия этилади?
  1. Ўхшаш бир неча ҳужжат ёки манбаларни қўшиб ўрганиш. E) Асарнинг фақат муқаддимасига эътибор қаратиш.
  2. Фақат битта ҳужжат билан кифояланиш.
  3. Муаллифнинг субъективлигини инобатга олмаслик.
  4. Манбани фақат бир марта ўқиб чиқиш.
Javobni ko'rish
Ўхшаш бир неча ҳужжат ёки манбаларни қўшиб ўрганиш. E) Асарнинг фақат муқаддимасига эътибор қаратиш.
#64
Тарихий, гео-космографик ва биографик асарларнинг асосий мазмуни нимага қаратилган бўлади?
  1. Меҳнаткаш халқнинг турмушини ёритишга.
  2. Олимлар ва шоирларнинг ҳаётини баён этишга.
  3. Фақат диний маросимларни тасвирлашга.
  4. Давлатнинг иқтисодий ривожланишига. E) Кўпроқ подшоҳ, хон, амир ва йирик руҳонийларнинг ҳаёти ва фаолиятини ёритишга.
Javobni ko'rish
Давлатнинг иқтисодий ривожланишига. E) Кўпроқ подшоҳ, хон, амир ва йирик руҳонийларнинг ҳаёти ва фаолиятини ёритишга.
#65
Ёзма манбаларда ҳукмрон феодал синфнинг дунёқараши ўз ифодасини топганлигини англаш, тадқиқотчидан нимани талаб қилади?
  1. Манбани тўлиқ қабул қилишни.
  2. Манбага доимий танқидий ёндашишни.
  3. Фақат ёзма манбаларни ўрганишни. E) Манбанинг муаллифини излаб топишни.
  4. Фақат хронологик маълумотлардан фойдаланишни.
Javobni ko'rish
Манбага доимий танқидий ёндашишни.
#66
Қайси манба тури моддий маданият (кийим-кечак, меъморлик, меҳнат қуроллари) хусусиятларини ўрганиш учун қимматли ахборот беради?
  1. Халқ оғзаки ижоди. E) Мўъжаз расм- миниатюралар.
  2. Этнографик манбалар.
  3. Лингвистик манбалар.
  4. Юридик ҳужжатлар.
Javobni ko'rish
Халқ оғзаки ижоди. E) Мўъжаз расм- миниатюралар.
#67
Моддий ёдгорликларни қидириб топиш ва ўрганиш билан шуғулланувчи археология илми юнончада қандай маънони англатади?
  1. Тил ҳақидаги илм.
  2. Ёзув. E) Танга ҳақидаги илм.
  3. Қадимшунослик (қадимий илм).
  4. Халқ ҳақида маълумот.
Javobni ko'rish
Қадимшунослик (қадимий илм).
#68
Ўрта асрлардаги ижтимоий-иқтисодий муносабатлар атамаларидан бири бўлган "Миришкор" қандай мансабдорни англатади?
  1. Сув тақсимоти мансабдори.
  2. Подшоҳ ва хонларнинг ов қушлари ва ҳайвонларини тасарруф этувчи мансабдор (ов мутасаддиси).
  3. Шариат асосида иш юритувчи судья.
  4. Солиқ йиғувчи мансабдор. E) Ҳарбий қўшин бошлиғи.
Javobni ko'rish
Подшоҳ ва хонларнинг ов қушлари ва ҳайвонларини тасарруф этувчи мансабдор (ов мутасаддиси).
#69
"Алпомиш" ва "Гўрўғли" каби достонлар, асосан, ибтидоий жамоа ва илк феодализм тузумидаги қайси ижтимоий муносабатларни ўрганишда катта аҳамиятга эга?
  1. Шаҳарсозлик ва ҳунармандчиликни. E) Савдо-сотиқ йўлларини. 10
  2. Уруғчилик даври ва патриархал муносабатларни.
  3. Аёлларнинг сиёсий ҳуқуқларини.
  4. Ер эгалигининг иқтисодий шаклларини.
Javobni ko'rish
Уруғчилик даври ва патриархал муносабатларни.
#70
Ёзма манбаларнинг мазмуни фақат матнлардан иборат эмас. Масалан, Камолиддин Беҳзоднинг "Самарқанддаги Бибихоним масжидининг қурилиши" расми XV асрдаги қайси маълумотлар ҳақида мукаммал тасаввур беради?
  1. Меҳнат қуроллари ва қурилиш жараёни. E) Солиқ тўлаш тизими.
  2. Фақат масжиднинг ташқи кўриниши.
  3. Фақат Беҳзоднинг ҳаёти.
  4. Фақат Хотин-қизларнинг жамиятдаги ўрни.
Javobni ko'rish
Меҳнат қуроллари ва қурилиш жараёни. E) Солиқ тўлаш тизими.
#71
Қадимги қўлёзма китобларда муаллиф ўз ҳақиқий исмини айтмай, кўпинча ўзини қандай иборалар билан аташ билан кифояланади?
  1. "Ҳомийлик қилган шахснинг мадҳчиси". E) "Замоннинг дурдонаси".
  2. "Фақиру ҳақир", "ожиз ва хоксор", "бу ғариб банда".
  3. "Юртнинг умиди", "подшоҳнинг сардори".
  4. "Шарқнинг буюк донишманди".
Javobni ko'rish
"Фақиру ҳақир", "ожиз ва хоксор", "бу ғариб банда".
#72
Манбашуносликдаги илмий ишда бўлажак илмий асарнинг қиймати ва аҳамиятини белгиловчи асосий ва ҳал қилувчи омиллардан бири нима?
  1. Кўп ва турли турдаги манбаларга асосланиб, тадқиқ этилмиш мавзуга оид барча манбаларни ишга жалб этиш.
  2. Манбанинг фақат хорижий тилда ёзилганлиги. E) Манбанинг фақат муаллифи маълумлиги.
  3. Фақат ёзма манбани ўрганиш.
  4. Фақат расмий ҳужжатлардан фойдаланиш.
Javobni ko'rish
Кўп ва турли турдаги манбаларга асосланиб, тадқиқ этилмиш мавзуга оид барча манбаларни ишга жалб этиш.
#73
Қадимги қўлёзмаларда асарнинг китобат санаси, жойи ва котибнинг номи кўпинча қайси қисмда қайд этилган?
  1. Асарнинг ўртасида.
  2. Асарнинг бошида.
  3. Асарнинг охири-хотимада. E) Титул варағида.
  4. Муқаддима (дебоча)да.
Javobni ko'rish
Асарнинг охири-хотимада. E) Титул варағида.
#74
Эрнст Бернгеймнинг манбаларни "тарихий қолдиқлар" ва "тарихий анъаналар"га ажратиш схемасининг асосий мантиқий қиймати нимада?
  1. У фақат муаллифнинг субъективлигини фош этишга қаратилган. E) У фақат тасвирий манбаларни таснифлайди.
  2. Бу ажратиш манбанинг тарихий воқеага нечоғлиқ яқинлигини аниқлаш учун асос бўлган.
  3. У фақат ёзма ҳужжатларни ўрганиш учун мўлжалланган.
  4. У манбанинг фактик материалга бойлигини аниқлайди.
Javobni ko'rish
Бу ажратиш манбанинг тарихий воқеага нечоғлиқ яқинлигини аниқлаш учун асос бўлган.
#75
Нега Б.А. Аҳмедовнинг "Ўзбекистон тарихи манбалари" қўлланмасига қадимги давр тарихини ўрганиш учун асосий манба бўлган археологик (ашёвий) манбалар киритилмаган?
  1. Чунки улар фақат ёзув пайдо бўлмаган даврга оид. E) Чунки улар фақат ёзма манбаларнинг бир қисми.
  2. Чунки бу манбалар тизимли, алоҳида ўрганишни талаб қилади ва бу археолог олимнинг вазифаси ҳисобланади.
  3. Чунки улар бизнинг замонамизгача етиб келмаган.
  4. Чунки уларнинг аҳамияти кам.
Javobni ko'rish
Чунки бу манбалар тизимли, алоҳида ўрганишни талаб қилади ва бу археолог олимнинг вазифаси ҳисобланади.
#76
Манбашуносликда муаллиф шахси, унинг ижтимоий гуруҳга мансублиги ва дунёқарашини аниқлаш нега муҳим ҳисобланади?
  1. Манбанинг босиб чиқарилган нусхалари сонини аниқлаш учун.
  2. Манбада иқтисодий маълумотларнинг мавжудлигини тасдиқлаш учун. E) Фақат юридик ҳужжатларга нисбатан зарур. 11
  3. Асарнинг умумий ғоявий йўналишини тўғри белгилаб олиш учун.
  4. Муаллифнинг хаттотлик маҳоратини баҳолаш учун.
Javobni ko'rish
Асарнинг умумий ғоявий йўналишини тўғри белгилаб олиш учун.
#77
Тарихий асарлардаги маълумотларнинг ишончлилиги кўп жиҳатдан нимага боғлиқ?
  1. Манбада меҳнаткаш халқ тарихи ёритилганлигига.
  2. Асарнинг ҳажмига.
  3. Муаллифнинг содир бўлган воқеалардан қай даражада хабардорлигига ва унинг маълумотларни тўплаш маҳоратига.
  4. Асарнинг форсий ёки араб тилида ёзилганлигига. E) Манбанинг муқаддимасида Аллоҳга ҳамду сано айтилишига.
Javobni ko'rish
Муаллифнинг содир бўлган воқеалардан қай даражада хабардорлигига ва унинг маълумотларни тўплаш маҳоратига.
#78
Агар манбада муаллиф ўз фикрини очиқ баён этмаса (сензура ёки таъқиб хавфи туфайли), тадқиқотчининг асосий вазифаси нимадан иборат бўлади?
  1. Манбанинг ташқи белгиларини ўрганиш.
  2. Манбани нохолис деб четга суриш.
  3. Манбани фақат фактлар тўплами сифатида қабул қилиш. E) Манбанинг котибини аниқлаш.
  4. Асарнинг яширин, ифорали ёки пардали мазмунини очиб беришга ҳаракат қилиш.
Javobni ko'rish
Асарнинг яширин, ифорали ёки пардали мазмунини очиб беришга ҳаракат қилиш.
#79
Қадимги қўлёзма асарларни илмий таҳлил қилишда, муаллиф ва унинг шахсини аниқлаш нега катта аҳамиятга эга?
  1. Унда келтирилган географик маълумотларнинг тўғрилигини текшириш учун. E) Фақат котибнинг номини тасдиқлаш учун.
  2. Асарнинг яратилиш тарихи ва унинг ёзилишига сабаб бўлган ижтимоий-сиёсий муҳитни аниқлаб олиш учун.
  3. Асарнинг ёзилиш услубини ўрганиш учун.
  4. Асарнинг неча марта нашр этилганини билиш учун.
Javobni ko'rish
Асарнинг яратилиш тарихи ва унинг ёзилишига сабаб бўлган ижтимоий-сиёсий муҳитни аниқлаб олиш учун.
#80
Цивилизациянинг илк ўчоқларидан бири бўлмиш Марказий Осиёда дастлабки ёзув тахминан қачон пайдо бўлган?
  1. Милоддан аввалги IV минг йилликда.
  2. Эрамиздан аввалги I минг йиллик ўрталарида.
  3. Милоднинг I асрида.
  4. Милоднинг VII асрида. E) Эрамиздан аввалги III минг йилликда.
Javobni ko'rish
Эрамиздан аввалги I минг йиллик ўрталарида.
#81
Қадимги тарихни ўрганишда қоя тошларга, металл ва сопол буюмларга, пергамент ва бошқа қаттиқ предметларга битилган ёзувларни ўрганувчи ёрдамчи тарих фани?
  1. Археология. E) Кодикология.
  2. Нумизматика.
  3. Палеография.
  4. Эпиграфика.
Javobni ko'rish
Эпиграфика.
#82
Қадимги Марказий Осиёда дастлабки ёзув қайси хат негизида пайдо бўлган?
  1. Қуффий.
  2. Юнон.
  3. Арамейча хат. E) Туркий руник.
  4. Суғдий.
Javobni ko'rish
Арамейча хат. E) Туркий руник.
#83
Эпиграфик ёдгорликларнинг алоҳида гуруҳини ташкил этувчи, тангаларни ўрганувчи ёрдамчи тарих фани?
  1. Палеография.
  2. Нумизматика.
  3. Эпиграфика. E) Лингвистика. 12
  4. Картография.
Javobni ko'rish
Нумизматика.
#84
Қушхонлар даврига тааллуқли Бактрия ва Ҳинд ёзувлари Марказий Осиёнинг қайси ҳудудларидан топилган?
  1. Қувасой ва Ўзганд. E) Хоразм ва Бодоррон.
  2. Чоч ва Ила.
  3. Афросиёб ва Варахша.
  4. Сурх-Кўтал ва Айртом.
Javobni ko'rish
Сурх-Кўтал ва Айртом.
#85
Термиз яқинидаги Қоратепа буддавийлар ибодатгоҳида топилган ёзувлар қайси диннинг Ўрта Осиёда тарқалиши ҳақида муҳим ахборот беради?
  1. Манихайлик.
  2. Христианлик.
  3. Зардуштийлик.
  4. Буддавийлик. E) Ислом.
Javobni ko'rish
Буддавийлик. E) Ислом.
#86
Абу Жаъфар Табарий (836-923) ўзининг "Тарихи ар-русул ва-л- мулук" асарини яратишда Сосонийлар (224-651 йй.) солномаси бўлган қайси манбадан кенг фойдаланган?
  1. "Хвадай намак" (Подшоҳнома).
  2. "Шоҳнома".
  3. "Авесто".
  4. "Бобурнома". E) "Зафарнома".
Javobni ko'rish
"Хвадай намак" (Подшоҳнома).
#87
Нумизматик маълумотлар (тангалардаги ёзувлар) ҳукмдорларнинг сулолавий чизиғи ва ҳукмронлик йилларини аниқлашдан ташқари, яна нимани аниқлашга ёрдам беради?
  1. Муаллифнинг субъектив қарашларини.
  2. Давлатнинг сиёсий чегаралари ва унинг таркибига кирган ҳудудлар ҳақида далилий хулоса чиқаришга.
  3. Ҳарбий юришларнинг аниқ саналарини. E) Араб халифалигининг тикланиш тарихини.
  4. Қадимий шаҳарларнинг аниқ сонини.
Javobni ko'rish
Давлатнинг сиёсий чегаралари ва унинг таркибига кирган ҳудудлар ҳақида далилий хулоса чиқаришга.
#88
Тангаларнинг топилган жойи (тарқалиш ареали) орқали давлатнинг сиёсий чегараларини аниқлаш усули манбашуносликнинг қайси талабига мос келади?
  1. Моддий манбалар орқали сиёсий тарихни ўрганиш.
  2. Фақат ёзма ҳужжатларга таяниш. E) Муаллифнинг субъективлигини инобатга олиш.
  3. Манбанинг тилини аниқлаш.
  4. Асарнинг ғоявий йўналишини ўрганиш.
Javobni ko'rish
Моддий манбалар орқали сиёсий тарихни ўрганиш.
#89
Эпиграфик ёдгорликларнинг мавжудлиги қадимги Марказий Осиёнинг қайси маданиятлар билан чуқур интеграциялашганлигидан далолат беради?
  1. Хитой ва Юнон.
  2. Ҳинд ва Эрон.
  3. Скиф ва Сармат. E) Ўрта аср араб.
  4. Рим ва Византия.
Javobni ko'rish
Ҳинд ва Эрон.
#90
Қадимги қўлёзмаларнинг муқоваси, матн ўлчами, хати, сиёҳи ва хаттоти каби маълумотлар қайси турдаги таҳлилга киради?
  1. Компаратив таҳлил.
  2. Филологик таҳлил.
  3. Нумизматик таҳлил. E) Ташқи (моддий-техник) таҳлил. 13
  4. Ички таҳлил.
Javobni ko'rish
Нумизматик таҳлил. E) Ташқи (моддий-техник) таҳлил. 13
#91
Манбани ўрганишда Фридрих Шлейермахер томонидан илгари сурилган "Герменевтика" атамаси нима маънони англатади?
  1. Манбаларни таснифлаш.
  2. Матнни талқин этиш санъати.
  3. Тарихий фактларни йиғиш. E) Ёзувларнинг келиб чиқиши.
  4. Танқидий таҳлил.
Javobni ko'rish
Матнни талқин этиш санъати.
#92
Тарихий манбаларни қидириб топиш, рўйхатга олиш ва туркумлаш каби вазифалар манбашуносликнинг қайси йўналишига киради?
  1. Лингвистик манбашунослик. E) Этнографик манбашунослик.
  2. Назарий манбашунослик.
  3. Амалий манбашунослик.
  4. Географик манбашунослик.
Javobni ko'rish
Амалий манбашунослик.
#93
"Асл ҳужжат ёки асар" маъносини берувчи, кўчирма нусха эмаслигини англатувчи лотинча атама?
  1. Резолюция. E) Вариант.
  2. Факсимиле.
  3. Компиляция.
  4. Оригинал.
Javobni ko'rish
Оригинал.
#94
Сосонийлар солномаси "Хвадай намак" (Подшоҳнома) нинг Абу Жаъфар Табарий асари орқали сақланиб қолиши манбашунослик нуқтаи назаридан қандай ноёб аҳамиятга эга?
  1. Бу Сосонийлар давридан ёзма манбалар йўқлигини тасдиқлайди. E) Табарийнинг асари фақат исломий манбаларга таянган.
  2. Бу Табарийнинг "Тарихи ар-русул ва-л-мулук" асарини бирламчи манба сифатида эътироф этишга имкон беради.
  3. Табарийнинг ушбу амалиёти унинг асарини йўқолган қадимий хроникаларнинг фрагментларини ўрганиш учун муҳим восита сифатида кўриб чиқишга имкон беради.
  4. Табарийнинг асари фақат Сосонийлар тарихига бағишланган.
Javobni ko'rish
Табарийнинг ушбу амалиёти унинг асарини йўқолган қадимий хроникаларнинг фрагментларини ўрганиш учун муҳим восита сифатида кўриб чиқишга имкон беради.
#95
Манбашуносликда ёзма манбанинг ташқи таҳлилидан сўнг ички таҳлилнинг ўтказилишининг асосий сабаби нима?
  1. Манбанинг қайси тилда ёзилганини билиш учун.
  2. Манбада келтирилган маълумотларнинг тарихий ҳақиқатга мослигини аниқлаш ва талқин қилиш учун.
  3. Фақат муаллифнинг исмини тасдиқлаш учун. E) Манбанинг муқоваси қандайлигини аниқлаш учун.
  4. Манбанинг ёзилиш санасини аниқлаш учун.
Javobni ko'rish
Манбада келтирилган маълумотларнинг тарихий ҳақиқатга мослигини аниқлаш ва талқин қилиш учун.
#96
Нега тарихий манбалар (айниқса ёзма асарлар) кўп ҳолларда меҳнаткаш халқ тарихини четлаб ўтган ёки камроқ ёритган?
  1. У даврда меҳнаткаш халқнинг тарихга таъсири бўлмаган.
  2. Асарлар кўпинча ҳукмрон феодал синфнинг топшириғи билан ва уларнинг мақсад-манфаатларини ифода этиш учун ёзилган.
  3. Тарихчилар фақат гео-космографик мавзулар билан қизиққан. E) Бу ахборотлар фақат дипломатик ёзишмаларда мавжуд. 14
  4. Меҳнаткаш халқ ҳақида маълумотлар оғзаки тарзда сақланган.
Javobni ko'rish
Асарлар кўпинча ҳукмрон феодал синфнинг топшириғи билан ва уларнинг мақсад-манфаатларини ифода этиш учун ёзилган.
#97
Қадимги ёзувларнинг катта қисми бизнинг замонамизгача етиб келмаганлигининг асосий сабаблари?
  1. Фақат ёзувнинг мураккаблиги.
  2. Уларнинг фақат лой лавҳаларда сақланганлиги.
  3. Уларнинг фақат хусусий шахслар коллекциясида бўлганлиги. E) Муаллифларнинг ўз исмларини яширганлиги.
  4. Босқинчилик урушлари, қолаверса, табиий офатлар оқибатида йўқ бўлиб кетиши.
Javobni ko'rish
Босқинчилик урушлари, қолаверса, табиий офатлар оқибатида йўқ бўлиб кетиши.
#98
Қадимги тарихни ўрганишда қоя тошларга, металл ва сопол буюмларга, пергамент ва бошқа қаттиқ предметларга битилган ёзувларни ўрганувчи ёрдамчи тарих фани қандай номланади?
  1. Нумизматика.
  2. Эпиграфика.
  3. Палеография.
  4. Археология. E) Кодикология.
Javobni ko'rish
Эпиграфика.
#99
Қушхонлар даврига тегишли Бактрия ва ҳинд ёзувлари Марказий Осиёнинг қайси ҳудудларидан топилган?
  1. Афросиёб ва Варахша.
  2. Қувасой ва Ўзганд. E) Хоразм ва Бодоррон.
  3. Сурх-Кўтал ва Айртом.
  4. Чоч ва Ила.
Javobni ko'rish
Сурх-Кўтал ва Айртом.
#100
Термиз яқинидаги Қоратепа буддавийлар ибодатгоҳида топилган ёзувлар қайси диннинг Ўрта Осиёда тарқалиши ҳақида муҳим ахборот беради?
  1. Манихайлик.
  2. Христианлик.
  3. Зардуштийлик.
  4. Буддавийлик. E) Ислом.
Javobni ko'rish
Буддавийлик. E) Ислом.
#101
Абу Жаъфар Табарий (836-923) ўз асарини яратишда Сосонийлар (224-651 йй.) солномаси бўлган қайси қадимий Эрон манбасидан кенг фойдаланган?
  1. "Шоҳнома".
  2. "Авесто".
  3. "Хвадай намак" (Подшоҳнома).
  4. "Бобурнома". E) "Зафарнома".
Javobni ko'rish
"Хвадай намак" (Подшоҳнома).
#102
Тангаларни ўрганувчи, эпиграфик ёдгорликларнинг алоҳида гуруҳини ташкил этувчи ёрдамчи тарих фани?
  1. Эпиграфика. E) Нумизматика.
  2. Сфрагистика.
  3. Картография.
  4. Палеография.
Javobni ko'rish
Эпиграфика. E) Нумизматика.
#103
Марказий Осиёда дастлабки ёзув тизими тахминан милоддан аввалги I минг йиллик ўрталарида асосан қайси хат негизида пайдо бўлган?
  1. Қадимги туркий хат.
  2. Юнон хати.
  3. Арамейча хат. E) Араб (қуффий) хати.
  4. Суғдий хат.
Javobni ko'rish
Арамейча хат. E) Араб (қуффий) хати.
#104
Ёзма манбаларнинг мазмунини таҳлил қилишда, ҳукмрон синфнинг ҳаёти ёритилиб, меҳнаткаш халқ тарихи кўпинча четлаб ўтилганлиги, бундай асарларга қандай ёндашувни талаб қилади?
  1. Тўлиқ ва холис қабул қилишни.
  2. Муаллифнинг шахсий фикрини устун қўйишни. E) Асарни фақат бадиий адабиёт сифатида ўрганишни. 15
  3. Фақат хронологик маълумотларга таянишни.
  4. Доимий танқидий ёндашувни.
Javobni ko'rish
Доимий танқидий ёндашувни.
#105
Қадимги қўлёзмаларда муаллиф ёки китобат санаси кўрсатилмаганда, асарнинг ёзилиш сабабларини аниқлашда қайси маълумотлар илмий асос яратади?
  1. Фақат асарнинг мазмуни.
  2. Фақат манбанинг географик маълумотлари.
  3. Фақат иккиламчи манбалар. E) Нумизматик маълумотлар.
  4. Кодикологик маълумотлар (қоғоз, хат тури, хаттот).
Javobni ko'rish
Кодикологик маълумотлар (қоғоз, хат тури, хаттот).
#106
Қадимги Марказий Осиёда араб истилосига қадар нечта ёзув тури мавжуд бўлганлиги қайд этилган?
  1. Йигирмата. E) Ўттизта.
  2. Ўн иккита.
  3. Ўнта.
  4. Ўн саккизта.
Javobni ko'rish
Ўн саккизта.
#107
Тарихий манбаларни қидириш ва ўрганиш билан шуғулланувчи, юнончада "қадимий илм" маъносини англатувчи фан?
  1. Археология. E) Дипломатика.
  2. Нумизматика.
  3. Этнография.
  4. Палеография.
Javobni ko'rish
Археология. E) Дипломатика.
#108
Қадимги манбалардаги маълумотларнинг тарихий ҳақиқатга мослигини аниқлаш жараёни қандай номланади?
  1. Герменевтика. E) Кодикологик таҳлил.
  2. Евристика.
  3. Ташқи таҳлил.
  4. Ички таҳлил.
Javobni ko'rish
Ички таҳлил.
#109
"Тарихий қолдиқлар" (масалан, ҳужжатларнинг асл нусхаси) ҳаққонийлигини текшириш етарли, аммо "тарихий анъаналар" чуқур таҳлил этилиши шарт, деган таснифни ким яратган?
  1. Шарль Виктор Ланглуа. E) Иммануил Кант.
  2. Леопольд фон Ранке.
  3. Эрнст Бернгейм.
  4. Фридрих Шлейермахер.
Javobni ko'rish
Эрнст Бернгейм.
#110
Нумизматик манбаларнинг (тангаларнинг) топилган жойи (тарқалиш ареали) орқали давлатнинг қайси хусусияти ҳақида далилий хулоса чиқариш мумкин?
  1. Маданий ривожланиш даражаси.
  2. Диний эътиқодларнинг тарқалиши. E) Тангаларнинг сохта эканлиги.
  3. Аҳолининг этник таркиби.
  4. Сиёсий чегаралари ва унинг таркибига кирган ҳудудлар.
Javobni ko'rish
Сиёсий чегаралари ва унинг таркибига кирган ҳудудлар.
#111
Абу Жаъфар Табарийнинг Сосонийлар солномаси "Хвадай намак"дан фойдаланиш услуби, унинг асарини манбашуносликда қандай баҳолашга имкон беради?
  1. Йўқолган қадимий хроникаларнинг фрагментларини ўрганиш учун муҳим восита сифатида.
  2. Фақат диний ривоятлардан иборат асар сифатида. E) Тарихий афсоналар тўплами сифатида.
  3. Фақат иккиламчи (компилятив) манба сифатида.
  4. Фақат араб халифалиги тарихини ёритувчи асар сифатида.
Javobni ko'rish
Йўқолган қадимий хроникаларнинг фрагментларини ўрганиш учун муҳим восита сифатида.
#112
Қайси тарихий манба тури, асосан, ижтимоий-сиёсий ҳаётни маълум юридик шаклда бевосита ва кўп ҳолларда айнан қайд этиши билан энг қимматли ҳисобланади?
  1. Географик асарлар.
  2. Тасвирий манбалар. E) Биографик асарлар. 16
  3. Халқ оғзаки ижоди.
  4. Расмий ҳужжатлар (ёрлиқ, фармон, вақфнома).
Javobni ko'rish
Расмий ҳужжатлар (ёрлиқ, фармон, вақфнома).
#113
Хаттотнинг механик хатолари ва асар муаллифининг хатолари каби манбадаги нуқсонларни иккига ажратиш ғоясини ким илгари сурган?
  1. Птолемей Клавдий. E) Страбон.
  2. Фридрих Шлейермахер.
  3. Эрнст Бернгейм.
  4. Леопольд фон Ранке.
Javobni ko'rish
Фридрих Шлейермахер.
#114
Манбашунослик фанининг ривожланишига катта таъсир кўрсатган, XIX асрнинг биринчи ярмида табиий фанлар соҳасида устувор бўлган тадқиқот усули?
  1. Эмпирик тадқиқот усуллари.
  2. Позитивистик таҳлил. E) Лингвистик таҳлил.
  3. Герменевтик усул.
  4. Кодикологик усул.
Javobni ko'rish
Эмпирик тадқиқот усуллари.
#115
Ўрта асрлардаги феодал ер эгалиги тизимидаги қайси атама шаҳзодалар ва амирларга тожу тахт олдида кўрсатган катта хизматлари учун бериладиган ер-сувни англатади?
  1. Ушр.
  2. Суюрғол. E) Хирож.
  3. Закот.
  4. Вақф.
Javobni ko'rish
Вақф.
#116
Қадимги қўлёзмаларда муаллиф ўзининг ҳақиқий исмини айтмай, кўпинча ўзини қандай иборалар билан аташ билан кифояланади?
  1. "Шарқнинг буюк донишманди".
  2. "Тарихнинг ҳақиқий соҳиби".
  3. "Замоннинг дурдонаси". E) "Фақиру ҳақир", "ожиз ва хоксор", "бу ғариб банда".
  4. "Юртнинг умиди", "подшоҳнинг сардори".
Javobni ko'rish
"Замоннинг дурдонаси". E) "Фақиру ҳақир", "ожиз ва хоксор", "бу ғариб банда".
#117
Манбанинг ташқи таҳлилидан сўнг, ички таҳлил ўтказилишининг асосий сабаби нима?
  1. Манбанинг неча марта нашр этилганини билиш. E) Манбанинг қоғози ва хатини ўрганиш.
  2. Манбанинг муаллифини аниқлаш.
  3. Манбанинг ёзилиш услубини ўрганиш.
  4. Манбада келтирилган маълумотларнинг тарихий ҳақиқатга мослигини аниқлаш ва талқин қилиш.
Javobni ko'rish
Манбада келтирилган маълумотларнинг тарихий ҳақиқатга мослигини аниқлаш ва талқин қилиш.
#118
Тарихий манбаларнинг бир қисми босқинчилик урушлари вақтида, қолаверса, табиий офатлар оқибатида йўқ бўлиб кетганлигини ҳисобга олсак, илк тарихнинг айрим лавҳалари бизга қандай ҳолатда етиб келган?
  1. Фақат араб тилидаги таржималар орқали.
  2. Тарихий афсоналар ва ривоятлар кўринишида.
  3. Фақат иккиламчи манбалар орқали.
  4. Инсоннинг ижтимоий фаолияти билан боғлиқ бўлган моддий ёдгорликларнинг сақланган қолдиқларида. E) Фақат нумизматик материаллар орқали.
Javobni ko'rish
Инсоннинг ижтимоий фаолияти билан боғлиқ бўлган моддий ёдгорликларнинг сақланган қолдиқларида. E) Фақат нумизматик материаллар орқали.
#119
Юнонча "этнос" ва "грапхо" сўзларидан ташкил топган ва халқларнинг келиб чиқиши, урф-одатлари, турмуш тарзини ўрганувчи фан?
  1. Лингвистика.
  2. Археология.
  3. Эпиграфика.
  4. Этнография. E) Фольклор. 17
Javobni ko'rish
Этнография. E) Фольклор. 17
#120
Амалий манбашунослик фаолиятида тадқиқотчи манбанинг ташқи ёки моддий-техник белгиларини (қоғози, хати, варағи) ва ички мазмунини ўрганишдан сўнг, уларни нима асосида илмий таҳлил этиши лозим?
  1. Манбаларни гуруҳларга ажратиб.
  2. Хронологик тартибга риоя қилиб. E) Фақат ҳукмрон синф манфаатини инобатга олиб.
  3. Фақат бирламчи манбаларга таяниб.
  4. Муаллифнинг шахсий фикри асосида.
Javobni ko'rish
Манбаларни гуруҳларга ажратиб.
#121
Нумизматика фани анъанага кўра тангаларни ўрганишдан ташқари, яна қайси турдаги объектларни ўрганишни ўз ичига олади?
  1. Фақат тошга битилган ёзувларни.
  2. Фақат юридик ҳужжатларни. E) Фақат маъмурий атамаларни.
  3. Фақат қадимий обидалар харобаларини.
  4. Қоғоз пул белгилари (бонистика), орден ва медаллар, жетон ва нишонларни.
Javobni ko'rish
Қоғоз пул белгилари (бонистика), орден ва медаллар, жетон ва нишонларни.
#122
"Тарихий қолдиқлар" (асл ҳужжатлар) ва "тарихий анъаналар" (ривоятлар)га ажратиш орқали Эрнст Бернгейм манбаларни таснифлаш схемасининг асосий методологик мантиғи нимадан иборат?
  1. Фақат юридик ҳужжатларнинг ҳаққонийлигини тасдиқлаш.
  2. Манбанинг фақат муаллифини аниқлаш. E) Манбанинг ёзилиш услубини ўрганиш.
  3. Манбанинг ҳажми ва сақланиш ҳолатини аниқлаш.
  4. Манбанинг тарихий воқеага нечоғлиқ яқинлигини аниқлаш ва шу асосда унинг ишончлилигини текшириш заруратини белгилаш.
Javobni ko'rish
Манбанинг тарихий воқеага нечоғлиқ яқинлигини аниқлаш ва шу асосда унинг ишончлилигини текшириш заруратини белгилаш.
#123
Тарихий манбани ташқи таҳлил қилиш (кодикологик маълумотлар) жараёнида муаллиф ва унинг шахсини аниқлашнинг асосий мақсади нима?
  1. Асарнинг яратилиш тарихи ва унинг ёзилишига сабаб бўлган ижтимоий-сиёсий муҳитни аниқлаб олиш.
  2. Асарнинг нашр этилган нусхалари сонини ҳисоблаш.
  3. Асарнинг фақат географик маълумотларини ажратиб олиш. E) Манбанинг сохта эканлигини тасдиқлаш.
  4. Муаллифнинг саводхонлик даражасини аниқлаш.
Javobni ko'rish
Асарнинг яратилиш тарихи ва унинг ёзилишига сабаб бўлган ижтимоий-сиёсий муҳитни аниқлаб олиш.
#124
Манбашуносликда тадқиқотчининг дунёқараши ва манба муаллифининг тасаввурлари орасида фарқ мавжудлигини англаш, тадқиқот жараёнида қандай хавфнинг олдини олади?
  1. Тарихий манбага модернизация (ҳозирги замонга мослаштириш) қилиш хавфининг.
  2. Манбани фақат фактлар тўплами сифатида баҳолаш.
  3. Манбанинг фақат ички таҳлилини ўтказиш. E) Манбанинг тилини нотўғри тушуниш.
  4. Асарнинг фақат ташқи белгиларига эътибор қаратиш.
Javobni ko'rish
Тарихий манбага модернизация (ҳозирги замонга мослаштириш) қилиш хавфининг.
#125
Агар ёзма манбада муаллиф ўз фикрини очиқ баён этмаган бўлса (масалан, таъқиб хавфи туфайли), ички таҳлилнинг асосий вазифаси нимадан иборат бўлади?
  1. Манбанинг хронологиясини тиклаш.
  2. Асарнинг яширин, пардали мазмунини очиб беришга ҳаракат қилиш.
  3. Манбани тўлиқ қабул қилиш. E) Манбани фақат расмий ҳужжат сифатида ўрганиш.
  4. Манбанинг ҳажмини аниқлаш.
Javobni ko'rish
Асарнинг яширин, пардали мазмунини очиб беришга ҳаракат қилиш.
#126
Тарихий манбалар (айниқса, расмий ҳужжатлар) устида иш олиб боришда нега битта ҳужжат билан кифояланмасдан, ўхшаш бир неча ҳужжат ёки манбаларни қўшиб ўрганиш зарур?
  1. Чунки расмий ҳужжатларда фақат диний маълумотлар мавжуд.
  2. Чунки битта ҳужжатда фақат бир келишув ёки далил устида гап боради ва қатъий хулосага келиш қийин.
  3. Чунки ҳужжатларнинг барчасида хаттотлик хатолари мавжуд. E) Чунки ҳужжатларнинг тилини тушуниш жуда мураккаб. 18
  4. Чунки расмий ҳужжатларнинг барчаси ишончсиз.
Javobni ko'rish
Чунки битта ҳужжатда фақат бир келишув ёки далил устида гап боради ва қатъий хулосага келиш қийин.
#127
Нумизматика тадқиқотлари ҳукмдорларнинг сулолавий чизиғини аниқлашда қандай аҳамият касб этади?
  1. Фақат ҳукмдорнинг расмий муҳрини аниқлашга ёрдам беради. E) Фақат савдо йўлларини аниқлашга ёрдам беради.
  2. Фақат ҳукмдорнинг исмини тасдиқлайди.
  3. Тангалардаги ёзувлар (исмлар, саналар) орқали ҳукмронлик йилларини аниқлашга ёрдам беради.
  4. Тангаларда фақат географик маълумотлар мавжуд.
Javobni ko'rish
Тангалардаги ёзувлар (исмлар, саналар) орқали ҳукмронлик йилларини аниқлашга ёрдам беради.
#128
"Тарихнинг отаси" деб ном олган, "Тарих" асари Қадимги Шарқ мамлакатлари, жумладан Марказий Осиё ҳақида дастлабки маълумотларни тақдим этган олим?
  1. Геродот (мил. авв. 490/480 – 425 йй.).
  2. Квинт Курций Руф.
  3. Арриан. E) Птолемей Клавдий.
  4. Ктесий.
Javobni ko'rish
Геродот (мил. авв. 490/480 – 425 йй.).
#129
Македониялик Искандарнинг ёзишмалари ва унинг саркардаси Птолемей Лагнинг эсдаликлари каби бирламчи манбалардан фойдаланган ҳолда "Искандар юриши" асарини ёзган олим?
  1. Арриан (95-175 йй.). E) Плиний.
  2. Страбон.
  3. Геродот.
  4. Ктесий.
Javobni ko'rish
Арриан (95-175 йй.). E) Плиний.
#130
"География" асарида Юнон-Бақтрия ва Парфия тарихини ёритган антик географ олим?
  1. Арриан.
  2. Геродот.
  3. Ктесий.
  4. Птолемей Клавдий. E) Страбон (мил. авв. 63 – мил. 23 йй.).
Javobni ko'rish
Птолемей Клавдий. E) Страбон (мил. авв. 63 – мил. 23 йй.).
#131
"Географияга оид қўлланма" асарида Марғиёна, Бақтрия, Сўғдиёна ва Саклар мамлакати ҳақида маълумотлар берган атоқли қомусий олим?
  1. Страбон.
  2. Арриан. E) Ктесий.
  3. Птолемей Клавдий (90-160 йй.).
  4. Геродот.
Javobni ko'rish
Птолемей Клавдий (90-160 йй.).
#132
Ўзининг риторик услуби ва воқеаларни баён этишда субъективлиги билан ажралиб турувчи "Буюк Искандар тарихи" асари муаллифи?
  1. Квинт Курций Руф.
  2. Арриан.
  3. Геродот. E) Ктесий.
  4. Страбон.
Javobni ko'rish
Квинт Курций Руф.
#133
Антик муаллифларнинг Марказий Осиёга қизиқиши асосан қайси иккита йирик тарихий воқеа билан боғлиқ?
  1. Буддавийлик ва Зардуштийликнинг тарқалиши. E) Саклар ва Массагетларнинг кўчиши.
  2. Юнон-форс урушлари ва Македониялик Искандарнинг Шарққа юриши.
  3. Эрон ва Хитой экспансияси.
  4. Рим империясининг кенгайиши ва Савдо йўлларининг очилиши.
Javobni ko'rish
Юнон-форс урушлари ва Македониялик Искандарнинг Шарққа юриши.
#134
Геродотнинг ёзишича, массагетларнинг жамиятида кимлар катта мавқега эга бўлган?
  1. Ҳарбийлар.
  2. Қуллар.
  3. Аёллар (матриархат сарқитлари). E) Савдогарлар. 19
  4. Қозилар.
Javobni ko'rish
Аёллар (матриархат сарқитлари). E) Савдогарлар. 19
#135
Македониялик Искандарнинг ҳаёти ва фаолиятига бағишланган асарлар орасида энг ишончли манба ҳисобланувчи асар?
  1. "Тарих".
  2. "Буюк Искандар тарихи".
  3. "География".
  4. "Ал- Мажастий". E) "Искандар юриши".
Javobni ko'rish
"Ал- Мажастий". E) "Искандар юриши".
#136
Квинт Курций Руфнинг "Буюк Искандар тарихи" асари Марказий Осиё тарихини ўрганишда нега эҳтиёткорлик билан қўлланилиши лозим?
  1. Муаллифнинг риторик услуби воқеаларни баён этишда субъективликни келтириб чиқарганлиги сабабли.
  2. Унда фақат географик маълумотлар мавжудлиги сабабли.
  3. Асар фақат Македониялик Искандарнинг ютуқларини мадҳ этгани учун.
  4. Асарда тасвирланган воқеаларнинг барчаси сохта бўлганлиги учун. E) Асар фақат форс тилида ёзилганлиги учун.
Javobni ko'rish
Муаллифнинг риторик услуби воқеаларни баён этишда субъективликни келтириб чиқарганлиги сабабли.
#137
Геродот ўз "Тарих" асарида оғзаки анъаналарга асосланган бўлса-да, баъзи маълумотларнинг тўғрилигига шубҳа билан қараган. Бу унинг қандай сифатини кўрсатади?
  1. Ривоятларга асосланганини.
  2. Объективликка интилганини.
  3. Ўз манбаларига тўлиқ ишонмаганини.
  4. Асарнинг ишончсизлигини. E) Фақат оғзаки манбалардан фойдаланганини.
Javobni ko'rish
Ўз манбаларига тўлиқ ишонмаганини.
#138
Антик манбалардаги маълумотларнинг асосий методологик нуқсони нимада?
  1. Муаллифларнинг доимо бирламчи манбалардан фойдалангани.
  2. Фақат юнон тилида ёзилганлиги. E) Диний эътиқодлар ҳақида маълумот бермаслиги.
  3. Маълумотларнинг фрагментар ва парча-парча бўлганлиги ва улар асосида кенг манзара тасаввур қилиш мушкуллиги.
  4. Уларнинг фақат Эрон манбаларига таянганлиги.
Javobni ko'rish
Маълумотларнинг фрагментар ва парча-парча бўлганлиги ва улар асосида кенг манзара тасаввур қилиш мушкуллиги.
#139
Ктесий асарларида танқидий ёндашув йўқлиги ва унинг "тарихий романга" яқинлиги, манбашуносликда қандай хулоса чиқаришга асос бўлади?
  1. Унинг асарлари энг ишончли манба эканлигига.
  2. Ктесийнинг асосий географик манба эканлигига.
  3. Унинг Геродотдан кўра объектив бўлганлигига. E) Унинг фақат ҳарбий воқеаларни тасвирлаганига.
  4. Ктесий асарларида кўп ҳолларда тўқима фактлар келтирилганлигига.
Javobni ko'rish
Ктесий асарларида кўп ҳолларда тўқима фактлар келтирилганлигига.
#140
Страбоннинг "География" асари Марказий Осиё тарихини ўрганишда қандай аҳамиятга эга?
  1. Фақат маданий алоқаларни ёритади.
  2. Юнон-Бақтрия ва Парфия тарихи ҳақида географик маълумотлар беради.
  3. Фақат Сирдарё ва Амударё ҳақида маълумот беради. E) Фақат кўчманчи қабилалар ҳақида ёзади.
  4. Фақат ҳарбий юришлар ҳақида маълумот беради.
Javobni ko'rish
Юнон-Бақтрия ва Парфия тарихи ҳақида географик маълумотлар беради.
#141
Қадимги тарихни ўрганишда антик муаллифларнинг фрагментар маълумотларини нима билан қиёсий ўрганиш талаб этилади?
  1. Фақат диний асарлар билан.
  2. Фақат иккиламчи асарлар билан. E) Фақат лингвистик манбалар билан. 20
  3. Бошқа манба турлари (археология, нумизматика) билан.
  4. Фақат Хитой манбалари билан.
Javobni ko'rish
Бошқа манба турлари (археология, нумизматика) билан.
#142
Геродотнинг массагетлар ҳақидаги этнографик қайдлари, ушбу қабилаларнинг ижтимоий тузилиши бўйича қандай муҳим этнологик асос бўлиб хизмат қилади?
  1. Уларнинг фақат бирламчи ёзма манбалар қолдиргани. E) Уларнинг фақат кўчманчи ҳаёт тарзини ўтказгани.
  2. Уларнинг фақат Кир билан жанг қилгани.
  3. Уларнинг жамиятида аёллар катта мавқега эга бўлгани (матриархат сарқитлари) ва баъзи урф-одатлари.
  4. Уларнинг фақат чорвачилик билан шуғуллангани.
Javobni ko'rish
Уларнинг жамиятида аёллар катта мавқега эга бўлгани (матриархат сарқитлари) ва баъзи урф-одатлари.
#143
Қадимги Эрон манбаларидан олинган маълумотларни сақлаб қолган Табарийнинг асари "Тарихи ар-русул ва-л-мулук" манбашуносликда қандай атама билан тавсифланади?
  1. Йўқолган манбаларнинг фрагментларини сақловчи компилятив (йиғма) манба. E) Фақат хронологик манба.
  2. Бирламчи (оригинал) манба.
  3. Фақат диний асар.
  4. Сохта (фалсификация) манба.
Javobni ko'rish
Йўқолган манбаларнинг фрагментларини сақловчи компилятив (йиғма) манба. E) Фақат хронологик манба.
#144
Аррианнинг "Искандар юриши" асари Македониялик Искандар тарихига оид энг ишончли манба ҳисобланишининг асосий сабаби нима?
  1. Асарнинг фақат форс тилида ёзилганлиги. E) Асарда тасвирланган барча воқеаларнинг фақат ҳарбий характерда бўлганлиги.
  2. Муаллифнинг Искандарнинг ёзишмалари ва унинг саркардаси Птолемей Лагнинг эсдаликлари каби бирламчи манбалардан фойдаланганлиги.
  3. Асарнинг фақат географик маълумотлардан иборатлиги.
  4. Унинг шахсан Искандарнинг ўзи томонидан ёзилганлиги.
Javobni ko'rish
Муаллифнинг Искандарнинг ёзишмалари ва унинг саркардаси Птолемей Лагнинг эсдаликлари каби бирламчи манбалардан фойдаланганлиги.
#145
Геродотнинг "Тарих" асарида Кирнинг массагетлар билан жангда ҳалок бўлганлиги ҳақидаги маълумот энг аниқ факт ҳисобланса- да, унинг Кирнинг туши ёки сохта совчилик ҳақидаги тафсилотлари фольклор сюжетларга асосланган. Бу ҳолат Геродотнинг асаридан фойдаланишда қандай методологик талабни қўяди?
  1. Асарни тўлиқ инкор этиш.
  2. Фақат оғзаки анъаналарни устун қўйиш. E) Фақат географик маълумотлардан фойдаланиш.
  3. Манбадаги фактик маълумотларни афсонавий-фольклор тафсилотлардан ажратиб, танқидий таҳлил қилиш.
  4. Фақат диний ривоятларни қабул қилиш.
Javobni ko'rish
Манбадаги фактик маълумотларни афсонавий-фольклор тафсилотлардан ажратиб, танқидий таҳлил қилиш.
#146
Птолемей Клавдийнинг "Географияга оид қўлланма" асарининг Марғиёна, Бақтрия ва Сўғдиёна ҳақидаги маълумотлари тарихий тадқиқотлар учун нима сабабдан муҳимдир?
  1. У Марказий Осиёдаги диний эътиқодлар ҳақида тўлиқ маълумот беради.
  2. У фақат Хитой манбаларига таянган.
  3. У қадимги Ўрта Осиё вилоятлари ҳақида географик-топографик маълумотлар бериши билан. E) Унда фақат милоддан аввалги давр воқеалари ёритилганлиги учун.
  4. Унда фақат ҳарбий юришлар тасвирланганлиги учун.
Javobni ko'rish
У қадимги Ўрта Осиё вилоятлари ҳақида географик-топографик маълумотлар бериши билан. E) Унда фақат милоддан аввалги давр воқеалари ёритилганлиги учун.
#147
Антик муаллифларнинг аксарияти Марказий Осиё ҳақидаги маълумотларни тўплашда қандай чекловларга эга эди?
  1. Улар фақат Кирнинг юришларини тасвирлаган.
  2. Улар фақат Рим империяси манфаатларини кўзлаган.
  3. Улар фақат ёзма манбалардан фойдаланган.
  4. Уларнинг кўпчилиги минтақага шахсан бормаган ва асосан оғзаки ёки иккиламчи ҳикояларга таянган. E) Улар фақат этнографик манбалар билан чекланган. 21
Javobni ko'rish
Уларнинг кўпчилиги минтақага шахсан бормаган ва асосан оғзаки ёки иккиламчи ҳикояларга таянган. E) Улар фақат этнографик манбалар билан чекланган. 21
#148
Абу Жаъфар Табарий (836-923) ўзининг "Тарихи ар-русул ва-л- мулук" асарининг қадимий тарихга оид қисмларида далилларни "Ҳадис илми" тамойилига кўра айнан келтирган. Бу методологик ёндашув асарнинг умумий тарихий қимматини қандай оширади?
  1. Асарнинг фақат хронологик жиҳатдан мукаммал эканлигини белгилайди.
  2. Табарийнинг ўзи барча воқеаларнинг шоҳиди бўлганлигини тасдиқлайди.
  3. Асарда фақат диний ақидаларнинг холис баён этилганлигини кўрсатади. E) Манбанинг фақат гео-космографик тавсифларга бойлигини исботлайди.
  4. Йўқолган қадимий манбалардаги (Сосонийларнинг "Хвадай намак" солномаси каби) қимматли маълумотларни сақлаб қолганлиги учун ноёб манбага айлантиради.
Javobni ko'rish
Йўқолган қадимий манбалардаги (Сосонийларнинг "Хвадай намак" солномаси каби) қимматли маълумотларни сақлаб қолганлиги учун ноёб манбага айлантиради.
#149
Табарийнинг "Тарихи ар-русул ва-л-мулук" асари мусулмон мамлакатлари, жумладан Мовароуннаҳрнинг VIII-IX аср тарихи бўйича асосий ва энг мўътабар манбалардан бири бўлишининг асосий сабаби нима?
  1. Муаллифнинг Сосонийлар саройида хизмат қилганлиги. E) Асарда фақат араб халифалигининг ички сиёсати ёритилганлиги.
  2. Воқеаларнинг йилма-йил (хронологик) тарзда баён этилганлиги ва далилий материалларга бойлиги.
  3. Асарнинг форсий тилдаги таҳрири мавжудлиги.
  4. Унинг 15 жилдда нашр этилганлиги.
Javobni ko'rish
Воқеаларнинг йилма-йил (хронологик) тарзда баён этилганлиги ва далилий материалларга бойлиги.
#150
Сомонийлар вазири ал-Балъамий (ваф. 974) томонидан 963 йили ёзилган Табарий тарихининг форсий таҳрири, манбашунослик нуқтаи назаридан, оддий таржима эмас, балки асарнинг қайта ишланган ва бойитилгани ҳисобланади. Бунинг асосий илмий сабабини аниқланг.
  1. Таҳрирнинг фақат форс тилида ёзилганлиги.
  2. Таҳрирда фақат гео-космографик маълумотлар сақланганлиги.
  3. Қисқартирилган арабча таҳрирда учрамаган маълумотларнинг Балъамий томонидан Табарий асарининг тўла нусхасидан олиб киритилганлиги.
  4. Таҳрирнинг Сомонийлар ҳомийлигида ёзилганлиги. E) Балъамийнинг асарни диний ривоятлар билан тўлдирганлиги.
Javobni ko'rish
Қисқартирилган арабча таҳрирда учрамаган маълумотларнинг Балъамий томонидан Табарий асарининг тўла нусхасидан олиб киритилганлиги.
#151
Маҳмуд Кошғарийнинг "Девону луғат ат-турк" асарининг ноёб манбавий аҳамияти шундаки, у фақат тилшуносликка оид эмас. Бу асардан тарихчилар Мовароуннаҳрдаги туркий қабилаларнинг турмуш тарзи ва географик тарқалиши ҳақида қандай методологик усул орқали маълумот оладилар?
  1. Муаллифнинг Қорахонийлар хизматида бўлганлигини инкор этиш орқали. E) Асарнинг бир жилдлигини аниқлаш орқали.
  2. Тилга олинган жой номлари (топонимика) ва қабилаларнинг урф- одатлари орқали лингвистик манбадан этнографик ва тарихий хулосалар чиқариш.
  3. Асарда фақат расмий ҳужжатларнинг тўпланганини аниқлаш орқали.
  4. Асардаги барча маълумотларнинг тўлиқ компиляция эканлигини исботлаш орқали.
Javobni ko'rish
Тилга олинган жой номлари (топонимика) ва қабилаларнинг урф- одатлари орқали лингвистик манбадан этнографик ва тарихий хулосалар чиқариш.
#152
IX аср араб географ олими ал-Яъқубийнинг "Китоб ал-булдон" ("Мамлакатлар тўғрисидаги китоб") асарининг маъмурий лавозимларда ишлаган олим томонидан ёзилганлиги, манбанинг ишончлилигини қандай асосда баҳолашга имкон беради?
  1. Асарнинг фақат рус тилига таржима қилинганлиги. E) Муаллифнинг Буғдодда туғилганлиги.
  2. Асардаги барча маълумотларнинг фақат оғзаки ривоятларга асосланганлиги.
  3. Муаллифнинг шахсан кўп мамлакатларда бўлганлиги ва давлат амалдорлари орқали маълумот тўплаш имконияти бўлганлиги.
  4. Асарда фақат диний ақидалар ёритилганлиги.
Javobni ko'rish
Муаллифнинг шахсан кўп мамлакатларда бўлганлиги ва давлат амалдорлари орқали маълумот тўплаш имконияти бўлганлиги.
#153
Жайҳонийнинг "Китоб ал-масолик ва-л-мамолик" асари бизгача етиб келмаган, аммо унинг номи Беруний, Гардизий, Ибн Ҳавқал каби кейинги йирик олимлар асарларида тез-тез учрайди. Бу ҳолат мазкур йўқолган асарнинг манбавий қийматини қандай белгилайди?
  1. Асарнинг ёзма манбалар томонидан инкор этилганлигини.
  2. Бу асар фақат Сомонийлар давлатининг расмий ҳужжатларидан иборат бўлган.
  3. Бу асар ўша даврда ўта машҳур, ишончли ва қимматли тарихий- жуғрофий манба бўлганлигини ва ундан кенг иқтибос олинганлигини.
  4. Асарнинг форс тилида ёзилганлиги. E) Муаллифнинг вазир бўлиб хизмат қилганлиги. 22
Javobni ko'rish
Бу асар ўша даврда ўта машҳур, ишончли ва қимматли тарихий- жуғрофий манба бўлганлигини ва ундан кенг иқтибос олинганлигини.
#154
Истахрий (850-934) ва Ибн Ҳавқал (ваф. 976) асарлари бир-бирини такрорласа-да, Ибн Ҳавқал ўз китобида Истахрийнинг хато ва чалкашликларини тузатганини ёзади. Манбашуносликда бу факт қандай муҳим методологик хулоса чиқаришга мажбур қилади?
  1. Географик-тарихий маълумотларнинг ҳаққонийлигини текшириш учун уларни доимо қиёсий таҳлил қилиш ва муаллифнинг шахсий тажрибаси даражасини аниқлаш лозимлигини.
  2. Ибн Ҳавқал асари фақат сохталаштирилган маълумотлардан иборат эканлигини.
  3. Географик асарлар фақат бирламчи манбалар бўлиши шартлигини.
  4. Истахрий асарининг нотўғри хронологик тартибда ёзилганлигини. E) Иккала олим ҳам Мовароуннаҳрда бўлмаганлигини.
Javobni ko'rish
Географик-тарихий маълумотларнинг ҳаққонийлигини текшириш учун уларни доимо қиёсий таҳлил қилиш ва муаллифнинг шахсий тажрибаси даражасини аниқлаш лозимлигини.
#155
Ал-Муқаддасийнинг (ваф. 1000) "Аҳсан ат-тақосим" асари ижтимоий-иқтисодий, тарихий ва маданий ҳаётга оид қимматли аниқ маълумотлари билан бошқа географик асарлардан ажралиб туради. Бундай аниқликни олим қандай манбашунослик ёндашуви орқали таъминлаган?
  1. Асарни ёзишда у ўзидан аввал ўтган географ олимларнинг асарларига мурожаат қилишдан бутунлай воз кечгани учун.
  2. Асарнинг иккита (Сомонийларга ва Фотимийларга бағишланган) таҳрири мавжудлиги билан. E) Асарда фақат Ажам мамлакатларини тавсифлагани билан.
  3. Кўп йиллик саёҳат пайтида тўплаган аниқ далилий материалларни бошқа манбалардан олинган маълумотлар билан мужассамлаштириши.
  4. Асарда фақат Сомонийларнинг расмий ҳужжатларидан фойдаланиб.
Javobni ko'rish
Кўп йиллик саёҳат пайтида тўплаган аниқ далилий материалларни бошқа манбалардан олинган маълумотлар билан мужассамлаштириши.
#156
Абу Абдуллоҳ Муҳаммад ал-Хоразмийнинг "Мафотиҳ ул-улум" ("Илмларнинг калитлари") асарининг бир қисми шариат билан боғлиқ илмларга, иккинчи қисми эса ажам (араб бўлмаган халқлар) ўртасида тарқалган илмларга (фалсафа, мантиқ, тибб) бағишланган. Бу қонусий асардан тарихчи қандай асосий методологик хулоса чиқариши мумкин?
  1. Муаллифнинг фақат Нишопурда истиқомат қилганлиги ҳақида. E) Асарда фақат суғориш ўлчовлари ҳақида маълумот борлиги ҳақида.
  2. Асар фақат юнон ва сурёний тилларида ёзилганлиги ҳақида.
  3. Ислом оламида диний ва дунёвий илмларнинг ўзаро интеграцияси ва бир-бирига таъсири мавжуд бўлганлиги ҳақида.
  4. Бухоро амирлигида шариат қонунларининг тўлиқ ҳукмронлиги ҳақида.
Javobni ko'rish
Ислом оламида диний ва дунёвий илмларнинг ўзаро интеграцияси ва бир-бирига таъсири мавжуд бўлганлиги ҳақида.
#157
Маълумки, агиографик адабиётлар (маноқиблар) муайян диний арбоб ёки авлиёнинг ҳаёти ва фазилатларини улуғлашга қаратилган. Tarixchi bu manbalarni o'rganishda g'ayritabiiy, афсонавий воқеалардан қандай асосий тарихий фактларни ажратиб олиши лозим?
  1. Мусулмон жамиятидаги шайхлар, вақфлар, мадрасалар, масжидларнинг ижтимоий мавқеи ва маҳаллий аҳолининг эътиқодий ҳаётига оид фактларни.
  2. Авлиёнинг ўзи томонидан яратилган барча асарларнинг тўлиқ рўйхатини.
  3. Фақат асарнинг хронологик тартибини аниқлаш. E) Асарнинг форсий ёки турк тилида ёзилганлигини.
  4. Авлиёнинг араб халифалиги билан олиб борган дипломатик ёзишмаларини.
Javobni ko'rish
Мусулмон жамиятидаги шайхлар, вақфлар, мадрасалар, масжидларнинг ижтимоий мавқеи ва маҳаллий аҳолининг эътиқодий ҳаётига оид фактларни.
#158
Ал-Масъудийнинг (ваф. 956) "Муруж аз-заҳаб ва маъдан ал- жавоҳир" ("Олтин тозалагич ва қимматбаҳо тошлар кони") асари жуғрофий қомус бўлиб, унда Ўзбек халқларининг тарихи, ижтимоий- сиёсий аҳволи ва урф-одатлари ҳақида бой маълумотлар мавжуд. Бу қандай мураккаб методологик масалани ҳал этишни талаб қилади?
  1. Географик қомус сифатидаги манбадан сиёсий ва этнографик маълумотларни ажратиб олиш ва уларни тарихий воқеалар билан қиёслаш.
  2. Асарнинг тўлиқ ҳажмда нашр этилганлигини текшириш.
  3. Асарнинг фақат араб халифалигига оид қисмини ўрганиш. E) Муаллифнинг IX аср охирида туғилганлигини исботлаш. 23
  4. Олимнинг фақат Бағдодда туғилганлигини аниқлаш.
Javobni ko'rish
Географик қомус сифатидаги манбадан сиёсий ва этнографик маълумотларни ажратиб олиш ва уларни тарихий воқеалар билан қиёслаш.
#159
Қадимги Эрон тарихини ёритувчи "Шоҳнома" достонининг асосий сюжетлари оғзаки адабиёт намуналари ва афсоналарга асосланган. Тадқиқотчи ушбу асардан тарихий далилларни ажратиб олишда қандай методологик ёндашувни қўллаши лозим?
  1. Фольклор манбаларнинг ўзига хос хусусияти – воқеаларни умумлашган ҳолда, мажозий кўринишда намоён этишини инобатга олиб, умумий тарихий руҳни аниқлаш.
  2. Достондаги қаҳрамонларни реал тарихий шахслар сифатида қабул қилиш. E) Асарнинг фақат қадимги юнон тарихчилари асарлари орқали етиб келганлигини аниқлаш.
  3. Фақат шоир Абулқосим Фирдавсийнинг шахсий хатларига таяниш.
  4. Достонни тўлиқ инкор этиш ва уни фақат бадиий адабиёт сифатида ўрганиш.
Javobni ko'rish
Фольклор манбаларнинг ўзига хос хусусияти – воқеаларни умумлашган ҳолда, мажозий кўринишда намоён этишини инобатга олиб, умумий тарихий руҳни аниқлаш.
#160
Ибн Мискавайхнинг "Китоб тажориб ул-улум" асари 6 жилддан иборат бўлиб, дастлабки 4 жилди асосан Табарийнинг "Тарихи ар-русул ва-л-мулук" асари асосида ёзилган компиляция (йиғма асар) ҳисобланади. Бу ҳолат мазкур асарнинг илмий қийматига қандай таъсир кўрсатади?
  1. Асар фақат Бувайҳийлар сулоласи тарихини ёритиш учунгина муҳим.
  2. Компилятив қисмлар манбавий қийматга эга эмас, фақат муаллифнинг ўзи яратган 5-6-жилдларгина муҳим манба ҳисобланади.
  3. Асарнинг барча қисмлари бирламчи, ишончли манбалар ҳисобланади.
  4. Компиляция усули манбанинг ишончлилигини оширади. E) Асар фақат географик маълумотлардан иборат.
Javobni ko'rish
Компилятив қисмлар манбавий қийматга эга эмас, фақат муаллифнинг ўзи яратган 5-6-жилдларгина муҳим манба ҳисобланади.
#161
Хаттотлар томонидан кўчирилган қўлёзма нусхаларда кўпинча "хаттотнинг механик хатолари" ёки "асар муаллифининг хатолари" учрайди. Назарий манбашуносликда бундай нуқсонларни аниқлаш ва тузатиш жараёни қайси илм соҳасининг вазифаси ҳисобланади?
  1. Танқидий таҳлилнинг ташқи ва ички босқичлари.
  2. Этнография. E) Хронология.
  3. Герменевтика.
  4. Нумизматика.
Javobni ko'rish
Танқидий таҳлилнинг ташқи ва ички босқичлари.
#162
Нажмиддин Абу Ҳафс Умар ан-Насафийнинг "Китоб ал-қанд фи тарихи Самарқанд" асарида 1232 уламонинг таржимаи ҳоли мавжуд. Тарихий манба сифатида бу асарнинг асосий қиммати нимада?
  1. Ўзбекистоннинг араб истилочилари томонидан босиб олиниши ҳақида батафсил хронология берганида.
  2. Самарқанднинг фақат исломгача бўлган тарихини ёритганида.
  3. Самарқанднинг XII асрдаги илмий-маънавий ҳаёти, диний-маърифий муҳити ва уламоларининг ижтимоий мавқеи ҳақида ноёб маълумот беришида.
  4. Асарнинг форсча қисқартирилган таҳрири мавжудлигида. E) Асарнинг ягона нотўлиқ қўлёзма нусхаси Истамбулда сақланаётганида.
Javobni ko'rish
Самарқанднинг XII асрдаги илмий-маънавий ҳаёти, диний-маърифий муҳити ва уламоларининг ижтимоий мавқеи ҳақида ноёб маълумот беришида.
#163
"Муъжам ул-булдон" асарининг муаллифи Ёқут Ҳамавий (1179 й. туғ.) болалигида асирликка тушган ва кейинчалик савдогарнинг ҳисоб- китоб ишларини бошқарган. Муаллифнинг бундай ноанъанавий ижтимоий келиб чиқиши унинг асарининг манбавий қимматига қандай таъсир кўрсатган?
  1. Асар фақат биографик қомус сифатидагина аҳамиятли. E) Асарнинг фақат I жилди сақланиб қолган.
  2. Асарнинг хронологик тартиби бузилган.
  3. Асарнинг ижтимоий-сиёсий таҳлилида камчиликлар мавжуд.
  4. Асарни ёзишда кўп йиллик саёҳати вақтида тўплаган, савдо-сотиқ ва иқтисодиётга оид далилий маълумотлардан унумли фойдаланган.
Javobni ko'rish
Асарни ёзишда кўп йиллик саёҳати вақтида тўплаган, савдо-сотиқ ва иқтисодиётга оид далилий маълумотлардан унумли фойдаланган.
#164
Алишер Навоийнинг "Хамса" таркибидаги достонлари тарихий маълумотлар, хусусан Мирзо Улуғбек шахси ва унинг илмий мероси тўғрисида қимматли фикрлар мавжуд. Бадиий адабиётнинг бу туридан тарихчи қандай эҳтиёткорлик билан фойдаланиши керак?
  1. Шоирнинг бадиий тўқима, бурттириш ва муболағага йўл қўйишини инобатга олиб, ундаги тарихий фактларни бошқа манбалар билан қиёслаш.
  2. Асарнинг фақат биографик маълумотларини қабул қилиш.
  3. Асарнинг форсий тилида ёзилганлигини инкор этиш. E) Бадиий асарларни тарихий манбалар туркумидан чиқариб ташлаш. 24
  4. Достонларда фақат иқтисодий маълумотлар сақланганлигини исботлаш.
Javobni ko'rish
Шоирнинг бадиий тўқима, бурттириш ва муболағага йўл қўйишини инобатга олиб, ундаги тарихий фактларни бошқа манбалар билан қиёслаш.
#165
Ислом динида Қуръонни таржима қилиш таъқиқланган, лекин Тафсир қилиш (айнан изоҳлаш, шарҳлаш) анъанага айланган. Бу ҳолат Тафсир илмини манбашунослик учун қандай ноёб аҳамиятга эга қилади?
  1. Тафсирлар фақат форс, ўзбек ва татар тилларида яратилган.
  2. Тафсир орқали фақат ҳадисларни тўплаш мумкин. E) Тафсир фақат хронологик тартибга риоя қилган.
  3. Инсон қудрати етганча Аллоҳнинг муродини ўрганиш, яъни ҳар бир сура/оятнинг нозил бўлиш сабабларини аниқлаш орқали тарихий-ижтимоий шароитларни ўрганиш имконини беради.
  4. Тафсир орқали Қуръоннинг ҳажми аниқланган.
Javobni ko'rish
Инсон қудрати етганча Аллоҳнинг муродини ўрганиш, яъни ҳар бир сура/оятнинг нозил бўлиш сабабларини аниқлаш орқали тарихий-ижтимоий шароитларни ўрганиш имконини беради.
#166
Абу Абдуллоҳ Муҳаммад ал-Хоразмийнинг "Мафотиҳ ул-улум" асари юнон, сурёний, араб ва форс тилларини мукаммал билган олим томонидан ёзилган. Бу ҳолат мазкур асарни олимнинг ўзига хос қандай методологик ютуғи сифатида кўрсатади?
  1. Фақат астрономия ва геометрия фанларини ўз ичига олганлиги.
  2. Асарнинг икки қисмдан иборат бўлганлиги. E) Асарнинг фақат Нишопурда ёзилганлиги.
  3. Кўп тиллилик асосида фанлар тарихи ва давлат бош идоралари учун муҳим бўлган терминологик луғат яратганлиги.
  4. Илмларнинг фақат арабча атамаларини тўплаганлиги.
Javobni ko'rish
Кўп тиллилик асосида фанлар тарихи ва давлат бош идоралари учун муҳим бўлган терминологик луғат яратганлиги.
#167
"Китоб ул-хирож ва санъат ал-китоба" асари муаллифи Абулфараж Қудама (ваф. 922-948) аввал насроний бўлиб, кейин ислом динини қабул қилган ва саройда маъмурий маҳкамаларда хизмат қилган. Бу муаллифнинг ижтимоий ва диний тажрибаси унинг асарига қандай таъсир кўрсатган?
  1. Асар араб халифалигининг маъмурий бўлиниши, солиқ ва молия тизимининг умумий аҳволи ҳақида муҳим далилий маълумотлар берган.
  2. Асарнинг фақат бир жилди сақланиб қолган. E) Асарнинг ёзилишида фақат "Ҳадис илми"га таянилган.
  3. Асар фақат Бағдод тарихига бағишланган.
  4. Асарда фақат диний ақидалар ёритилган.
Javobni ko'rish
Асар араб халифалигининг маъмурий бўлиниши, солиқ ва молия тизимининг умумий аҳволи ҳақида муҳим далилий маълумотлар берган.
#168
Мусулмон мамлакатларида тазкиралар шоир, адиб ва тасаввуф намояндалари тўғрисидаги мажмуалар шаклида катта илмий-тарихий аҳамиятга эга бўлган. Манбашуносликда бу адабий манба тури қандай асосий тарихий маълумотларни беришга хизмат қилади?
  1. Фақат шоирларнинг шеърий асарларини тўплаш.
  2. Тазкираларда фақат хронологик тартибнинг бузилиши. E) Тазкираларнинг фақат XV асрда пайдо бўлганлиги.
  3. Муайян даврдаги адабий муҳит, маданий ҳаёт ва ижтимоий-сиёсий жараёнларнинг шу шахслар ҳаётидаги аксини ўрганиш.
  4. Асарнинг муқаддимасидаги фақат Аллоҳга ҳамд-санони ўрганиш.
Javobni ko'rish
Муайян даврдаги адабий муҳит, маданий ҳаёт ва ижтимоий-сиёсий жараёнларнинг шу шахслар ҳаётидаги аксини ўрганиш.
#169
Абу Райҳон Берунийнинг "Осор ул-боқия" ("Қадимги халқлардан қолган ёдгорликлар") асари турли тақвимларни ўрганишга бағишланганлиги учун Европада "Хронология" номи билан машҳур. Бу асарнинг Марказий Осиё тарихини ўрганишдаги асосий методологик қиммати нимада?
  1. Асарнинг фақат Хоразм тарихига оид маълумотларни ўз ичига олганлиги. E) Асарнинг фақат русча таржимаси нашр этилганлиги.
  2. Қадимги Ўрта Осиё, Юнон, Эрон, Ҳинд ва бошқа халқларнинг исломиятгача бўлган тарихи, урф-одатлари, байрамлари ва вақтни ҳисоблаш тизимлари бўйича мукаммал манба эканлиги.
  3. Асарнинг XIV асрда яратилган қўлёзмасида нодир расмлар борлиги.
  4. Асарда фақат Сосонийлар тарихи ёритилган.
Javobni ko'rish
Қадимги Ўрта Осиё, Юнон, Эрон, Ҳинд ва бошқа халқларнинг исломиятгача бўлган тарихи, урф-одатлари, байрамлари ва вақтни ҳисоблаш тизимлари бўйича мукаммал манба эканлиги.
#170
Мирхонднинг "Равзат ус-сафо" асарининг 1-6-жилдлари компиляция (бошқалар асаридаги маълумотлар асосида ёзилган), 6- жилднинг бир қисми ва 7-жилд эса муаллиф ўзи кўрган воқеалар баёнидан иборат. Тадқиқотчи бу асардан фойдаланишда қандай танқидий ёндашувни қўллаши зарур?
  1. Компилятив қисмлардаги маълумотларнинг асл манбасини топишга ва муаллифнинг ўзи гувоҳ бўлган янги маълумотларни устун қўйишга ҳаракат қилиш.
  2. Асарнинг барча қисмларини бирламчи манба сифатида қабул қилиш.
  3. Асарнинг фақат етти жилддан иборатлигини аниқлаш.
  4. Асарнинг форс тилида ёзилганлигини инкор этиш. E) Асарнинг фақат Мунис ва Огаҳий томонидан таржима қилинган қисмини ўрганиш. 25
Javobni ko'rish
Компилятив қисмлардаги маълумотларнинг асл манбасини топишга ва муаллифнинг ўзи гувоҳ бўлган янги маълумотларни устун қўйишга ҳаракат қилиш.
#171
Фахриддин Муборакшоҳ Маваррудийнинг "Тарихи Муборакшоҳ" асари 136 қисм (шажара)дан иборат бўлиб, унда турли сулолалар, шоирлар ва олимлар тарихи баён этилган. Манбашуносликда бундай таркибли асарнинг асосий қиммати нимада?
  1. Асарнинг Туркистон сарҳадлари, ишлаб чиқариладиган мол ва матолар, уларнинг хорижий мамлакатлардаги эътибори ҳақида ноёб иқтисодий- этнографик маълумотлар беришида.
  2. Асарда фақат Муҳаммад пайғамбарнинг шажараси келтирилганлиги. E) Асарнинг Лоҳурда ёзиб тамомланганлиги.
  3. Асарнинг фақат Ғурийларга бағишланганлиги.
  4. Асарнинг фақат 13 йилда ёзилганлиги.
Javobni ko'rish
Асарнинг Туркистон сарҳадлари, ишлаб чиқариладиган мол ва матолар, уларнинг хорижий мамлакатлардаги эътибори ҳақида ноёб иқтисодий- этнографик маълумотлар беришида.
#172
"Маноқиб" ёки "Мақомот" каби агиографик асарлар (авлиёлар ҳаётига бағишланган) ўрта асрлар тарихини тадқиқ этишда муҳим аҳамиятга эга. Тарихчи бу манбалардан маълумот олишда қандай методологик муаммога дуч келади ва уни қандай ҳал этиши лозим?
  1. Манбада хронологик тартиб йўқлиги муаммоси.
  2. Манбаларнинг фақат араб тилида ёзилганлиги муаммоси.
  3. Асардаги афсонавий-эмоционал элементларни (улуғлаш, фазилат) фильтрлаб, диний оқимнинг ижтимоий-сиёсий жараёнларга таъсирига оид далилларни ажратиш.
  4. Асарнинг фақат шоирлар томонидан ёзилганлиги муаммоси. E) Манбанинг фақат хорижда нашр этилганлиги муаммоси.
Javobni ko'rish
Асардаги афсонавий-эмоционал элементларни (улуғлаш, фазилат) фильтрлаб, диний оқимнинг ижтимоий-сиёсий жараёнларга таъсирига оид далилларни ажратиш.
#173
Абу Тоҳирхожанинг "Самария" асари Самарқанд шаҳрининг бунёд этилиши, номланиши, географик ҳолати ва XIX асрнинг III чорагига қадар сақланиб қолган осори-атиқалари ҳақида маълумот беради. Бу асарнинг асосий илмий қиммати нимада?
  1. Муаллифнинг фақат қозикалон оиласидан бўлганлиги.
  2. Асарнинг муқаддима ва хотимадан иборат бўлганлиги. E) Асарнинг фақат Б. Аҳмедов томонидан нашрга тайёрланганлиги.
  3. Асарнинг фақат ўзбек тилига таржима қилинганлиги.
  4. XIX асрда Самарқанднинг шаҳарсозлик, тарихий ёдгорликларнинг сақланиш ҳолати ва машҳур кишиларнинг ҳаёти тўғрисидаги аниқ топографик-биографик маълумотларида.
Javobni ko'rish
XIX асрда Самарқанднинг шаҳарсозлик, тарихий ёдгорликларнинг сақланиш ҳолати ва машҳур кишиларнинг ҳаёти тўғрисидаги аниқ топографик-биографик маълумотларида.
#174
Қадимги қўлёзма асарларда муаллиф кўп ҳолларда ўзининг ҳақиқий исмини айтмай, "фақиру ҳақир", "ожиз ва хоксор" деб аташ билан кифояланган. Тадқиқотчи бундай яширин муаллифликни аниқлашда қандай мураккаб методологик таҳлил усулини қўллаши лозим?
  1. Асарнинг варақма-варақ, сатрма-сатр, алоҳида эътибор ва синчковлик билан ўрганилиши, вақт ва жойини кодикологик ва тарихий маълумотлар асосида тахминан аниқлаш.
  2. Фақат асарнинг грамматик таркибини ўрганиш.
  3. Фақат асарнинг охиридаги ёзувларга таяниш.
  4. Муаллифнинг ижтимоий гуруҳини фақат адабий услуб орқали аниқлаш. E) Асарни тўлиқ инкор этиш ва тарихий манба сифатида қабул қилмаслик.
Javobni ko'rish
Асарнинг варақма-варақ, сатрма-сатр, алоҳида эътибор ва синчковлик билан ўрганилиши, вақт ва жойини кодикологик ва тарихий маълумотлар асосида тахминан аниқлаш.
#175
Ёзма манбаларда баён этилган воқеа, ҳодисаларга муаллифнинг субъектив ёндашуви, айримларини яшириш ёки бузиб талқин этиш ҳоллари учраб туради. Бундай асарлар устида тадқиқот олиб боришда қандай асосий илмий талабга қатъий амал қилиш лозим?
  1. Асарнинг фақат хронологик маълумотларини қабул қилиш.
  2. Асарга доимий танқидий ёндашиш ва уни бошқа манбалар билан қиёсий таҳлил қилиш.
  3. Асарнинг фақат ташқи (моддий-техник) белгиларини ўрганиш. E) Асарнинг фақат хаттоти ким эканлигини аниқлаш.
  4. Асардаги меҳнаткаш халқ тарихига оид қисмини устун қўйиш.
Javobni ko'rish
Асарга доимий танқидий ёндашиш ва уни бошқа манбалар билан қиёсий таҳлил қилиш.
#176
"Одоб ут-тасниф"га кўра, тарихий асарлар Аллоҳга ҳамд-сано, Муҳаммад Пайғамбарнинг таърифи (наът) ва тўрт саҳобанинг мадҳи билан бошланади. Бу диний-адабий структура тарихчига асарни таҳлил қилишда қандай ёрдам беради?
  1. Асарнинг яратилган жойини аниқлаш. E) Асарда хронологик тартибнинг бузилганлигини кўрсатади. 26
  2. Асарнинг асосий мазмуни (муқаддимадан сўнгги қисми)га ўтишдан аввал, унинг ғоявий-методологик асосларини ва муаллифнинг эътиқодий мансублигини аниқлашга.
  3. Асарнинг фақат форс тилида ёзилганлигини исботлаш.
  4. Асарнинг фақат диний асар эканлигини тасдиқлайди.
Javobni ko'rish
Асарнинг асосий мазмуни (муқаддимадан сўнгги қисми)га ўтишдан аввал, унинг ғоявий-методологик асосларини ва муаллифнинг эътиқодий мансублигини аниқлашга.
#177
IX-XIV аср араб манбалари Мовароуннаҳрнинг ижтимоий- иқтисодий ва маданий ҳаётининг турли жиҳатларини қамраб олган. Аксарият манбаларнинг бир вақтнинг ўзида жамият ҳаётининг бир нечта жабҳасига оид маълумотларни ўз ичига олганлиги манбаларни таснифлашда қандай қийинчилик туғдиради?
  1. Уларнинг мазмунига қараб (иқтисодий, сиёсий, маданий) ягона ва универсал таснифлаш тизимини ишлаб чиқиш мушкуллиги.
  2. Уларни фақат географик ва биографик асарларга ажратиш мумкинлиги.
  3. Уларни фақат расмий ҳужжатлар туркумига киритиш мумкинлиги.
  4. Уларнинг фақат араб тилида ёзилганлиги. E) Манбаларнинг фақат бирламчи ҳужжатлардан иборат эканлиги.
Javobni ko'rish
Уларнинг мазмунига қараб (иқтисодий, сиёсий, маданий) ягона ва универсал таснифлаш тизимини ишлаб чиқиш мушкуллиги.
#178
Манбашуносликдаги илмий ишда, бирор мавзуни тадқиқ этишда бир эмас, балки бир неча манбалар турига (расмий ҳужжат, солнома, биографик асар) асосланиб, улардаги маълумотларни қиёсий солиштириб таҳлил этиш зарурлигининг асосий сабаби нима?
  1. Илмий тадқиқотнинг ҳажмини ошириш.
  2. Асарнинг бирламчи ёки иккиламчи эканлигини исботлаш. E) Манбанинг фақат ташқи таҳлилини ўтказиш.
  3. Хулоса ва умумлашмаларнинг ишонарли ва асосли бўлиши, илмий тадқиқот савиясини ошириш.
  4. Асарнинг фақат кодикологик маълумотларини аниқлаш.
Javobni ko'rish
Асарнинг фақат кодикологик маълумотларини аниқлаш.
#179
Агар тадқиқот учун ёзма манбаларнинг асосий қисми йўқолиб кетган бўлса, тарихчи қандай ёрдамчи манбалар турини асосий манба сифатида тадқиқотга жалб қилиши мумкин?
  1. Фақат ҳукмдорларнинг шахсий ёзишмаларини.
  2. Фақат адабий-бадиий асарларни.
  3. Йўқолган манбалардаги маълумотларни сақлаб қолган кейинги давр компилятив (йиғма) асарларни.
  4. Фақат европалик сайёҳларнинг эсдаликларини. E) Фақат муаллифнинг вафотидан кейин ёзилган тазкираларни.
Javobni ko'rish
Йўқолган манбалардаги маълумотларни сақлаб қолган кейинги давр компилятив (йиғма) асарларни.
#180
Султон Муҳаммад Балхийнинг "Мажмуъ ал-ғаройиб" асари Балх хони Пирмуҳаммадхон I (1546-1566/67) топшириғи билан ёзилган. Агар асар ҳукмдорнинг топшириғи билан ёзилган бўлса, тадқиқотчи ушбу асар мазмунига қандай танқидий ёндашувни қўллаши зарур?
  1. Асарнинг фақат XV асрда ёзилганлигини аниқлаш.
  2. Асарнинг фақат ўзбек тилидаги шеърлардан иборатлигини текшириш. E) Асарни тўлиқ инкор этиб, уни тарихий манба сифатида қабул қилмаслик.
  3. Асарнинг фақат географик қисмини ўрганиш.
  4. Асарда ҳукмдорнинг шахси ва фаолиятига ортиқча мақтов ва субъективлик киритилган бўлиши мумкинлигини инобатга олиш.
Javobni ko'rish
Асарда ҳукмдорнинг шахси ва фаолиятига ортиқча мақтов ва субъективлик киритилган бўлиши мумкинлигини инобатга олиш.
#181
Абдураззоқ Самарқандийнинг "Матлаъ ус-саъдайн ва мажмаъ ул- баҳрайн" асарида воқеалар хронологик тартибда, йилма-йил баён қилинган. Бу хронологик услуб асардан тарихий тадқиқотларда фойдаланишда қандай катта қулайликни яратади?
  1. Асарнинг форсий тилида ёзилганлиги. E) Асарнинг фақат Ҳиндистон сафари қисми таржима қилинганлиги.
  2. Асарнинг фақат Ҳиндистонга қилган сафарини аниқлаш.
  3. Асарнинг фақат иккинчи дафтари матни чоп этилганлигини.
  4. Темурийлар даври (1405-1469 йй.) сиёсий воқеаларининг узлуксиз изчиллигини осонгина кузатиш ва бошқа манбалар билан солиштириш.
Javobni ko'rish
Темурийлар даври (1405-1469 йй.) сиёсий воқеаларининг узлуксиз изчиллигини осонгина кузатиш ва бошқа манбалар билан солиштириш.
#182
"Тазкират уш-шуаро" асарида шоир ва адибларнинг қисқача таржимаи ҳоли ва ижодига бағишланган маълумотлар мавжуд. Бу тазкиралардан тарихчи ўрта асрлар ижтимоий ҳаётини ўрганишда қандай қийматли маълумотларни олади?
  1. Асарнинг муқаддима ва хотимадан иборатлигини.
  2. Фақат шоирларнинг вафот этган саналарини.
  3. Асарда фақат Хоразмшоҳлар даври шоирлари тилга олинганлигини. E) Асарнинг фақат Алишер Навоийга бағишланганлигини. 27
  4. Шоирларнинг ижтимоий келиб чиқиши, давлат хизматидаги мавқеи ва ўзаро маданий алоқалари ҳақидаги ижтимоий-биографик маълумотларни.
Javobni ko'rish
Шоирларнинг ижтимоий келиб чиқиши, давлат хизматидаги мавқеи ва ўзаро маданий алоқалари ҳақидаги ижтимоий-биографик маълумотларни.
#183
Ҳадис (Муҳаммад пайғамбарнинг сўзлари, ишлари ва кўрсатмалари ҳақидаги ривоятлар) Қуръондан кейинги иккинчи муқаддас манба ҳисобланади. Ижтимоий ҳаётнинг барча жиҳатларига таъсир кўрсатган бу манба тарихий тадқиқотлар учун қандай асосий методологик ўринга эга?
  1. Унда фақат Пайғамбарнинг ҳаёти ёритилганлиги. E) Унинг фақат хронологик тартибда ёзилганлиги.
  2. У ислом давлатларидаги шариат қонун-қоидалари, ҳуқуқий ва ижтимоий меъёрларнинг назарий асосини ташкил этиши.
  3. У фақат араб грамматикасини ўрганиш учун муҳим.
  4. У фақат Имом Бухорий томонидан йиғилганлиги.
Javobni ko'rish
У ислом давлатларидаги шариат қонун-қоидалари, ҳуқуқий ва ижтимоий меъёрларнинг назарий асосини ташкил этиши.
#184
Берунийнинг "Китоб ул-мусаммара фи ахбори Хоразм" ("Хоразм ҳақидаги ахборотлар ҳақида суҳбатлар") асарининг айрим лавҳалари кейинги олимлар асарларида сақланиб қолган. Бу йўқолган асарнинг мазкур парчаларини ўрганиш тарихчига қандай имконият беради?
  1. Берунийнинг фақат табиий фанларга оид асарларини ўрганиш.
  2. Хоразм тарихи бўйича бошқа манбаларда учрамайдиган ноёб, бирламчи маълумотларни парчалар асосида тиклашга ҳаракат қилиш.
  3. Фақат Берунийнинг биографик маълумотларини тўплаш.
  4. Асарнинг фақат "Тарихи Байҳақий"да сақланиб қолган қисмини ўрганиш. E) Асарнинг Европада "Хронология" номи билан машҳурлигини исботлаш.
Javobni ko'rish
Хоразм тарихи бўйича бошқа манбаларда учрамайдиган ноёб, бирламчи маълумотларни парчалар асосида тиклашга ҳаракат қилиш.
#185
"Китоби Муллазода"да Бухоро садрлари (мухтасиб, раис лавозимини эгаллаган олий насаб шахслар) ҳақида уларнинг келиб чиқиши, шажаралари, ҳаёти ва вафоти ҳақида қимматли маълумотлар келтирилган. Бу манба Бухоронинг XIV-XV асрлар тарихини ўрганишда қандай асосий таҳлилий масалани ҳал қилишга ёрдам беради?
  1. Асарнинг икки қисмдан иборат бўлганлиги. E) Асарда фақат қабристонлар зиёрати тартиби баён этилганлиги.
  2. Бухоронинг диний-маърифий ва ижтимоий-сиёсий ҳаётида уламолар ва диний институтларнинг тутган ўрнини аниқлаш.
  3. Асарнинг фақат рус тилига таржима қилинганлиги.
  4. Бухоронинг фақат иқтисодий ҳаётини ўрганиш.
Javobni ko'rish
Бухоронинг диний-маърифий ва ижтимоий-сиёсий ҳаётида уламолар ва диний институтларнинг тутган ўрнини аниқлаш.
#186
Давлатшоҳ Самарқандийнинг "Тазкират уш-шуаро" асарини ёзишда у кўплаб тарихий ва географик асарлардан (Истахрий, Гардизий, Байҳақий) фойдаланган. Тазкиранинг бу компилятив жиҳати унинг адабий-тарихий қийматига қандай таъсир кўрсатади?
  1. Асарнинг фақат бадиий жиҳатини устун қўяди.
  2. Асарнинг фақат Амир Темур даври шоирлари ҳақида ёзганлигини исботлайди.
  3. Асарнинг тарихий манба сифатида аҳамиятини бутунлай йўқотади. E) Асарнинг фақат муқаддима қисмини ўрганишни талаб қилади.
  4. У ўз ичига олган тарихий-географик маълумотларнинг ишончлилигини оширади ва уларни бирламчи манбалар билан қиёслаш имконини беради.
Javobni ko'rish
У ўз ичига олган тарихий-географик маълумотларнинг ишончлилигини оширади ва уларни бирламчи манбалар билан қиёслаш имконини беради.
#187
Абу Абдуллоҳ Муҳаммад ал-Хоразмийнинг "Мафотиҳ ул-улум" асари юнон, сурёний, араб ва форс тилларини мукаммал билган олим томонидан ёзилган. Асардаги кўп тиллилик унинг манбавий аҳамиятини қандай акс эттиради?
  1. Асарнинг фақат диний ақидаларга бағишланганлиги.
  2. Ўрта Осиёда ислом цивилизациясининг шаклланишида турли қадимги цивилизациялар (юнон, форс, араб) илмларининг синтези мавжудлигини.
  3. Асарда фақат идора ишларини юритиш тартиби баён этилганлиги.
  4. Асарнинг фақат битта қўлёзма нусхаси сақланганлиги. E) Асарда фақат арабча атамалардан фойдаланилганлиги.
Javobni ko'rish
Ўрта Осиёда ислом цивилизациясининг шаклланишида турли қадимги цивилизациялар (юнон, форс, араб) илмларининг синтези мавжудлигини.
#188
Ибн Хавқал "Китоб ул-масолик ва-л-мамолик" асарида Мовароуннаҳр қисмига Жайҳун (Амударё), Бухоро, Самарқанд, Шош ва Хоразм шаҳарларини тасвирлаган харитани илова қилган. Бу тасвирий элемент географик манбани ўрганишда қандай ноёб илмий имконият яратади?
  1. Асарнинг фақат саёҳатнома эканлигини тасдиқлаш.
  2. Ўрта асрлардаги Мовароуннаҳрнинг маъмурий-сиёсий бўлиниши ва шаҳарларнинг аниқ топографик жойлашувини ўрганиш.
  3. Асарда фақат Истахрийнинг хатолари тузатилганлигини. E) Асарнинг фақат форс тилида ёзилганлиги. 28
  4. Муаллифнинг фақат савдогар бўлганлигини исботлаш.
Javobni ko'rish
Ўрта асрлардаги Мовароуннаҳрнинг маъмурий-сиёсий бўлиниши ва шаҳарларнинг аниқ топографик жойлашувини ўрганиш.
#189
Мирхонд (ваф. 1497) ўзининг "Равзат ус-сафо" асарини яратишда 40 та муаллифнинг (18 та араб тилида, 22 та форс тилида ижод қилган) асарларига мурожаат қилган. Бу ҳолат Темурийлар даври тарихнавислигига хос бўлган қандай муҳим хусусиятни кўрсатади?
  1. Ўша даврда фақат форс тилидаги асарлар компиляция қилинган.
  2. Мирхонднинг асари фақат муқаддима, хотима ва етти жилддан иборатлигини.
  3. Ўша давр олимларининг араб ва форс тилларини билмаганлигини. E) Асарнинг фақат Хоразмда таржима қилинганлиги.
  4. Темурийлар давридаги тарихнависликда кенг манбавий базадан фойдаланиш ва фанлараро интеграциялаш анъанаси кучли бўлганлигини.
Javobni ko'rish
Темурийлар давридаги тарихнависликда кенг манбавий базадан фойдаланиш ва фанлараро интеграциялаш анъанаси кучли бўлганлигини.
#190
Ҳудуд ал-олам мин Машриқ ила-л-Мағриб" ("Дунёнинг Шарқдан Ғарбгача чегаралари") асарининг ягона қўлёзмаси 1892 йили Бухорода А.Г. Туманский томонидан топилган. Бу ҳолат Марказий Осиёдаги тадқиқотларда қандай муаммони кўрсатади?
  1. Асарнинг фақат 59 бобдан иборатлиги. E) Асарнинг фақат денгизлар ва дарёлар тавсифига бағишланганлиги.
  2. Асарнинг форс тилида ёзилганлиги.
  3. Қўлёзмаларнинг ягона каталоги мавжудлигини.
  4. Марказий Осиёда ноёб ва йўқолиб кетган деб ҳисобланган манбаларнинг маҳаллий хазиналарда сақланиб қолганлиги.
Javobni ko'rish
Марказий Осиёда ноёб ва йўқолиб кетган деб ҳисобланган манбаларнинг маҳаллий хазиналарда сақланиб қолганлиги.
#191
Имом Бухорийнинг Ҳадис тўпламлари ислом оламида энг мўътабар манбалардан ҳисобланади. Ҳадиснинг бундай юксак манбавий қиймати қандай илмий асосга эга?
  1. Унда фақат ижтимоий ҳаётга оид кўрсатмалар мавжудлиги.
  2. Ҳадислар фақат араб тилида ёзилганлиги.
  3. Ҳадислар Муҳаммад пайғамбарнинг сўзлари, ишлари ва кўрсатмаларига асосланганлиги, яъни бирламчи ривоятлардан иборатлиги.
  4. Уларнинг фақат қозилар томонидан қўлланганлиги. E) Унда фақат хронологик маълумотлар мавжудлиги.
Javobni ko'rish
Ҳадислар Муҳаммад пайғамбарнинг сўзлари, ишлари ва кўрсатмаларига асосланганлиги, яъни бирламчи ривоятлардан иборатлиги.
#192
Абу Абдуллоҳ Муҳаммад ал-Хоразмийнинг "Мафотиҳ ул-улум" асари давлат бош идоралари учун муҳим қўлланма бўлган. Бу факт тарихчига IX-X асрлардаги Мовароуннаҳрнинг бошқарув тизими ҳақида қандай хулоса чиқаришга ёрдам беради?
  1. Давлат идораларида фақат форс тилидан фойдаланилган.
  2. Асарнинг фақат бир қисми шариат илмларига бағишланган. E) Асарнинг фақат Нишопурда ёзилганлиги.
  3. Давлат бошқарувида турли соҳадаги (граматика, арифметика, мантиқ) илмий билимлар ва атамалар тизимидан фойдаланиш йўлга қўйилган.
  4. Бошқарув тизимида фақат диний ақидалар устун бўлган.
Javobni ko'rish
Давлат бошқарувида турли соҳадаги (граматика, арифметика, мантиқ) илмий билимлар ва атамалар тизимидан фойдаланиш йўлга қўйилган.
#193
Ал-Муқаддасийнинг "Аҳсан ат-тақосим" асарининг биринчи таҳрири 986 йилда Сомонийларга, иккинчиси эса Фотимийларга бағишланган. Муаллифнинг асарни икки хил сулолага бағишлаб ёзиши, манбашуносликда қандай танқидий масалани келтириб чиқаради?
  1. Асардаги маълумотларнинг, айниқса сиёсий ва сиёсий-иқтисодий жиҳатларининг, ҳукмрон сулоланинг манфаатларига мослаштирилган бўлиши мумкинлиги.
  2. Асарнинг фақат географик маълумотларини ўрганишни.
  3. Муаллифнинг фақат Қуддус шаҳрида туғилганлиги. E) Асарнинг фақат араб тилида ёзилганлиги.
  4. Асарнинг фақат Ироқ ва Месопотамия тавсифига бағишланганлиги.
Javobni ko'rish
Асардаги маълумотларнинг, айниқса сиёсий ва сиёсий-иқтисодий жиҳатларининг, ҳукмрон сулоланинг манфаатларига мослаштирилган бўлиши мумкинлиги.
#194
Агар ёзма манбада муаллиф ўзининг фикр ва мулоҳазаларини пардозли иборалар ва истиорали сўзлар орасига яширган бўлса (масалан, Хофиз Таниш Бухорий), тадқиқотчининг асосий вазифаси нимадан иборат?
  1. Манбани тўлиқ инкор этиш.
  2. Манбанинг фақат котибини аниқлаш. E) Манбанинг фақат адабий услубини ўрганиш. 29
  3. Асарнинг яширин, пардали мазмунини очиб беришга ҳаракат қилиш орқали ўша даврнинг ижтимоий-сиёсий муаммоларига оид холис далилларни ажратиш.
  4. Муаллифнинг субъективлигини тасдиқлаш.
Javobni ko'rish
Асарнинг яширин, пардали мазмунини очиб беришга ҳаракат қилиш орқали ўша даврнинг ижтимоий-сиёсий муаммоларига оид холис далилларни ажратиш.
#195
Абулфараж Қудаманинг "Китоб ул-хирож ва санъат ал-китоба" асарининг фақат II жилдигина сақланиб қолган. Бу ҳолат мазкур манбадан Мовароуннаҳрнинг тарихини ўрганишда қандай чекловни юзага келтиради?
  1. Асарнинг фақат Лоҳурда нашр этилганлиги. E) Асарнинг фақат рус тилига таржима қилинганлиги.
  2. Араб халифалигининг фақат маъмурий бўлиниши ҳақида маълумот олиш мумкинлиги.
  3. Мовароуннаҳрнинг фақат географик ҳолати ҳақида маълумот борлиги.
  4. Асарнинг тўлиқ ғоявий-концептуал йўналишини тиклаш ва тўлиқ таҳлил этиш имкониятининг чекланганлиги.
Javobni ko'rish
Асарнинг тўлиқ ғоявий-концептуал йўналишини тиклаш ва тўлиқ таҳлил этиш имкониятининг чекланганлиги.
#196
"Тазкират уш-шуаро" асари муқаддима, хотима ва етти қисм (табақа)дан иборат бўлиб, турли давр шоирларини ўз ичига олган. Бу асарнинг таркибий тузилиши тарихчига қандай методологик афзаллик беради?
  1. Асарнинг турли табақалари орқали IX-XV асрлардаги Эрон ва Ўзбекистоннинг адабий-маданий ҳаётидаги узлуксизлик ва эволюцияни кузатиш.
  2. Асардаги маълумотларнинг фақат афсоналардан иборатлигини исботлаш. E) Асарда фақат Темурийлар даври шоирларининг борлигини.
  3. Шоирларнинг фақат араб тилида ижод қилганлигини аниқлаш.
  4. Асарнинг фақат XV асрда ёзилганлигини аниқлаш.
Javobni ko'rish
Асарнинг турли табақалари орқали IX-XV асрлардаги Эрон ва Ўзбекистоннинг адабий-маданий ҳаётидаги узлуксизлик ва эволюцияни кузатиш.
#197
Назарий манбашуносликда асарнинг илмий қиймати унинг тарих фани тараққиётига қўшган янгилиги, яъни қайси воқеалар биринчи бор ёритилганлигини белгилаш билан якунланади. Бу жараён тадқиқотчидан асосан нимани талаб қилади?
  1. Манбанинг фақат кодикологик хусусиятларини аниқлашни.
  2. Манбанинг ўрганилиш даражасини (тарихнавислигини) аниқлаш ва унинг илмий муомалага киритган янги далилларини ажратиб кўрсатиш.
  3. Асарнинг фақат ғоявий-сиёсий савиясини аниқлашни.
  4. Асарнинг фақат ички таҳлилини ўтказишни. E) Асарнинг фақат расмий ҳужжатлардан иборатлигини аниқлашни.
Javobni ko'rish
Манбанинг ўрганилиш даражасини (тарихнавислигини) аниқлаш ва унинг илмий муомалага киритган янги далилларини ажратиб кўрсатиш.
#198
Абу Жаъфар Табарий (836-923) ўзининг "Тарихи ар-русул ва-л-мулук" асарининг қадимий тарихга оид қисмларида далилларни "Ҳадис илми" тамойилига кўра айнан келтирган. Бу методологик ёндашув асарнинг умумий тарихий қимматини қандай оширади?
  1. Асарда фақат диний ақидаларнинг холис баён этилганлигини кўрсатади. E) Манбанинг фақат гео-космографик тавсифларга бойлигини исботлайди.
  2. Табарийнинг ўзи барча воқеаларнинг шоҳиди бўлганлигини тасдиқлайди.
  3. Асарнинг фақат хронологик жиҳатдан мукаммал эканлигини белгилайди.
  4. Йўқолган қадимий манбалардаги (Сосонийларнинг "Хвадай намак" солномаси каби) қимматли маълумотларни сақлаб қолганлиги учун ноёб манбага айлантиради.
Javobni ko'rish
Йўқолган қадимий манбалардаги (Сосонийларнинг "Хвадай намак" солномаси каби) қимматли маълумотларни сақлаб қолганлиги учун ноёб манбага айлантиради.
#199
Сомонийлар вазири ал-Балъамий (ваф. 974) томонидан 963 йили ёзилган Табарий тарихининг форсий таҳрири, манбашунослик нуқтаи назаридан, оддий таржима эмас, балки асарнинг қайта ишланган ва бойитилгани ҳисобланади. Бунинг асосий илмий сабабини аниқланг.
  1. Таҳрирда фақат гео-космографик маълумотлар сақланганлиги.
  2. Қисқартирилган арабча таҳрирда учрамаган маълумотларнинг Балъамий томонидан Табарий асарининг тўла нусхасидан олиб киритилганлиги.
  3. Таҳрирнинг Сомонийлар ҳомийлигида ёзилганлиги. E) Балъамийнинг асарни диний ривоятлар билан тўлдирганлиги.
  4. Таҳрирнинг фақат форс тилида ёзилганлиги.
Javobni ko'rish
Қисқартирилган арабча таҳрирда учрамаган маълумотларнинг Балъамий томонидан Табарий асарининг тўла нусхасидан олиб киритилганлиги.
#200
Маҳмуд Кошғарийнинг "Девону луғат ат-турк" асарининг ноёб манбавий аҳамияти шундаки, у фақат тилшуносликка оид эмас. Бу асардан тарихчилар Мовароуннаҳрдаги туркий қабилаларнинг турмуш тарзи ва географик тарқалиши ҳақида қандай методологик усул орқали маълумот оладилар?
  1. Асарда фақат расмий ҳужжатларнинг тўпланганини аниқлаш орқали.
  2. Муаллифнинг Қорахонийлар хизматида бўлганлигини инкор этиш орқали. E) Асарнинг бир жилдлигини аниқлаш орқали. 30
  3. Асардаги барча маълумотларнинг тўлиқ компиляция эканлигини исботлаш орқали.
  4. Тилга олинган жой номлари (топонимика) ва қабилаларнинг урф-одатлари орқали лингвистик манбадан этнографик ва тарихий хулосалар чиқариш.
Javobni ko'rish
Тилга олинган жой номлари (топонимика) ва қабилаларнинг урф-одатлари орқали лингвистик манбадан этнографик ва тарихий хулосалар чиқариш.
#201
IX аср араб географ олими ал-Яъқубийнинг "Китоб ал-булдон" ("Мамлакатлар тўғрисидаги китоб") асарининг маъмурий лавозимларда ишлаган олим томонидан ёзилганлиги, манбанинг ишончлилигини қандай асосда баҳолашга имкон беради?
  1. Муаллифнинг шахсан кўп мамлакатларда бўлганлиги ва давлат амалдорлари орқали маълумот тўплаш имконияти бўлганлиги.
  2. Асарнинг фақат рус тилига таржима қилинганлиги. E) Муаллифнинг Буғдодда туғилганлиги.
  3. Асардаги барча маълумотларнинг фақат оғзаки ривоятларга асосланганлиги.
  4. Асарда фақат диний ақидалар ёритилганлиги.
Javobni ko'rish
Муаллифнинг шахсан кўп мамлакатларда бўлганлиги ва давлат амалдорлари орқали маълумот тўплаш имконияти бўлганлиги.
#202
Истахрий (850-934) ва Ибн Ҳавқал (ваф. 976) асарлари бир-бирини такрорласа- да, Ибн Ҳавқал ўз китобида Истахрийнинг хато ва чалкашликларини тузатганини ёзади. Манбашуносликда бу факт қандай муҳим методологик хулоса чиқаришга мажбур қилади?
  1. Ибн Ҳавқал асари фақат сохталаштирилган маълумотлардан иборат эканлигини.
  2. Географик асарлар фақат бирламчи манбалар бўлиши шартлигини.
  3. Географик-тарихий маълумотларнинг ҳаққонийлигини текшириш учун уларни доимо қиёсий таҳлил қилиш ва муаллифнинг шахсий тажрибаси даражасини аниқлаш лозимлигини.
  4. Истахрий асарининг нотўғри хронологик тартибда ёзилганлигини. E) Иккала олим ҳам Мовароуннаҳрда бўлмаганлигини.
Javobni ko'rish
Географик-тарихий маълумотларнинг ҳаққонийлигини текшириш учун уларни доимо қиёсий таҳлил қилиш ва муаллифнинг шахсий тажрибаси даражасини аниқлаш лозимлигини.
#203
Ал-Муқаддасийнинг (ваф. 1000) "Аҳсан ат-тақосим" асари ижтимоий- иқтисодий, тарихий ва маданий ҳаётга оид қимматли аниқ маълумотлари билан бошқа географик асарлардан ажралиб туради. Бундай аниқликни олим қандай манбашунослик ёндашуви орқали таъминлаган?
  1. Асарнинг иккита (Сомонийларга ва Фотимийларга бағишланган) таҳрири мавжудлиги билан. E) Асарда фақат Ажам мамлакатларини тавсифлагани билан.
  2. Кўп йиллик саёҳат пайтида тўплаган аниқ далилий материалларни бошқа манбалардан олинган маълумотлар билан мужассамлаштириши.
  3. Асарни ёзишда у ўзидан аввал ўтган географ олимларнинг асарларига мурожаат қилишдан бутунлай воз кечган.
  4. Асарда фақат Сомонийларнинг расмий ҳужжатларидан фойдаланиб.
Javobni ko'rish
Кўп йиллик саёҳат пайтида тўплаган аниқ далилий материалларни бошқа манбалардан олинган маълумотлар билан мужассамлаштириши.
#204
Абу Абдуллоҳ Муҳаммад ал-Хоразмийнинг "Мафотиҳ ул-улум" ("Илмларнинг калитлари") асарининг бир қисми шариат билан боғлиқ илмларга, иккинчи қисми эса ажам (араб бўлмаган халқлар) ўртасида тарқалган илмларга бағишланган. Бу қомусий асардан тарихчи қандай асосий методологик хулоса чиқариши мумкин?
  1. Бухоро амирлигида шариат қонунларининг тўлиқ ҳукмронлиги ҳақида.
  2. Муаллифнинг фақат Нишопурда истиқомат қилганлиги ҳақида. E) Асарда фақат суғориш ўлчовлари ҳақида маълумот борлиги ҳақида.
  3. Асар фақат юнон ва сурёний тилларида ёзилганлиги ҳақида.
  4. Ислом оламида диний ва дунёвий илмларнинг ўзаро интеграцияси ва бир-бирига таъсири мавжуд бўлганлиги ҳақида.
Javobni ko'rish
Ислом оламида диний ва дунёвий илмларнинг ўзаро интеграцияси ва бир-бирига таъсири мавжуд бўлганлиги ҳақида.
#205
Тарихий манбашуносликда расмий ҳужжатлар (ёрлиқ, фармон, вақфнома) ни тарихий асарлар (солномлар, хроникалар) дан фарқловчи асосий илмий жиҳат нимада?
  1. Расмий ҳужжатлар ижтимоий-сиёсий ҳаётни маълум юридик шаклда бевосита ва кўп ҳолларда айнан қайд этиши билан қимматлидир.
  2. Расмий ҳужжатлар кўпроқ субъектив, тарихий асарлар эса объектив маълумотлар беради. E) Тарихий асарлар фақат ҳукмрон синф манфаатини ёритади.
  3. Расмий ҳужжатлар фақат бирламчи, тарихий асарлар эса фақат иккиламчи манба ҳисобланади.
  4. Расмий ҳужжатларнинг фақат ташқи (кодикологик) таҳлили ўтказилади.
Javobni ko'rish
Расмий ҳужжатлар ижтимоий-сиёсий ҳаётни маълум юридик шаклда бевосита ва кўп ҳолларда айнан қайд этиши билан қимматлидир.
#206
Жайҳонийнинг "Китоб ал-масолик ва-л-мамолик" асари бизгача етиб келмаган, аммо унинг номи Беруний, Гардизий, Ибн Ҳавқал каби кейинги йирик олимлар асарларида тез-тез учрайди. Бу ҳолат мазкур йўқолган асарнинг манбавий қийматини қандай белгилайди?
  1. Асарнинг форс тилида ёзилганлиги. E) Муаллифнинг вазир бўлиб хизмат қилганлиги. 31
  2. Асарнинг ёзма манбалар томонидан инкор этилганлигини.
  3. Бу асар ўша даврда ўта машҳур, ишончли ва қимматли тарихий-жуғрофий манба бўлганлигини ва ундан кенг иқтибос олинганлигини.
  4. Бу асар фақат Сомонийлар давлатининг расмий ҳужжатларидан иборат бўлган.
Javobni ko'rish
Бу асар ўша даврда ўта машҳур, ишончли ва қимматли тарихий-жуғрофий манба бўлганлигини ва ундан кенг иқтибос олинганлигини.
#207
Алишер Навоийнинг "Хамса" таркибидаги достонларида тарихий маълумотлар, хусусан Мирзо Улуғбек шахси ва унинг илмий мероси тўғрисида қимматли фикрлар мавжуд. Бадиий адабиётнинг бу туридан тарихчи қандай эҳтиёткорлик билан фойдаланиши керак?
  1. Асарнинг форсий тилида ёзилганлигини инкор этиш. E) Бадиий асарларни тарихий манбалар туркумидан чиқариб ташлаш.
  2. Асарнинг фақат биографик маълумотларини қабул қилиш.
  3. Достонларда фақат иқтисодий маълумотлар сақланганлигини исботлаш.
  4. Шоирнинг бадиий тўқима, бўрттириш ва муболағага йўл қўйишини инобатга олиб, ундаги тарихий фактларни бошқа манбалар билан қиёслаш.
Javobni ko'rish
Шоирнинг бадиий тўқима, бўрттириш ва муболағага йўл қўйишини инобатга олиб, ундаги тарихий фактларни бошқа манбалар билан қиёслаш.
#208
Агар ёзма манбада муаллиф ўзининг фикр ва мулоҳазаларини пардозли иборалар ва истиорали сўзлар орасига яширган бўлса (масалан, Ҳофиз Таниш Бухорий), тадқиқотчининг асосий вазифаси нимадан иборат?
  1. Манбанинг фақат котибини аниқлаш. E) Манбанинг фақат адабий услубини ўрганиш.
  2. Муаллифнинг субъективлигини тасдиқлаш.
  3. Асарнинг яширин, пардали мазмунини очиб беришга ҳаракат қилиш орқали ўша даврнинг ижтимоий-сиёсий муаммоларига оид холис далилларни ажратиш.
  4. Манбани тўлиқ инкор этиш.
Javobni ko'rish
Асарнинг яширин, пардали мазмунини очиб беришга ҳаракат қилиш орқали ўша даврнинг ижтимоий-сиёсий муаммоларига оид холис далилларни ажратиш.
#209
Ёзма манбаларда баён этилган воқеа, ҳодисаларга муаллифнинг субъектив ёндашуви, айримларини яшириш ёки бузиб талқин этиш ҳоллари учраб туради. Бундай асарлар устида тадқиқот олиб боришда қандай асосий илмий талабга қатъий амал қилиш лозим?
  1. Асарга доимий танқидий ёндашиш ва уни бошқа манбалар билан қиёсий таҳлил қилиш.
  2. Асардаги меҳнаткаш халқ тарихига оид қисмини устун қўйиш.
  3. Асарнинг фақат хронологик маълумотларини қабул қилиш.
  4. Асарнинг фақат ташқи (моддий-техник) белгиларини ўрганиш. E) Асарнинг фақат хаттоти ким эканлигини аниқлаш.
Javobni ko'rish
Асарга доимий танқидий ёндашиш ва уни бошқа манбалар билан қиёсий таҳлил қилиш.
#210
Манбашуносликда тарихий асарлардаги маълумотларнинг тўғрилигини аниқлаш учун нега ўхшаш бир неча ҳужжат ёки манбаларни қўшиб ўрганиш талаб этилади?
  1. Чунки битта ҳужжатда фақат бир келишув ёки далил устида гап боради ва қатъий, асосли хулосага келиш қийин.
  2. Чунки тарихий асарларнинг барчаси сохта бўлган.
  3. Чунки фақат расмий ҳужжатлар ҳақиқатни акс эттиради. E) Чунки миниатюра расмларнинг тасвири ноаниқ.
  4. Чунки ҳужжатларнинг барчаси араб тилида ёзилган.
Javobni ko'rish
Чунки битта ҳужжатда фақат бир келишув ёки далил устида гап боради ва қатъий, асосли хулосага келиш қийин.
#211
Абу Райҳон Берунийнинг "Осор ул-боқия" ("Қадимги халқлардан қолган ёдгорликлар") асарининг Марказий Осиё тарихини ўрганишдаги асосий методологик қиммати нимада?
  1. Асарнинг XIV асрда яратилган қўлёзмасида нодир расмлар борлиги.
  2. Асарда фақат Сосонийлар тарихи ёритилган.
  3. Қадимги Ўрта Осиё, Юнон, Эрон, Ҳинд ва бошқа халқларнинг исломиятгача бўлган тарихи, урф-одатлари, байрамлари ва вақтни ҳисоблаш тизимлари бўйича мукаммал манба эканлиги.
  4. Асарнинг фақат Хоразм тарихига оид маълумотларни ўз ичига олганлиги. E) Асарнинг фақат русча таржимаси нашр этилганлиги.
Javobni ko'rish
Қадимги Ўрта Осиё, Юнон, Эрон, Ҳинд ва бошқа халқларнинг исломиятгача бўлган тарихи, урф-одатлари, байрамлари ва вақтни ҳисоблаш тизимлари бўйича мукаммал манба эканлиги.
#212
Ёзма манбаларда ҳукмрон феодал синфнинг дунёқараши ўз ифодасини топганлиги ва меҳнаткаш халқ тарихи кўп ҳолларда четлаб ўтилганлигини англаш, тадқиқотчидан қандай асосий талабни қўяди?
  1. Асар мазмунига доимий танқидий ёндашиш ва уни бошқа турдаги (моддий, этнографик) манбалар билан қиёслаш.
  2. Манбани тўлиқ инкор этиш ва уни бадиий адабиёт сифатида ўрганиш.
  3. Асарнинг фақат хронологик маълумотларини қабул қилиб, ижтимоий-иқтисодий жиҳатларини четлаш.
  4. Муаллифнинг исмини ва яшаган даврини аниқлаш. E) Асарнинг фақат расмий ҳужжатлар қисмини ўрганиш. 32
Javobni ko'rish
Асар мазмунига доимий танқидий ёндашиш ва уни бошқа турдаги (моддий, этнографик) манбалар билан қиёслаш.
#213
"Китоб ул-хирож ва санъат ал-китоба" асари муаллифи Абулфараж Қудама (ваф. 922-948) аввал насроний бўлиб, кейин ислом динини қабул қилган ва саройда маъмурий маҳкамаларда хизмат қилган. Бу муаллифнинг ижтимоий ва диний тажрибаси унинг асарига қандай таъсир кўрсатган?
  1. Асарнинг фақат бир жилди сақланиб қолган. E) Асарнинг ёзилишида фақат "Ҳадис илми"га таянилган.
  2. Асар фақат Бағдод тарихига бағишланган.
  3. Асарда фақат диний ақидалар ёритилган.
  4. Араб халифалигининг маъмурий бўлиниши, солиқ ва молия тизимининг умумий аҳволи ҳақида муҳим далилий маълумотлар беришига асос бўлган.
Javobni ko'rish
Араб халифалигининг маъмурий бўлиниши, солиқ ва молия тизимининг умумий аҳволи ҳақида муҳим далилий маълумотлар беришига асос бўлган.
#214
Агар ёзма манбада муаллиф (масалан, Ҳофиз Таниш Бухорий) ўзининг фикрини очиқ баён этмасдан, истиорали сўзлар орасига яширган бўлса, тадқиқотчи бундай матнни таҳлил қилишда қайси илмий-методологик усулни қўллаши лозим?
  1. Манбанинг ғоявий йўналишини белгилашда герменевтика (талқин этиш санъати) усулини қўллаш.
  2. Фақат гороскоп ва тақдир ҳақидаги маълумотларни инкор этиш.
  3. Фақат палеографик таҳлилга таяниш.
  4. Асарнинг ёзилиш сабабларини аниқлаш. E) Манбанинг сохта эканлигини тасдиқлаш.
Javobni ko'rish
Манбанинг ғоявий йўналишини белгилашда герменевтика (талқин этиш санъати) усулини қўллаш.
#215
Фахриддин Муборакшоҳ Маваррудийнинг "Тарихи Муборакшоҳ" асари 136 қисм (шажара)дан иборат. Бундай таркибли асарнинг асосий қиммати нимада?
  1. Асарнинг фақат Ғурийларга бағишланганлиги.
  2. Асарнинг фақат 13 йилда ёзилганлиги.
  3. Асарда фақат Муҳаммад пайғамбарнинг шажараси келтирилганлиги. E) Асарнинг Лоҳурда ёзиб тамомланганлиги.
  4. Асарнинг Туркистон сарҳадлари, ишлаб чиқариладиган мол ва матолар, уларнинг хорижий мамлакатлардаги эътибори ҳақида ноёб иқтисодий-этнографик маълумотлар беришида.
Javobni ko'rish
Асарнинг Туркистон сарҳадлари, ишлаб чиқариладиган мол ва матолар, уларнинг хорижий мамлакатлардаги эътибори ҳақида ноёб иқтисодий-этнографик маълумотлар беришида.
#216
Агар қўлёзма китобнинг муаллифи, асар номи, ёзилган вақти ва жойи номаълум бўлса, тадқиқотчи уларни аниқлаш учун қайси маълумотларга таянади?
  1. Фақат адабий ва бадиий услубга.
  2. Фақат географик номларга.
  3. Асарнинг матни, ёзилиш ва китобат тарихи, қоғози, хати ҳамда тили ва талқин услубига (Кодикологик маълумотларга) таяниш. E) Фақат бошқа тарихчиларнинг фикрларига.
  4. Фақат тарихий анъаналарга.
Javobni ko'rish
Асарнинг матни, ёзилиш ва китобат тарихи, қоғози, хати ҳамда тили ва талқин услубига (Кодикологик маълумотларга) таяниш. E) Фақат бошқа тарихчиларнинг фикрларига.
#217
Ибн Мискавайхнинг "Китоб тажориб ул-улум" асари 6 жилддан иборат бўлиб, дастлабки 4 жилди асосан Табарийнинг "Тарихи ар-русул ва-л-мулук" асари асосида ёзилган компиляция (йиғма асар) ҳисобланади. Бу ҳолат мазкур асарнинг илмий қийматига қандай таъсир кўрсатади?
  1. Компиляция усули манбанинг ишончлилигини оширади. E) Асар фақат географик маълумотлардан иборат.
  2. Асарнинг барча қисмлари бирламчи, ишончли манбалар ҳисобланади.
  3. Компилятив қисмлар манбавий қийматга эга эмас, фақат муаллифнинг ўзи яратган 5-6-жилдларгина муҳим манба ҳисобланади.
  4. Асар фақат Бувайҳийлар сулоласи тарихини ёритиш учунгина муҳим.
Javobni ko'rish
Компилятив қисмлар манбавий қийматга эга эмас, фақат муаллифнинг ўзи яратган 5-6-жилдларгина муҳим манба ҳисобланади.
#218
Назарий манбашуносликнинг асосий мақсади нима?
  1. Манбаларнинг ташқи белгиларини ўрганиш. E) Манбанинг фақат хронологик тартибини аниқлаш. 33
  2. Фақат ёзма манбаларни қидириб топиш.
  3. Тарихий манбаларни вужудга келиши қонуниятларини, уларнинг реал тарихий шароитни акс эттириш хусусиятларини, тадқиқ этишнинг мақсадга мувофиқ усул ва йўлларини ишлаб чиқиш.
  4. Фақат амалий манбашунослик тажрибасини умумлаштириш.
Javobni ko'rish
Тарихий манбаларни вужудга келиши қонуниятларини, уларнинг реал тарихий шароитни акс эттириш хусусиятларини, тадқиқ этишнинг мақсадга мувофиқ усул ва йўлларини ишлаб чиқиш.
#219
Тарихчиларнинг исломий манбалар (Қуръон, Ҳадис, Тафсир) тўғрисида мукаммал билимга эга бўлиши нега муҳим?
  1. Чунки Ҳадислар фақат Имом Бухорий томонидан тўпланган. E) Чунки бу манбалар фақат IX-XII асрларда яратилган.
  2. Чунки халқимиз тарихи ва маданияти ХХ аср бошларигача диний эътиқод, қонун-қоидалар асосида ривожланган ва кўп ёзма манбалар уларга асосланиб яратилган.
  3. Чунки фақат диний асарлар тарихий ҳақиқатни тўлиқ акс эттиради.
  4. Чунки Тафсир орқали Қуръонни бошқа тилларга таржима қилиш мумкин.
Javobni ko'rish
Чунки халқимиз тарихи ва маданияти ХХ аср бошларигача диний эътиқод, қонун-қоидалар асосида ривожланган ва кўп ёзма манбалар уларга асосланиб яратилган.
#220
Ибн Хавқал "Китоб ул-масолик ва-л-мамолик" асарида Мовароуннаҳр қисмига Жайҳун (Амударё), Бухоро, Самарқанд, Шош ва Хоразм шаҳарларини тасвирлаган харитани илова қилган. Бу тасвирий элемент географик манбани ўрганишда қандай ноёб илмий имконият яратади?
  1. Асарда фақат Истахрийнинг хатолари тузатилганлигини. E) Асарнинг фақат форс тилида ёзилганлиги.
  2. Асарнинг фақат саёҳатнома эканлигини тасдиқлаш.
  3. Ўрта асрлардаги Мовароуннаҳрнинг маъмурий-сиёсий бўлиниши ва шаҳарларнинг аниқ топографик жойлашувини ўрганиш.
  4. Муаллифнинг фақат савдогар бўлганлигини исботлаш.
Javobni ko'rish
Ўрта асрлардаги Мовароуннаҳрнинг маъмурий-сиёсий бўлиниши ва шаҳарларнинг аниқ топографик жойлашувини ўрганиш.
#221
Мирхонд (ваф. 1497) ўзининг "Равзат ус-сафо" асарини яратишда 40 та муаллифнинг (18 та араб тилида, 22 та форс тилида ижод қилган) асарларига мурожаат қилган. Бу ҳолат Темурийлар даври тарихнавислигига хос бўлган қандай муҳим хусусиятни кўрсатади?
  1. Ўша даврда фақат форс тилидаги асарлар компиляция қилинган.
  2. Мирхонднинг асари фақат муқаддима, хотима ва етти жилддан иборатлигини.
  3. Ўша давр олимларининг араб ва форс тилларини билмаганлигини. E) Асарнинг фақат Хоразмда таржима қилинганлиги.
  4. Темурийлар давридаги тарихнависликда кенг манбавий базадан фойдаланиш ва фанлараро интеграциялаш анъанаси кучли бўлганлигини.
Javobni ko'rish
Темурийлар давридаги тарихнависликда кенг манбавий базадан фойдаланиш ва фанлараро интеграциялаш анъанаси кучли бўлганлигини.
#222
"Маноқиб" ёки "Мақомот" каби агиографик асарлар (авлиёлар ҳаётига бағишланган) ўрта асрлар тарихини тадқиқ этишда муҳим аҳамиятга эга. Тарихчи бу манбалардан маълумот олишда қандай методологик муаммога дуч келади ва уни қандай ҳал этиши лозим?
  1. Манбаларнинг фақат араб тилида ёзилганлиги муаммоси.
  2. Асардаги афсонавий-эмоционал элементларни (улуғлаш, фазилат) фильтрлаб, диний оқимнинг ижтимоий-сиёсий жараёнларга таъсирига оид далилларни ажратиш.
  3. Асарнинг фақат шоирлар томонидан ёзилганлиги муаммоси. E) Манбанинг фақат хорижда нашр этилганлиги муаммоси.
  4. Манбада хронологик тартиб йўқлиги муаммоси.
Javobni ko'rish
Асардаги афсонавий-эмоционал элементларни (улуғлаш, фазилат) фильтрлаб, диний оқимнинг ижтимоий-сиёсий жараёнларга таъсирига оид далилларни ажратиш.
#223
Имом Бухорийнинг Ҳадис тўпламлари ислом оламида энг мўътабар манбалардан ҳисобланади. Ҳадиснинг бундай юксак манбавий қиймати қандай илмий асосга эга?
  1. Уларнинг фақат қозилар томонидан қўлланганлиги. E) Унда фақат хронологик маълумотлар мавжудлиги.
  2. Унда фақат ижтимоий ҳаётга оид кўрсатмалар мавжудлиги.
  3. Ҳадислар Муҳаммад пайғамбарнинг сўзлари, ишлари ва кўрсатмаларига асосланганлиги, яъни бирламчи ривоятлардан иборатлиги.
  4. Ҳадислар фақат араб тилида ёзилганлиги.
Javobni ko'rish
Ҳадислар Муҳаммад пайғамбарнинг сўзлари, ишлари ва кўрсатмаларига асосланганлиги, яъни бирламчи ривоятлардан иборатлиги.
#224
Назарий манбашуносликда, ёзма манбаларни ўрганишнинг энг самарали ва илмий методологик услуби нимадан иборат?
  1. Фақат адабиётлар рўйхати ва асосий тушунчаларни изоҳлаш.
  2. Манбани фақат мазмунига қараб ўрганиш.
  3. Манбанинг фақат ташқи таҳлилини ўтказиш. E) Манбани фақат расмий ҳужжатлар туркумига киритиш. 34
  4. Ёзма манбанинг кодикологик маълумотлар, муаллиф ва унинг яшаган даври, асар таркиби ва мазмуни таҳлили, унинг тарихнавислигини комплекс тарзда тушунтириш.
Javobni ko'rish
Ёзма манбанинг кодикологик маълумотлар, муаллиф ва унинг яшаган даври, асар таркиби ва мазмуни таҳлили, унинг тарихнавислигини комплекс тарзда тушунтириш.
#225
Манбашуносликдаги илмий ишда кўп ва турли турдаги манбаларга асосланиб, тадқиқ этилмиш мавзуга оид барча манбаларни ишга жалб этишнинг асосий мақсади нима?
  1. Асарнинг фақат кодикологик маълумотларини аниқлаш.
  2. Хулоса ва умумлашмаларнинг ишонарли ва асосли бўлиши, илмий тадқиқот савиясини ошириш.
  3. Илмий тадқиқотнинг ҳажмини ошириш.
  4. Асарнинг бирламчи ёки иккиламчи эканлигини исботлаш. E) Манбанинг фақат ташқи таҳлилини ўтказиш.
Javobni ko'rish
Асарнинг фақат кодикологик маълумотларини аниқлаш.
#226
Муаррих Мир Муҳаммад Амини Бухорийнинг "Убайдулланома" асарида Убайдуллахоннинг (1702-1711) ўлдирилиши сабабларини унинг атрофига тубан кишиларни тўплаб олганлигидан қидиради. Бу таҳлил муаллифнинг воқеаларга қандай муносабатини кўрсатади?
  1. Тарихни фақат объектив ёритишга ҳаракат қилганлиги.
  2. Асарни фақат хронологик тартибда ёзганлиги.
  3. Асарни фақат "Равзат ус-сафо"га таяниб ёзганлиги. E) Убайдуллахоннинг фақат яхши фазилатларини ёритганлиги.
  4. Холисона мулоҳаза юритиб, воқеа сабабларини ҳукмдорнинг фаолиятидаги нуқсонлардан қидирганлиги.
Javobni ko'rish
Холисона мулоҳаза юритиб, воқеа сабабларини ҳукмдорнинг фаолиятидаги нуқсонлардан қидирганлиги.
#227
Тазкиралар (шоир, адиб, тасаввуф намояндалари тўғрисидаги мажмуалар) бадиий адабиёт турига киришига қарамай, тарихий манба сифатида қандай илмий аҳамиятга эга?
  1. Тазкираларда фақат хронологик тартибнинг бузилиши.
  2. Уларнинг фақат диний ақидаларга бағишланганлиги.
  3. Уларнинг фақат XV асрда пайдо бўлганлиги. E) Тазкираларнинг фақат шоирлар томонидан ёзилганлиги.
  4. Муайян даврдаги адабий муҳит, маданий ҳаёт ва ижтимоий-сиёсий жараёнларнинг шу шахслар ҳаётидаги аксини ўрганиш имконини бериши.
Javobni ko'rish
Муайян даврдаги адабий муҳит, маданий ҳаёт ва ижтимоий-сиёсий жараёнларнинг шу шахслар ҳаётидаги аксини ўрганиш имконини бериши.
#228
Агар тадқиқот учун ёзма манбаларнинг асосий қисми йўқолиб кетган бўлса, тарихчи қандай ёрдамчи манбалар турини асосий манба сифатида тадқиқотга жалб қилиши мумкин?
  1. Фақат европалик сайёҳларнинг эсдаликларини. E) Фақат муаллифнинг вафотидан кейин ёзилган тазкираларни.
  2. Фақат адабий-бадиий асарларни.
  3. Йўқолган манбалардаги маълумотларни сақлаб қолган кейинги давр компилятив (йиғма) асарларни.
  4. Фақат ҳукмдорларнинг шахсий ёзишмаларини.
Javobni ko'rish
Йўқолган манбалардаги маълумотларни сақлаб қолган кейинги давр компилятив (йиғма) асарларни.
#229
Манбашуносликда ёзма манбани фақат унинг бир ўзида келтирилган далил ва маълумотларга қараб баҳолаб бўлмаслигининг асосий сабаби нима?
  1. Манбанинг фақат ташқи белгиларига эътибор қаратиш етарли. E) Муаллифнинг доимий равишда холис бўлиши.
  2. Келтирилган далил сохта, баён этилган воқеа эса сохталаштирилган бўлиши мумкинлиги сабабли, қиёсий таҳлил зарур.
  3. Манбада хронологик маълумотлар йўқлиги.
  4. Манбада фақат иқтисодий маълумотлар мавжудлиги.
Javobni ko'rish
Келтирилган далил сохта, баён этилган воқеа эса сохталаштирилган бўлиши мумкинлиги сабабли, қиёсий таҳлил зарур.
#230
Мирхонднинг "Равзат ус-сафо" асарининг 1-6-жилдлари компиляция, 6- жилднинг бир қисми ва 7-жилд эса муаллиф ўзи кўрган воқеалар баёнидан иборат. Тадқиқотчи бу асардан фойдаланишда қандай танқидий ёндашувни қўллаши зарур?
  1. Асарнинг барча қисмларини бирламчи манба сифатида қабул қилиш.
  2. Компилятив қисмлардаги маълумотларнинг асл манбасини топишга ва муаллифнинг ўзи гувоҳ бўлган янги маълумотларни устун қўйишга ҳаракат қилиш.
  3. Асарнинг форс тилида ёзилганлигини инкор этиш. E) Асарнинг фақат Мунис ва Огаҳий томонидан таржима қилинган қисмини ўрганиш. 35
  4. Асарнинг фақат етти жилддан иборатлигини аниқлаш.
Javobni ko'rish
Компилятив қисмлардаги маълумотларнинг асл манбасини топишга ва муаллифнинг ўзи гувоҳ бўлган янги маълумотларни устун қўйишга ҳаракат қилиш.
#231
Манбашуносликда анализ ва синтез усуллари конкрет манбани ўрганишда қандай асосий мақсадни кўзлайди?
  1. Манбада келтирилган далилларнинг сохта эканлигини исботлаш. E) Манбанинг фақат бирламчи ҳужжатлардан иборатлигини аниқлаш.
  2. Манбанинг фақат ташқи белгиларини аниқлаш.
  3. Асарни яхлит тарихий-маданий ҳодиса сифатида баҳолаш ва шу асосда қиёсий тадқиқотлар учун имконият яратиш.
  4. Асарнинг фақат хронологик тартибини тиклаш.
Javobni ko'rish
Асарни яхлит тарихий-маданий ҳодиса сифатида баҳолаш ва шу асосда қиёсий тадқиқотлар учун имконият яратиш.
#232
Ҳадис (Муҳаммад пайғамбарнинг сўзлари, ишлари ва кўрсатмалари ҳақидаги ривоятлар) Қуръондан кейинги иккинчи муқаддас манба ҳисобланади. Ижтимоий ҳаётнинг барча жиҳатларига таъсир кўрсатган бу манба тарихий тадқиқотлар учун қандай асосий методологик ўринга эга?
  1. У фақат араб грамматикасини ўрганиш учун муҳим.
  2. У фақат Имом Бухорий томонидан йиғилганлиги.
  3. У ислом давлатларидаги шариат қонун-қоидалари, ҳуқуқий ва ижтимоий меъёрларнинг назарий асосини ташкил этиши.
  4. Унда фақат Пайғамбарнинг ҳаёти ёритилганлиги. E) Унинг фақат хронологик тартибда ёзилганлиги.
Javobni ko'rish
У ислом давлатларидаги шариат қонун-қоидалари, ҳуқуқий ва ижтимоий меъёрларнинг назарий асосини ташкил этиши.
#233
Манбашунослик фанида тарихий манбаларнинг ўтмишни акс эттириш хусусиятига қараб олти асосий гуруҳга бўлиниши, бу таснифлашнинг қандай методологик асосга эга эканлигини кўрсатади?
  1. Манбаларнинг фақат ёзма ва оғзаки турларга бўлиниши.
  2. Бу таснифнинг фақат Б.А.Аҳмедов томонидан таклиф этилганлиги. E) Манбаларнинг фақат диний ёки дунёвийлигига асосланганлиги.
  3. Уларнинг умумий характери ва ўтмишни ўзида акс эттириш даражасига қараб туркумланганлиги.
  4. Унинг фақат географик-топографик хусусиятларга асосланганлиги.
Javobni ko'rish
Уларнинг умумий характери ва ўтмишни ўзида акс эттириш даражасига қараб туркумланганлиги.
#234
Тадқиқотчи манбага мурожаат қилганда, унда келтирилган маълумотларнинг ҳақиқий мазмунини англаб олиш учун қандай асосий психологик тўсиқни енгиб ўтиши лозим?
  1. Манбанинг қоғози ва хатини ўрганиш. E) Манбанинг фақат гео-космографик қисмини ўрганиш.
  2. Манбани фақат оригинал нусхасини топиш.
  3. Манбанинг сохта эканлигини исботлаш.
  4. Муаллифнинг дунёқараши билан ўзининг дунёқараши орасидаги маданий-тарихий масофа туфайли юзага келадиган тафовутни бартараф этиш.
Javobni ko'rish
Муаллифнинг дунёқараши билан ўзининг дунёқараши орасидаги маданий-тарихий масофа туфайли юзага келадиган тафовутни бартараф этиш.
#235
"Тафсир" илмида Қуръони Каримдаги оятларни изоҳлаш ва шарҳлашда инсон қудрати етганча Аллоҳнинг муродини ўрганиш асосий мақсад ҳисобланади. Тарихчи бундан қандай қимматли маълумотларни олишга ҳаракат қилиши лозим?
  1. Фақат хронологик тартибга. E) Фақат мавжуд археологик топилмаларга.
  2. Ҳар бир сура/оятнинг нозил бўлиш сабабларини батафсил ёритиш орқали тарихий-ижтимоий шароитларни ўрганиш.
  3. Фақат ҳадислардаги маълумотларга.
  4. Фақат замонавий тарихчиларнинг фикрига.
Javobni ko'rish
Ҳар бир сура/оятнинг нозил бўлиш сабабларини батафсил ёритиш орқали тарихий-ижтимоий шароитларни ўрганиш.
#236
Мир Муҳаммад Амин Бухорий "Убайдулланома" асарида Убайдуллахон ҳукмронлиги инқирози сабабларини "Сирож ул-мулук" ва "Равзат ус-сафо" каби асарларга таяниб ёритади. Бундай қиёсий ёндашув муаллифнинг қандай илмий маҳоратини кўрсатади?
  1. Манбашуносликнинг асосий талаби — ўз хулосасини бирламчи бўлмаса- да, мўътабар манбалар билан қиёслаб, далиллаш.
  2. Асарнинг фақат ҳажмини ошириш.
  3. Фақат гороскоп ва тақдир ҳақидаги маълумотлардан фойдаланиш.
  4. Муаллифнинг фақат ўзи кўрган воқеаларни ёритиш. E) Асарнинг фақат ички таҳлилини ўтказиш. 36
Javobni ko'rish
Манбашуносликнинг асосий талаби — ўз хулосасини бирламчи бўлмаса- да, мўътабар манбалар билан қиёслаб, далиллаш.
#237
Манбанинг мукаммаллиги, далилий материалга бойлиги ва сифати ҳар қандай тадқиқотнинг асосини ташкил этадиган манбанинг қандай жиҳатини белгилайди?
  1. Муаллифнинг ижтимоий келиб чиқиши.
  2. Манбанинг фақат китобат санаси.
  3. Манбанинг фақат юридик ҳужжатлардан иборатлиги. E) Манбанинг фақат форс тилида ёзилганлиги.
  4. Танланган мавзунинг илмий ва назарий жиҳатдан тўғри ҳал этилиши.
Javobni ko'rish
Танланган мавзунинг илмий ва назарий жиҳатдан тўғри ҳал этилиши.
#238
Тарихчилар Геродотдан бошлаб тарихий манбаларни тадқиқ этиш усулларини ишлаб чиқишга ҳаракат қилганлар. Бу жараён охир-оқибат қандай илмий фаннинг пайдо бўлишига олиб келди?
  1. Фақат Нумизматиканинг. E) Фақат Хронологиянинг.
  2. Махсус кўмакчи тарих фани – манбашуносликнинг.
  3. Фақат Этнографиянинг.
  4. Фақат Археологиянинг.
Javobni ko'rish
Махсус кўмакчи тарих фани – манбашуносликнинг.
#239
Ижтимоий-сиёсий, айниқса, иқтисодий муносабатларга оид масалаларни ўрганишда расмий ҳужжатлар, молиявий ҳисобот дафтарлари ва ёзишмаларнинг аҳамияти нима билан белгиланади?
  1. Уларнинг фақат бирламчи манбалар эканлиги.
  2. Уларда фақат диний маълумотлар мавжудлиги. E) Уларнинг фақат араб тилида ёзилганлиги.
  3. Уларнинг фақат ҳукмдорлар топшириғи билан ёзилганлиги.
  4. Улар ижтимоий-сиёсий ҳаётни маълум юридик шаклда бевосита ва кўп ҳолларда айнан қайд этиши билан.
Javobni ko'rish
Улар ижтимоий-сиёсий ҳаётни маълум юридик шаклда бевосита ва кўп ҳолларда айнан қайд этиши билан.
#240
Амалий манбашунослик назарий манбашуносликдан қандай муҳим фарқли жиҳатга эга?
  1. У фақат эски қўлёзмаларнинг сохталарини аниқлайди. E) У фақат манбанинг ташқи белгиларини ўрганади.
  2. У фақат археографик экспедицияларни уюштиради.
  3. У бевосита ёзма манбаларни назарий тавсияга биноан излаб топиш, ўрганиш, тавсиф этиш ва илмий муомалага олиб киришни назарда тутади.
  4. У фақат назарий қоидалар ва усулларни ишлаб чиқади.
Javobni ko'rish
У бевосита ёзма манбаларни назарий тавсияга биноан излаб топиш, ўрганиш, тавсиф этиш ва илмий муомалага олиб киришни назарда тутади.
#241
Манбашуносликда манбаларни таснифлашда уларни "тарихий қолдиқлар" ва "тарихий анъаналар"га бўлиш принципининг асосий мантиғи нимада?
  1. Асарнинг фақат диний мазмунга эгалигини аниқлаш.
  2. Манбанинг тарихий фактга нечоғлиқ яқинлигини аниқлаш ва шу асосда унинг ишончлилигини текшириш заруратини белгилаш.
  3. Манбанинг фақат муаллифини аниқлаш. E) Манбанинг ёзилиш услубини ўрганиш.
  4. Манбанинг фақат ҳажмини аниқлаш.
Javobni ko'rish
Манбанинг тарихий фактга нечоғлиқ яқинлигини аниқлаш ва шу асосда унинг ишончлилигини текшириш заруратини белгилаш.
#242
IX-XIV асрлардаги исломий тарихнавислик (Табарий, Мирхонд) нинг муқаддималарида Аллоҳга ҳамд-сано, Пайғамбарнинг таърифи ва саҳобаларнинг мадҳи келтирилади. Тарихчи бу диний-адабий структурадан қандай методологик хулоса чиқариши мумкин?
  1. Асарнинг яратилган жойини аниқлаш. E) Асарда хронологик тартибнинг бузилганлигини кўрсатиш.
  2. Асарнинг фақат форс тилида ёзилганлигини исботлаш.
  3. Асарнинг ғоявий-методологик асосларини ва муаллифнинг эътиқодий мансублигини аниқлашга.
  4. Асарнинг фақат диний асар эканлигини тасдиқлаш.
Javobni ko'rish
Асарнинг ғоявий-методологик асосларини ва муаллифнинг эътиқодий мансублигини аниқлашга.
#243
Тарихий манбалар (расмий ҳужжат, солнома, биографик асар) нинг бир ўзида келтирилган маълумотларга қараб баҳолаб бўлмаслиги, тадқиқотчидан қандай асосий талабни бажаришни сўрайди?
  1. Манбанинг фақат ташқи таҳлилини ўтказиш.
  2. Манбанинг фақат бирламчи ҳужжатлардан иборатлигини аниқлаш. E) Манбанинг фақат муаллифини аниқлаш. 37
  3. Манбани холис тарихчи нуқтаи назаридан туриб баҳолай олиш.
  4. Манбанинг фақат хронологик маълумотларини қабул қилиш.
Javobni ko'rish
Манбани холис тарихчи нуқтаи назаридан туриб баҳолай олиш.
#244
Манбанинг ўрганилиш даражасини (тарихнавислигини) аниқлаш тадқиқотнинг якунловчи босқичларидан бири ҳисобланади. Бу жараённинг асосий мақсади нима?
  1. Бўлғуси педагоглар ва тадқиқотчиларнинг ушбу манбалар устида мустақил тадқиқот олиб боришлари учун илмий асос яратиш.
  2. Манбанинг илмий муомалага киритилган янги далилларини ажратиш. E) Манбанинг фақат ғоявий-сиёсий савиясини аниқлаш.
  3. Манбанинг фақат терма тарзда чоп этилганлигини аниқлаш.
  4. Манбанинг фақат қўлёзмалари қай даражада ўрганилганини аниқлаш.
Javobni ko'rish
Бўлғуси педагоглар ва тадқиқотчиларнинг ушбу манбалар устида мустақил тадқиқот олиб боришлари учун илмий асос яратиш.
#245
Агар тарихий манба (масалан, Қуръони Карим)нинг дастлабки сураси "Фотиҳа"ни ҳисобга олмаганда, узун суралардан бошланиб, қисқара бориши, тарихчига қандай методологик муаммони келтириб чиқаради?
  1. Сураларда фақат ижтимоий-сиёсий маълумотлар мавжудлигини. E) Сураларнинг фақат араб тилида ёзилганлигини.
  2. Сураларнинг фақат Маккада нозил бўлганлигини.
  3. Сураларнинг нозил бўлиш вақтига қараб хронологик тартибнинг бузилганлигини.
  4. Сураларнинг фақат диний ақидаларга бағишланганлигини.
Javobni ko'rish
Сураларнинг нозил бўлиш вақтига қараб хронологик тартибнинг бузилганлигини.
#246
Ёзма манбаларни ташқи таҳлил қилиш (кодикологик маълумотлар) жараёнида муаллиф ва унинг шахсини аниқлашнинг асосий мақсади нима?
  1. Асарнинг фақат географик маълумотларини ажратиб олиш. E) Манбанинг сохта эканлигини тасдиқлаш.
  2. Асарнинг нашр этилган нусхалари сонини ҳисоблаш.
  3. Асарнинг яратилиш тарихи ва унинг ёзилишига сабаб бўлган ижтимоий-сиёсий муҳитни аниқлаб олиш.
  4. Муаллифнинг саводхонлик даражасини аниқлаш.
Javobni ko'rish
Асарнинг яратилиш тарихи ва унинг ёзилишига сабаб бўлган ижтимоий-сиёсий муҳитни аниқлаб олиш.
#247
Нажмиддин Абу Ҳафс Умар ан-Насафийнинг "Китоб ал-қанд фи тарихи Самарқанд" асарида 1232 уламонинг таржимаи ҳоли мавжуд. Бу биографик манбанинг асосий илмий қиммати нимада?
  1. Асарнинг форсча қисқартирилган таҳрири мавжудлигида. E) Асарнинг ягона нотўлиқ қўлёзма нусхаси Истамбулда сақланаётганида. 38 Жавоблар калити 1-A 2-C 3-C 4-C 5-B 6-C 7-B 8-E 9-B 10-C 11-C 12-D 13-B 14-A 15-B 16-C 17-E 18-D 19-B 20-E 21-D 22-B 23-A 24-E 25-D 26-C 27-B 28-C 29-A 30-C 31-D 32-D 33-C 34-A 35-E 36-D 37-A 38-A 39-C 40-D 41-C 42-C 43-B 44-C 45-C 46-C 47-A 48-C 49-C 50-C 51-C 52-B 53-D 54-D 55-C 56-D 57-D 58-A 59-C 60-D 61-C 62-C 63-B 64-D 65-E 66-A 67-E 68-C 69-B 70-C 71-D 72-A 73-C 74-D 75-C 76-B 77-A 78-C 79-B 80-A 81-C 82-C 83-C 84-D 85-C 86-C 87-D 88-C 89-C 90-C 91-B 92-E 93-C 94-B 95-A 96-C 97-C 98-B 99-A 100-B 101-C 102-A 103-D 104-C 105-E 106-D 107-A 108-B 109-C 110-D 111-C 112-C 113-C 114-C 115-B 116-A 117-C 118-A 119-E 120-B 121-D 122-D 123-B 124-C 125-B 126-B 127-A 128-C 129-C 130-C 131-A 132-D 133-E 134-B 135-C 136-A 137-D 138-E 139-B 140-B 141-B 142-C 143-C 144-B 145-A 146-D 147-B 148-C 149-D 150-D 151-C 152-C 153-C 154-B 155-B 156-B 157-B 158-C 159-B 160-B 161-B 162-B 163-A 164-C 165-C 166-C 167-B 168-B 169-B 170-B 171-B 172-B 173-B 174-B 175-B 176-B 177-B 178-C 179-B 180-C 181-B 182-B 183-A 184-B 185-B 186-B 187-B 188-B 189-B 190-B 191-B 192-B 193-B 194-B 195-B 196-B 197-C 198-C 199-B 200-B 201-C 202-C 203-B 204-B 205-B 206-B 207-B 208-B 209-B 210-B 211-C 212-C 213-B 214-B 215-C 216-B 217-B 218-B 219-D 220-A 221-B 222-B 223-B 224-B 225-B 226-B 227-B 228-B 229-B 230-B 231-B 232-C 233-B 234-B 235-B 236-C 237-B 238-B 239-B 240-B 241-C 242-B 243-B 244-B 245-B 246-A 247-B 248-A 249-B 250-C
  2. Самарқанднинг фақат исломгача бўлган тарихини ёритганида.
  3. Самарқанднинг XII асрдаги илмий-маънавий ҳаёти, диний-маърифий муҳити ва уламоларининг ижтимоий мавқеи ҳақида ноёб маълумот беришида.
  4. Ўзбекистоннинг араб истилочилари томонидан босиб олиниши ҳақида батафсил хронология берганида.
Javobni ko'rish
Самарқанднинг XII асрдаги илмий-маънавий ҳаёти, диний-маърифий муҳити ва уламоларининг ижтимоий мавқеи ҳақида ноёб маълумот беришида.
QuizPilotda o'ynash