QuizPilot › Fanlar › DTM
DTM

Манбашунослик_фанидан_оралиқ_назорат_саволлари (1)

muallif: Bek_zufar005 · 246 ta savol · 0 saqlash
QuizPilotda o'ynash
#1
Манбашунослик фани тарих илмининг қайси соҳаси ҳисобланади?
  1. Фақат археологик манбаларни ўрганувчи фан.
  2. Фақат адабиётшуносликнинг бўлими.
  3. Иккиламчи ва ёрдамчи соҳа.
  4. Асосий ва муҳим соҳаларидан бири.
Javobni ko'rish
Асосий ва муҳим соҳаларидан бири.
#2
Тарихий манба деганда нима тушунилади?
  1. Фақат қадимий қўлёзма китоблар.
  2. Фақат подшоҳлар ва хонларнинг фармонлари.
  3. Табиатда учрайдиган ҳар қандай излар.
  4. Инсон ижтимоий фаолияти натижасида пайдо бўлган моддий ва маънавий ёдгорликлар мажмуи.
Javobni ko'rish
Инсон ижтимоий фаолияти натижасида пайдо бўлган моддий ва маънавий ёдгорликлар мажмуи.
#3
Ўзбекистон Республикаси биринчи Президенти И.А. Каримов томонидан ўзликни англаш нимадан бошланиши зарурлиги таъкидланган?
  1. Миллий қадриятларни тиклашдан.
  2. Чет тилларни ўрганишдан.
  3. Тарихни билишдан.
  4. Маданиятни чуқур ўрганишдан.
Javobni ko'rish
Тарихни билишдан.
#4
Манбашунослик фанининг асосий вазифаларидан biri нимадан иборат?
  1. Фақат ёзма манбаларнинг таржимасини нашр этиш.
  2. Илм-фаннинг барча соҳаларидаги ютуқларни умумлаштириш.
  3. Фақат моддий ёдгорликларни сақлаш.
  4. Тарихий манбаларни қидириб топиш, туркумлаш ва атрофлича тадқиқ этиш.
Javobni ko'rish
Тарихий манбаларни қидириб топиш, туркумлаш ва атрофлича тадқиқ этиш.
#5
Қадимги обидалар, шаҳар ва қасрлар харобалари, меҳнат ва уруш қуроллари қолдиқлари манбаларнинг қайси турига киради?
  1. Моддий (ашёвий) манбалар.
  2. Лингвистик манбалар.
  3. Этнографик манбалар.
  4. Халқ оғзаки ижоди.
Javobni ko'rish
Моддий (ашёвий) манбалар.
#6
Қадимги ёзув, халқ оғзаки ижоди намуналари, битиклар ва қўлёзма китоблар манбаларнинг қайси турига киради?
  1. Маънавий ёдгорликлар.
  2. Нумизматик ёдгорликлар.
  3. Дипломатик ҳужжатлар.
  4. Моддий ёдгорликлар.
Javobni ko'rish
Маънавий ёдгорликлар.
#7
Моддий (ашёвий) ёдгорликларни қидириб топиш ва ўрганиш билан қайси илм шуғулланади?
  1. Палеография.
  2. Этнография.
  3. Археология (юнонча "архео" - қадимий).
  4. Нумизматика.
Javobni ko'rish
Археология (юнонча "архео" - қадимий).
#8
Қадимги давр тарихини ўрганиш учун асосий манба бўлиб хизмат қилувчи, лекин Б.А. Аҳмедовнинг қўлланмасига киритилмаган манба тури?
  1. Этнографик манбалар.
  2. Ёзма манбалар.
  3. Археологик (ашёвий) манбалар.
  4. Фольклор манбалар.
Javobni ko'rish
Археологик (ашёвий) манбалар.
#9
Халқларнинг келиб чиқиши, урф-одатлари, анъаналари, турмуш тарзини ўрганувчи манбалар тури?
  1. Моддий манбалар.
  2. Тарихий афсоналар.
  3. Ёзма манбалар.
  4. Этнографик манбалар.
Javobni ko'rish
Этнографик манбалар.
#10
"Этнография" сўзи юнончада қандай маънони англатади?
  1. Халқ ҳақида маълумотлар (этнос – халқ, грапхо – ёзаман).
  2. Қадимий илм.
  3. Қадимий ёзув.
  4. Тангалар ҳақидаги илм.
Javobni ko'rish
Халқ ҳақида маълумотлар (этнос – халқ, грапхо – ёзаман).
#11
Ўрта асрларда аҳолидан, асосан деҳқонлардан олинадиган асосий солиқ турининг номи?
  1. Суюрғол.
  2. Закот.
  3. Ҳирож.
  4. Вақф.
Javobni ko'rish
Ҳирож.
#12
Чорва ва мулкдан камбағаллар учун йилига бир марта олинадиган солиқ тури?
  1. Мироб.
  2. Ғанимат.
  3. Закот.
  4. Ушр.
Javobni ko'rish
Закот.
#13
Ўрта асрларда ҳукмдор тарафидан бериладиган расмий ҳужжат қандай номланган?
  1. Тансуқот.
  2. Вақфнома.
  3. Ёрлиғ.
  4. Наът.
Javobni ko'rish
Ёрлиғ.
#14
Масжид, мадраса, хонақоҳ ва мозорларга инъом этилган ер-сув ҳақидаги махсус ҳужжат?
  1. Суюрғол.
  2. Вақфнома.
  3. Фармон.
  4. Ёрлиғ.
Javobni ko'rish
Вақфнома.
#15
Илк тарихнинг айрим лавҳалари ўтмишдан қолган ва инсоннинг ижтимоий фаолияти билан боғлиқ бўлган қайси ёдгорликларда етиб келган?
  1. Фольклор.
  2. Этнографик.
  3. Моддий.
  4. Юридик.
Javobni ko'rish
Моддий.
#16
Қарийб 40 минг йиллик даврни қамраб олган инсон жамиятининг илк тарихи қайси босқич билан ифодаланади ва у ёзув пайдо бўлишидан анча аввалги даврни қамраб олади?
  1. Ибтидоий жамоа тузуми даври
  2. Қадимги Эрон ёзувлари даври
  3. Ёзув пайдо бўлган давр
  4. Моддий манбалар қолдиқлари даври
Javobni ko'rish
Ибтидоий жамоа тузуми даври
#17
Марказий Осиёда дастлабки ёзув тизими тахминан милоддан аввалги I минг йиллик ўрталарида асосан қайси хат негизида пайдо бўлган?
  1. Қадимги туркий хат.
  2. Қадимги юнон хати.
  3. Арамейча хат.
  4. Суғдий хат.
Javobni ko'rish
Арамейча хат.
#18
Қуръони Карим нечта сурадан иборат?
  1. 64 та
  2. 114 та
  3. 99 та
  4. 110 та
Javobni ko'rish
114 та
#19
Тарихчилар Қуръони Каримни ислом динига оид барча манбаларнинг асоси сифатида қандай ном билан атайдилар?
  1. Умм ул-китоб (китоблар онаси)
  2. Наът
  3. Ҳадис
  4. Тафсир
Javobni ko'rish
Умм ул-китоб (китоблар онаси)
#20
Муҳаммад пайғамбарнинг сўзлари, қилган ишлари ва кўрсатмалари ҳақидаги ривоятлар мажмуи қандай номланади?
  1. Ҳадис
  2. Тафсир
  3. Афсона
  4. Қуръон
Javobni ko'rish
Ҳадис
#21
Тарихий манбалар умумий характери, ўтмишни ўзида акс эттириш хусусиятига қараб нечта асосий гуруҳга бўлинади?
  1. Бешта
  2. Олтита
  3. Тўртта
  4. Учта
Javobni ko'rish
Тўртта
#22
Тарихни "қандай кечган бўлса, худди шундай ёзиш" кераклиги ҳақидаги тамойилни илгари сурган машҳур олим ким?
  1. Леопольд фон Ранке
  2. Фридрих Шлейермахер
  3. Эрнст Бернгейм
  4. Шарль Виктор Ланглуа
Javobni ko'rish
Леопольд фон Ранке
#23
Манбани ўрганишда "герменевтика" (матнни талқин этиш санъати) ва "танқидий таҳлил" ҳақидаги тамойилни илгари сурган немис илоҳиётшуноси?
  1. Эрнст Бернгейм
  2. Фридрих Шлейермахер
  3. Леопольд фон Ранке
  4. Г.Ф. фон Штайн
Javobni ko'rish
Фридрих Шлейермахер
#24
Эрнст Бернгейм томонидан манбанинг фактга яқинлигини асос қилиб, улар ажратилган икки асосий гуруҳ?
  1. Расмий ва норасмий ҳужжатлар
  2. Бирламчи ва иккиламчи манбалар
  3. Тарихий қолдиқлар ва тарихий анъаналар (тарихий ривоятлар)
  4. Моддий ва маънавий ёдгорликлар
Javobni ko'rish
Тарихий қолдиқлар ва тарихий анъаналар (тарихий ривоятлар)
#25
Эрнст Бернгейм таърифига кўра, қайси турдаги манбаларнинг ҳаққонийлигини текшириш етарли ҳисобланади?
  1. Тасвирий манбалар
  2. Тарихий анъаналар (тарихий ривоятлар)
  3. Тарихий қолдиқлар (масалан, ҳужжатларнинг асл нусхаси)
  4. Этнографик манбалар
Javobni ko'rish
Тарихий қолдиқлар (масалан, ҳужжатларнинг асл нусхаси)
#26
Қадимги қўлёзмаларда муаллиф ёки китобат санаси аниқ кўрсатилмаганда, асарнинг ёзилиш сабаблари, тарихий-сиёсий муҳит ва муаллиф шахсини аниқлашда қайси маълумотлар муҳим аҳамият касб этади?
  1. Эпиграфик маълумотлар
  2. Кодикологик маълумотлар
  3. Археологик маълумотлар
  4. Нумизматик маълумотлар
Javobni ko'rish
Кодикологик маълумотлар
#27
Манбаларни ташқи таҳлил қилиш жараёнида нима аниқланади?
  1. Манбанинг мазмуни ва тарихий ҳақиқатга мослиги
  2. Муаллифнинг субъектив қарашлари
  3. Манбанинг келиб чиқишини, яъни асл ёки кўчирма эканлиги, қоғози, хати ва хронологик маълумотлари
  4. Манбанинг таркиби ва жанр хусусиятлари
Javobni ko'rish
Манбанинг келиб чиқишини, яъни асл ёки кўчирма эканлиги, қоғози, хати ва хронологик маълумотлари
#28
Манбанинг мазмунини ўрганиб, унда келтирилган маълумотларнинг тарихий ҳақиқатга мослигини аниқлаш қайси таҳлил турининг асосий вазифаси?
  1. Ички таҳлил
  2. Ташқи таҳлил
  3. Компаратив таҳлил
  4. Палеографик таҳлил
Javobni ko'rish
Ички таҳлил
#29
Халқ оғзаки ижоди намуналари (достонлар, эртаклар) билан шуғулланувчи фан?
  1. Этнография
  2. Лингвистика
  3. Нумизматика
  4. Фольклор
Javobni ko'rish
Фольклор
#30
Лингвистик манбалар тилнинг қайси таркибидаги ижтимоий, иқтисодий, маъмурий ва юридик атамаларни ўз ичига олади?
  1. Морфологик
  2. Синтактик
  3. Фонетик
  4. Лексик (сўз бойлиги)
Javobni ko'rish
Лексик (сўз бойлиги)
#31
"Мироб" атамаси ўрта асрларда қандай мансабдорни англатган?
  1. Қўшиннинг олди ва ён томонларида борадиган ҳарбий бўлинма
  2. Сув тақсимоти билан шуғулланувчи
  3. Ов қушлари ва ҳайвонларини тасарруф этувчи
  4. Шариат асосида иш юритувчи судья
Javobni ko'rish
Сув тақсимоти билан шуғулланувчи
#32
Манбашунослик фанида ёзма манбаларни тизимли равишда ўрганиш учун уларнинг асосий турларини аниқлаш ва тартиблаш жараёни қандай номланади?
  1. Таҳлил
  2. Таснифлаш (туркумлаш)
  3. Евристика
  4. Интерпретация
Javobni ko'rish
Таснифлаш (туркумлаш)
#33
Шарль Виктор Ланглуа ва Шарль Сеньобос концепциясига кўра, тарихий ҳужжатларни излаб топиш ва тўплаш жараёни қандай аталган?
  1. Аналитик жараёнлар
  2. Синтез
  3. Компаратив таҳлил
  4. Эвристика
Javobni ko'rish
Эвристика
#34
Қайси манба тури инсониятнинг сўнгги 5-6 минг йиллик тарихини тўлиқ ва ҳар томонлама ўз ичига олган энг асосий манба ҳисобланади?
  1. Нумизматик манбалар
  2. Визуал манбалар
  3. Ёзма манбалар
  4. Моддий (ашёвий) манбалар
Javobni ko'rish
Ёзма манбалар
#35
Манбанинг матни, ёзилиш/китобат тарихи, қоғози, хати, тили ва талқин услубига қараб муаллиф ёки китобат вақтини тахминан аниқлаш жараёни қандай малакани талаб қилади?
  1. Фақат адабий таҳлилни.
  2. Палеографик таҳлилни.
  3. Фақат лингвистик билимни.
  4. Юқори даражадаги эвристик қобилиятни.
Javobni ko'rish
Палеографик таҳлилни.
#36
Арабчада "баён қилиш, очиб бериш, равшан қилиш" маъноларини англатувчи ва Қуръони Каримдаги оятларни изоҳлаш билан шуғулланувчи илм?
  1. Маноқиб.
  2. Қуръоншунослик.
  3. Тафсир.
  4. Ҳадис.
Javobni ko'rish
Тафсир.
#37
Қуръони Каримда, дастлабки сура "Фотиҳа"ни ҳисобга олмаганда, сураларнинг тартиби қандай жойлашган?
  1. Нозил бўлиш вақтига қараб хронологик тартибда.
  2. Қисқа суралардан бошланиб, узун суралар билан тугайди.
  3. Энг узун суралардан бошланиб, у ёғига қисқариб боради.
  4. Муҳаммад пайғамбарнинг сўзларига қараб.
Javobni ko'rish
Энг узун суралардан бошланиб, у ёғига қисқариб боради.
#38
Ислом оламида Қуръони Каримдан кейинги иккинчи муқаддас манба ҳисобланган маълумотлар мажмуи?
  1. Ақида.
  2. Тафсир.
  3. Фиқҳ.
  4. Ҳадис.
Javobni ko'rish
Ҳадис.
#39
Илк ўрта асрлар (VI-XIX асрлар) тарихини ўрганишда энг муҳим ва асосий тур ҳисобланган манба?
  1. Ёзма манбалар.
  2. Этнографик манбалар.
  3. Моддий (ашёвий) манбалар.
  4. Фольклор манбалар.
Javobni ko'rish
Ёзма манбалар.
#40
Инсон қўли ва ақл-заковати билан яратилган барча предметлар ва асарлар мажмуи манбашуносликда қандай номланади?
  1. Технотрон манбалар.
  2. Табиат ёдгорликлари.
  3. Тарихий манбалар.
  4. Маданий бойликлар.
Javobni ko'rish
Тарихий манбалар.
#41
Тарихий манбаларни ўрганишда нега уларнинг яратилиши ва ундан фойдаланиш вақти орасидаги маданий-тарихий масофа инобатга олиниши керак?
  1. Манбанинг тили ва хатини тушуниш қийин бўлгани учун.
  2. Манбада фақат иқтисодий маълумотлар бўлгани учун.
  3. Ҳозирги замон тадқиқотчисининг дунёқараши билан манбани яратган одамнинг тасаввурлари орасида фарқ мавжуд бўлгани учун.
  4. Манба муаллифи ўзининг асл исмини яширгани учун.
Javobni ko'rish
Ҳозирги замон тадқиқотчисининг дунёқараши билан манбани яратган одамнинг тасаввурлари орасида фарқ мавжуд бўлгани учун.
#42
Нима учун тарихий асарларда ҳукмрон феодал синфнинг (подшоҳ, хон, амир) ҳаёти ва фаолияти кўпроқ ёритилган?
  1. Асарлар кўпинча ҳукмрон синфнинг топшириғи билан ва уларнинг мақсад-манфаатларини ифода этиш учун ёзилган.
  2. Уларнинг фаолияти кўпроқ ҳужжатли тасдиқланган.
  3. Меҳнаткаш халқ тарихи афсоналарда тўлиқ акс этгани учун.
  4. Чунки фақат улар саводхон бўлган.
Javobni ko'rish
Асарлар кўпинча ҳукмрон синфнинг топшириғи билан ва уларнинг мақсад-манфаатларини ифода этиш учун ёзилган.
#43
Позитивистик ёндашувнинг тарихий манбани ўрганишдаги асосий нуқсони нимадан иборат эди?
  1. Тарихий таҳлилда фақат ички таҳлилдан фойдаланганлиги.
  2. Манбани концептуал ва яхлит тартибда ўрганиш ўрнига, уни фақат фактлар манбаи сифатида баҳолаши.
  3. Тарихий воқеаларни доимо ўзгаришларсиз қабул қилганлиги.
  4. Манбаларнинг фақат араб ва форс тилидагиларини ўрганганлиги.
Javobni ko'rish
Манбани концептуал ва яхлит тартибда ўрганиш ўрнига, уни фақат фактлар манбаи сифатида баҳолаши.
#44
Манбашуносликда "тасвирий санъат намуналари-миниатюра расмлар" нинг тарихий манба сифатидаги аҳамиятини белгиловчи асосий хусусият?
  1. Улар орқали моддий маданият (кийим-кечак, меъморлик, меҳнат қуроллари) хусусиятларини ўрганиш мумкин.
  2. Улар фақат ёзма манбаларни безаш учун хизмат қилган.
  3. Улар фақат ислом динининг тарқалишини акс эттирган.
  4. Уларда фақат ҳукмдорларнинг портретлари акс эттирилган.
Javobni ko'rish
Улар орқали моддий маданият (кийим-кечак, меъморлик, меҳнат қуроллари) хусусиятларини ўрганиш мумкин.
#45
Нега фольклор манбалар (достонлар, қиссалар) аниқ хронологик далилий қийматга эга бўлмаса-да, муҳим манба ҳисобланади?
  1. Улар фақат Шарқ олимларининг асарлари орқали етиб келгани учун.
  2. Чунки улар орқали фақат патриархал муносабатларни ўрганиш мумкин.
  3. Чунки улар фақат диний ривоятларни акс эттирган.
  4. Улар тарихий воқеа ёки ҳодисаларнинг умумлашган руҳини, қадимги ижтимоий муносабатларни мажозий кўринишда сақлаб қолгани учун.
Javobni ko'rish
Улар тарихий воқеа ёки ҳодисаларнинг умумлашган руҳини, қадимги ижтимоий муносабатларни мажозий кўринишда сақлаб қолгани учун.
#46
Леопольд фон Ранкенинг "тарих қандай кечган бўлса, худди шундай ёзиш" кераклиги ҳақидаги чақириғи тарихнависликда қайси ёндашувнинг асосини ташкил этган?
  1. Позитивистик ёндашувнинг.
  2. Европасентристик назариянинг.
  3. Феноменологик ёндашувнинг.
  4. Герменевтик ёндашувнинг.
Javobni ko'rish
Позитивистик ёндашувнинг.
#47
А. Мадраимов ва Г. Фузаилованинг "Манбашунослик" дарслигига кўра, Қадимги қўлёзма китобларда муаллифнинг исми кўпинча қай тарзда қайд этилиши мумкин?
  1. Ҳар доим асарнинг титул варағида катта ҳарфлар билан.
  2. Фақат асарнинг охирида (хотимада).
  3. "Фақиру ҳақир", "ожиз ва хоксор", "бу ғариб банда" каби иборалар билан яширин тарзда.
  4. Фақат асарнинг муқаддимасида.
Javobni ko'rish
"Фақиру ҳақир", "ожиз ва хоксор", "бу ғариб банда" каби иборалар билан яширин тарзда.
#48
Тарихий манбаларнинг қиймати ва аҳамиятини белгиловчи асосий ва ҳал қилувчи омиллардан biri?
  1. Манбанинг фақат хронологик тартибда ёзилганлиги.
  2. Муаллифнинг ўзи шахсан кўрган воқеаларни ёритгани.
  3. Манбанинг фақат расмий ҳужжатлардан иборатлиги.
  4. Кўп ва турли турдаги манбаларга асосланиб, тадқиқ этилаётган мавзуга оид барча манбаларни ишга жалб этиш.
Javobni ko'rish
Кўп ва турли турдаги манбаларга асосланиб, тадқиқ этилаётган мавзуга оид барча манбаларни ишга жалб этиш.
#49
Манбашунослик фанининг ривожланишига катта таъсир кўрсатган, XIX асрнинг биринчи ярмида табиий фанлар соҳасида устувор бўлган тадқиқот усули?
  1. Кодикологик усул.
  2. Аналитик усул.
  3. Эмпирик тадқиқот усуллари.
  4. Герменевтик усул.
Javobni ko'rish
Эмпирик тадқиқот усуллари.
#50
"Тарихий қолдиқлар" ва "тарихий анъаналар" каби атамаларни қўллаш орқали манбаларнинг таснифлаш схемасини яратган олим?
  1. Шарль Сеньобос.
  2. Птолемей Клавдий.
  3. Эрнст Бернгейм.
  4. Фридрих Шлейермахер.
Javobni ko'rish
Эрнст Бернгейм.
#51
Кишилик жамияти тарихи қарийб неча минг йиллик даврни ўз ичига олади, лекин ёзув пайдо бўлганига нисбатан кўп вақт ўтганича йўқ?
  1. 100 минг йиллик.
  2. 40 минг йиллик.
  3. 10 минг йиллик.
  4. 20 минг йиллик.
Javobni ko'rish
100 минг йиллик.
#52
Моддий (ашёвий) манбалар деганда ибтидоий одамлар истиқомат қилган ва дафн этилган жойлардан ташқари яна нималар тушунилади?
  1. Фақат қўлёзма асарлар.
  2. Халқ оғзаки ижоди намуналари.
  3. Меҳнат ва уруш қуроллари, бино ва турли иншоотларнинг қолдиқлари, уй-рўзғор буюмлари.
  4. Юридик ва маъмурий атамалар.
Javobni ko'rish
Меҳнат ва уруш қуроллари, бино ва турли иншоотларнинг қолдиқлари, уй-рўзғор буюмлари.
#53
Халқларнинг келиб чиқиши, урф-одатлари, анъаналари, турмуш тарзи, шунингдек, буюмларнинг нақш ва безаклари билан боғлиқ материаллар қандай номланади?
  1. Нумизматик манбалар.
  2. Этнографик манбалар.
  3. Ёзма манбалар.
  4. Палеографик манбалар.
Javobni ko'rish
Этнографик манбалар.
#54
Қадимги юнончада "этнос" қандай маънони англатади?
  1. Халқ.
  2. Илм.
  3. Ёзаман.
  4. Қадимий.
Javobni ko'rish
Халқ.
#55
Тилимизнинг лексик таркибидаги узоқ ўтмишдан қолган ижтимоий, иқтисодий, маъмурий ва юридик атамалар манбаларнинг қайси турига киради?
  1. Этнографик.
  2. Лингвистик.
  3. Моддий.
  4. Нумизматик.
Javobni ko'rish
Лингвистик.
#56
Ўрта асрлардаги феодал ер эгалигида шаҳзодалар ва амирларга тожу тахт олдида кўрсатган катта хизматлари учун бериладиган ер-сув қандай номланган?
  1. Суюрғол.
  2. Ҳирож.
  3. Вақф.
  4. Закот.
Javobni ko'rish
Суюрғол.
#57
Юнон тилидан олинган "логос" сўзининг маъноси нима?
  1. Қадимий.
  2. Халқ.
  3. Илм.
  4. Ёзаман.
Javobni ko'rish
Илм.
#58
Халқ оғзаки адабиёти (фольклор) қадимги юнон тарихчиларидан ташқари яна қайси шарқ олимларининг асарлари орқали бизгача етиб келган?
  1. Улуғбек, Бобур, Навоий.
  2. Ибн Сино, Ал-Хоразмий, Ал-Фарғоний.
  3. Мирхонд, Хондамир, Шарафуддин Али Яздий.
  4. Табарий, Масъудий, Беруний, Фирдавсий, Ибн ал-Асир.
Javobni ko'rish
Табарий, Масъудий, Беруний, Фирдавсий, Ибн ал-Асир.
#59
Қаюмарс, Жамшид, Сиёвуш ҳақидаги афсоналар, Тўмарис ва Широқ ҳақидаги қиссалар манбаларнинг қайси турига киради?
  1. Халқ оғзаки адабиёти (фольклор).
  2. Нумизматик.
  3. Ёзма.
  4. Моддий.
Javobni ko'rish
Халқ оғзаки адабиёти (фольклор).
#60
Ёзма манбалар ўрта асрлар тарихини ўрганишда муҳим ўрин тутиб, нечанчи асрлар оралиғини ўз ичига олади?
  1. III-IX асрлар.
  2. VI-XIX асрлар.
  3. I-V асрлар.
  4. IV-XIV асрлар.
Javobni ko'rish
VI-XIX асрлар.
#61
Ёзма манбалар ўз навбатида неча турга бўлинади?
  1. Тўрт.
  2. Уч.
  3. Бир.
  4. Икки (расмий ҳужжатлар ва тарихий/географик асарлар).
Javobni ko'rish
Икки (расмий ҳужжатлар ва тарихий/географик асарлар).
#62
Қайси манбалар ижтимоий-сиёсий ҳаётни маълум юридик шаклда бевосита ва кўп ҳолларда айнан қайд этиши билан қимматлидир?
  1. Биографик асарлар.
  2. Расмий ҳужжатлар (ёрлиқ, фармон, иноятнома).
  3. Географик асарлар.
  4. Миниатюралар.
Javobni ko'rish
Расмий ҳужжатлар (ёрлиқ, фармон, иноятнома).
#63
"Архив"да сақланаётган ҳужжатлар билан ишлашда нега доимий эҳтиёткорлик ва диққат талаб қилинади?
  1. Чунки расмий ҳужжатларнинг орасида сохталари ҳам учраб туради.
  2. Ҳужжатларда фақат диний маълумотлар мавжудлиги сабабли.
  3. Чунки улар фақат бирламчи манбалар.
  4. Уларнинг барчаси араб алифбосида ёзилганлиги учун.
Javobni ko'rish
Чунки расмий ҳужжатларнинг орасида сохталари ҳам учраб туради.
#64
Манбашуносликда тарихий асарлардаги маълумотларнинг тўғрилигини аниқлаш учун қандай амалий чора тавсия этилади?
  1. Ўхшаш бир неча ҳужжат ёки манбаларни қўшиб ўрганиш.
  2. Фақат битта ҳужжат билан кифояланиш.
  3. Манбани фақат бир марта ўқиб чиқиш.
  4. Муаллифнинг субъективлигини инобатга олмаслик.
Javobni ko'rish
Ўхшаш бир неча ҳужжат ёки манбаларни қўшиб ўрганиш.
#65
Тарихий, гео-космографик ва биографик асарларнинг асосий мазмуни нимага қаратилган бўлади?
  1. Олимлар ва шоирларнинг ҳаётини баён этишга.
  2. Кўпроқ подшоҳ, хон, амир ва йирик руҳонийларнинг ҳаёти ва фаолиятини ёритишга.
  3. Фақат диний маросимларни тасвирлашга.
  4. Меҳнаткаш халқнинг турмушини ёритишга.
Javobni ko'rish
Кўпроқ подшоҳ, хон, амир ва йирик руҳонийларнинг ҳаёти ва фаолиятини ёритишга.
#66
Ёзма манбаларда ҳукмрон феодал синфнинг дунёқараши ўз ифодасини топганлигини англаш, тадқиқотчидан нимани талаб қилади?
  1. Манбани тўлиқ қабул қилишни.
  2. Манбага доимий танқидий ёндашишни.
  3. Манбанинг муаллифини излаб топишни.
  4. Фақат хронологик маълумотлардан фойдаланишни.
Javobni ko'rish
Манбага доимий танқидий ёндашишни.
#67
Қайси манба тури моддий маданият (кийим-кечак, меъморлик, меҳнат қуроллари) хусусиятларини ўрганиш учун қимматли ахборот беради?
  1. Лингвистик манбалар.
  2. Этнографик манбалар.
  3. Мўъжаз расм-миниатюралар.
  4. Юридик ҳужжатлар.
Javobni ko'rish
Этнографик манбалар.
#68
Моддий ёдгорликларни қидириб топиш ва ўрганиш билан шуғулланувчи археология илми юнончада қандай маънони англатади?
  1. Танга ҳақидаги илм.
  2. Қадимшунослик (қадимий илм).
  3. Тил ҳақидаги илм.
  4. Халқ ҳақида маълумот.
Javobni ko'rish
Қадимшунослик (қадимий илм).
#69
Ўрта асрлардаги ижтимоий-иқтисодий муносабатлар атамаларидан бири бўлган "Миришкор" қандай мансабдорни англатади?
  1. Подшоҳ ва хонларнинг ов қушлари ва ҳайвонларини тасарруф этувчи мансабдор (ов мутасаддиси).
  2. Солиқ йиғувчи мансабдор.
  3. Сув тақсимоти мансабдори.
  4. Шариат асосида иш юритувчи судья.
Javobni ko'rish
Подшоҳ ва хонларнинг ов қушлари ва ҳайвонларини тасарруф этувчи мансабдор (ов мутасаддиси).
#70
"Алпомиш" ва "Гўрўғли" каби достонлар, асосан, ибтидоий жамоа ва илк феодализм тузумидаги қайси ижтимоий муносабатларни ўрганишда катта аҳамиятга эга?
  1. Уруғчилик даври ва патриархал муносабатларни.
  2. Аёлларнинг сиёсий ҳуқуқларини.
  3. Ер эгалигининг иқтисодий шаклларини.
  4. Шаҳарсозлик ва ҳунармандчиликни.
Javobni ko'rish
Уруғчилик даври ва патриархал муносабатларни.
#71
Ёзма манбаларнинг мазмуни фақат матнlardan иборат эмас. Масалан, Камолиддин Беҳзоднинг "Самарқанддаги Бибихоним масжидининг қурилиши" расми XV асрдаги қайси маълумотлар ҳақида мукаммал тасаввур беради?
  1. Фақат Беҳзоднинг ҳаёти.
  2. Фақат хотин-қизларнинг жамиятдаги ўрни.
  3. Фақат масжиднинг ташқи кўриниши.
  4. Меҳнат қуроллари ва қурилиш жараёни.
Javobni ko'rish
Меҳнат қуроллари ва қурилиш жараёни.
#72
Қадимги қўлёзма китобларда муаллиф ўз ҳақиқий исмини айтмай, кўпинча ўзини қандай иборалар билан аташ билан кифояланади?
  1. "Замоннинг дурдонаси".
  2. "Фақиру ҳақир", "ожиз ва хоксор", "бу ғариб банда".
  3. "Шарқнинг буюк донишманди".
  4. "Юртнинг умиди", "подшоҳнинг сардори".
Javobni ko'rish
"Фақиру ҳақир", "ожиз ва хоксор", "бу ғариб банда".
#73
Манбашуносликдаги илмий ишда бўлажак илмий асарнинг қиймати ва аҳамиятини белгиловчи асосий ва ҳал қилувчи омиллардан бири нима?
  1. Кўп ва турли турдаги манбаларга асосланиб, тадқиқ этилмиш мавзуга оид барча манбаларни ишга жалб этиш.
  2. Фақат расмий ҳужжатлардан фойдаланиш.
  3. Фақат ёзма манбани ўрганиш.
  4. Манбанинг фақат хорижий тилда ёзилганлиги.
Javobni ko'rish
Кўп ва турли турдаги манбаларга асосланиб, тадқиқ этилмиш мавзуга оид барча манбаларни ишга жалб этиш.
#74
Қадимги қўлёзмаларда асарнинг китобат санаси, жойи ва котибнинг номи кўпинча қайси қисмда қайд этилган?
  1. Асарнинг бошида.
  2. Муқаддима (дебоча)да.
  3. Асарнинг охири-хотимада.
  4. Асарнинг ўртасида.
Javobni ko'rish
Асарнинг охири-хотимада.
#75
Эрнст Бернгеймнинг манбаларни "тарихий қолдиқлар" ва "тарихий анъаналар"га ажратиш схемасининг асосий мантиқий қиймати нимада?
  1. У фақат ёзма ҳужжатларни ўрганиш учун мўлжалланган.
  2. У манбанинг фактик материалга бойлигини аниқлайди.
  3. У фақат муаллифнинг субъективлигини фош этишга қаратилган.
  4. Бу ажратиш манбанинг тарихий воқеага нечоғлиқ яқинлигини аниқлаш учун асос бўлган.
Javobni ko'rish
Бу ажратиш манбанинг тарихий воқеага нечоғлиқ яқинлигини аниқлаш учун асос бўлган.
#76
Нега Б.А. Аҳмедовнинг "Ўзбекистон тарихи манбалари" қўлланмасига қадимги давр тарихини ўрганиш учун асосий манба бўлган археологик (ашёвий) манбалар киритилмаган?
  1. Чунки улар бизнинг замонамизгача етиб келмаган.
  2. Чунки бу манбалар тизимли, алоҳида ўрганишни талаб қилади ва бу археолог олимнинг вазифаси ҳисобланади.
  3. Чунки улар фақат ёзув пайдо бўлмаган даврга оид.
  4. Чунки уларнинг аҳамияти кам.
Javobni ko'rish
Чунки бу манбалар тизимли, алоҳида ўрганишни талаб қилади ва бу археолог олимнинг вазифаси ҳисобланади.
#77
Манбашуносликда муаллиф шахси, унинг ижтимоий гуруҳга мансублиги ва дунёқарашини аниқлаш нега муҳим ҳисобланади?
  1. Манбада иқтисодий маълумотларнинг мавжудлигини тасдиқлаш учун.
  2. Манбанинг босиб чиқарилган нусхалари сонини аниқлаш учун.
  3. Муаллифнинг хаттотлик маҳоратини баҳолаш учун.
  4. Асарнинг умумий ғоявий йўналишини тўғри белгилаб олиш учун.
Javobni ko'rish
Асарнинг умумий ғоявий йўналишини тўғри белгилаб олиш учун.
#78
Тарихий асарлардаги маълумотларнинг ишончлилиги кўп жиҳатдан нимага боғлиқ?
  1. Асарнинг ҳажмига.
  2. Асарнинг форсий ёки араб тилида ёзилганлигига.
  3. Манбада меҳнаткаш халқ тарихи ёритилганлигига.
  4. Муаллифнинг содир бўлган воқеалардан қай даражада хабардорлигига ва унинг маълумотларни тўплаш маҳоратига.
Javobni ko'rish
Муаллифнинг содир бўлган воқеалардан қай даражада хабардорлигига ва унинг маълумотларни тўплаш маҳоратига.
#79
Агар манбада муаллиф ўз фикрини очиқ баён этмаса (сензура ёки таъқиб хавфи туфайли), тадқиқотчининг асосий вазифаси нимадан иборат бўлади?
  1. Манбани фақат фактлар тўплами сифатида қабул қилиш.
  2. Асарнинг яширин, ифорали ёки пардали мазмунини очиб беришга ҳаракат қилиш.
  3. Манбанинг ташқи белгиларини ўрганиш.
  4. Манбани нохолис деб четга суриш.
Javobni ko'rish
Асарнинг яширин, ифорали ёки пардали мазмунини очиб беришга ҳаракат қилиш.
#80
Қадимги қўлёзма асарларни илмий таҳлил қилишда, муаллиф ва унинг шахсини аниқлаш нега катта аҳамиятга эга?
  1. Унда келтирилган географик маълумотларнинг тўғрилигини текшириш учун.
  2. Асарнинг неча марта нашр этилганини билиш учун.
  3. Асарнинг ёзилиш услубини ўрганиш учун.
  4. Асарнинг яратилиш тарихи ва унинг ёзилишига сабаб бўлган ижтимоий-сиёсий муҳитни аниқлаб олиш учун.
Javobni ko'rish
Асарнинг яратилиш тарихи ва унинг ёзилишига сабаб бўлган ижтимоий-сиёсий муҳитни аниқлаб олиш учун.
#81
Цивилизациянинг илк ўчоқларидан biri бўлмиш Марказий Осиёда дастлабки ёзув тахминан қачон пайдо бўлган?
  1. Милоднинг I асрида.
  2. Эрамиздан аввалги I минг йиллик ўрталарида.
  3. Милоднинг VII асрида.
  4. Милоддан аввалги IV минг йилликда.
Javobni ko'rish
Эрамиздан аввалги I минг йиллик ўрталарида.
#82
Э. Охунжоновнинг маълумотига кўра, юртимизда араб истилосига қадар нечта ёзув тури мавжуд бўлган?
  1. Йигирмата.
  2. Ўн саккизта.
  3. Ўн бешта.
  4. Ўнта.
Javobni ko'rish
Ўн саккизта.
#83
Қадимги тарихни ўрганишда қоя тошларга, металл ва сопол буюмларга, пергамент ва бошқа қаттиқ предметларга битилган ёзувларни ўрганувчи ёрдамчи тарих фани?
  1. Палеография.
  2. Нумизматика.
  3. Эпиграфика.
  4. Археология.
Javobni ko'rish
Эпиграфика.
#84
Қадимги Марказий Осиёда дастлабки ёзув қайси хат негизида пайдо бўлган?
  1. Юнон.
  2. Арамейча хат.
  3. Қуффий.
  4. Суғдий.
Javobni ko'rish
Арамейча хат.
#85
Эпиграфик ёдгорликларнинг алоҳида гуруҳини ташкил этувчи, тангаларни ўрганувчи ёрдамчи тарих фани?
  1. Эпиграфика.
  2. Картография.
  3. Нумизматика.
  4. Палеография.
Javobni ko'rish
Нумизматика.
#86
Кушонлар даврига тааллуқли Бактрия ва Ҳинд ёзувлари Марказий Осиёнинг қайси ҳудудларидан топилган?
  1. Сурх-Кўтал ва Айртом.
  2. Афросиёб ва Варахша.
  3. Чоч ва Ила.
  4. Қувасой ва Ўзганд.
Javobni ko'rish
Сурх-Кўтал ва Айртом.
#87
Термиз яқинидаги Қоратепа буддавийлар ибодатгоҳида топилган ёзувлар қайси диннинг Ўрта Осиёда тарқалиши ҳақида муҳим ахборот беради?
  1. Буддавийлик.
  2. Христианлик.
  3. Зардуштийлик.
  4. Манихайлик.
Javobni ko'rish
Буддавийлик.
#88
Абу Жаъфар Табарий (836-923) ўзининг "Тарихи ар-русул ва-л-мулук" асарини яратишда Сосонийлар (224-651 йй.) солномаси бўлган қайси манбадан кенг фойдаланган?
  1. Хвадай намак (Подшоҳнома)
  2. Авесто
  3. Бобурнома
  4. Шоҳнома
Javobni ko'rish
Хвадай намак (Подшоҳнома)
#89
Нумизматик маълумотлар (тангалардаги ёзувлар) ҳукмдорларнинг сулолавий чизиғи ва ҳукмронлик йилларини аниқлашдан ташқари, яна нимани аниқлашга ёрдам беради?
  1. Қадимий шаҳарларнинг аниқ сонини
  2. Муаллифнинг субъектив қарашларини
  3. Ҳарбий юришларнинг аниқ саналарини
  4. Давлатнинг сиёсий чегаралари ва унинг таркибига кирган ҳудудлар ҳақида далилий хулоса чиқаришга
Javobni ko'rish
Давлатнинг сиёсий чегаралари ва унинг таркибига кирган ҳудудлар ҳақида далилий хулоса чиқаришга
#90
Тангаларнинг топилган жойи (тарқалиш ареали) орқали давлатнинг сиёсий чегараларини аниқлаш усули манбашуносликнинг қайси талабига мос келади?
  1. Асарнинг ғоявий йўналишини ўрганиш
  2. Моддий манбалар орқали сиёсий тарихни ўрганиш
  3. Манбанинг тилини аниқлаш
  4. Фақат ёзма ҳужжатларга таяниш
Javobni ko'rish
Моддий манбалар орқали сиёсий тарихни ўрганиш
#91
Эпиграфик ёдгорликларнинг мавжудлиги қадимги Марказий Осиёнинг қайси маданиятлар билан чуқур интеграциялашганлигидан далолат беради?
  1. Хитой ва Юнон
  2. Ҳинд ва Эрон
  3. Скиф ва Сармат
  4. Рим ва Византия
Javobni ko'rish
Ҳинд ва Эрон
#92
Қадимги қўлёзмаларнинг муқоваси, матн ўлчами, хати, сиёҳи ва хаттоти каби маълумотлар қайси турдаги таҳлилга киради?
  1. Компаратив таҳлил
  2. Филологик таҳлил
  3. Ички таҳлил
  4. Ташқи (моддий-техник) таҳлил
Javobni ko'rish
Ташқи (моддий-техник) таҳлил
#93
Манбани ўрганишда Фридрих Шлейермахер томонидан илгари сурилган "Герменевтика" атамаси нима маънони англатади?
  1. Танқидий таҳлил
  2. Манбаларни таснифлаш
  3. Матнни талқин этиш санъати
  4. Тарихий фактларни йиғиш
Javobni ko'rish
Матнни талқин этиш санъати
#94
Ф. Шлейермахер манбадаги нуқсонларни иккига ажратади. Улар қайсилар?
  1. Хронологик ва географик хатолар
  2. Хаттотнинг механик хатолари ва асар муаллифининг хатолари
  3. Моддий ва маънавий хатолар
  4. Ёзма ва оғзаки хатолар
Javobni ko'rish
Хаттотнинг механик хатолари ва асар муаллифининг хатолари
#95
Тарихий манбаларни қидириб топиш, рўйхатга олиш ва туркумлаш каби вазифалар манбашуносликнинг қайси йўналишига киради?
  1. Амалий манбашунослик
  2. Назарий манбашунослик
  3. Лингвистик манбашунослик
  4. Географик манбашунослик
Javobni ko'rish
Амалий манбашунослик
#96
"Асл ҳужжат ёки асар" маъносини берувчи, кўчирма нусха эмаслигини англатувчи лотинча атама?
  1. Компиляция
  2. Оригинал
  3. Факсимиле
  4. Резолюция
Javobni ko'rish
Оригинал
#97
Сосонийлар солномаси "Хвадай намак" (Подшоҳнома) нинг Абу Жаъфар Табарий асари орқали сақланиб қолиши манбашунослик нуқтаи назаридан қандай ноёб аҳамиятга эга?
  1. Бу Табарийнинг "Тарихи ар-русул ва-л-мулук" асарини бирламчи манба сифатида эътироф этишга имкон беради
  2. Табарийнинг ушбу амалиёти унинг асарини йўқолган қадимий хроникаларнинг фрагментларини ўрганиш учун муҳим восита сифатида кўриб чиқишга имкон беради
  3. Бу Сосонийлар давридан ёзма манбалар йўқлигини тасдиқлайди
  4. Табарийнинг асари фақат Сосонийлар тарихига бағишланган
Javobni ko'rish
Табарийнинг ушбу амалиёти унинг асарини йўқолган қадимий хроникаларнинг фрагментларини ўрганиш учун муҳим восита сифатида кўриб чиқишга имкон беради
#98
Манбашуносликда ёзма манбанинг ташқи таҳлилидан сўнг ички таҳлилнинг ўтказилишининг асосий сабаби нима?
  1. Манбанинг ёзилиш санасини аниқлаш учун
  2. Фақат муаллифнинг исмини тасдиқлаш учун
  3. Манбанинг қайси тилда ёзилганини билиш учун
  4. Манбада келтирилган маълумотларнинг тарихий ҳақиқатга мослигини аниқлаш ва талқин қилиш учун
Javobni ko'rish
Манбада келтирилган маълумотларнинг тарихий ҳақиқатга мослигини аниқлаш ва талқин қилиш учун
#99
Нега тарихий манбалар (айниқса ёзма асарлар) кўп ҳолларда меҳнаткаш халқ тарихини четлаб ўтган ёки камроқ ёритган?
  1. Асарлар кўпинча ҳукмрон феодал синфнинг топшириғи билан ва уларнинг мақсад-манфаатларини ифода этиш учун ёзилган
  2. Меҳнаткаш халқ ҳақида маълумотлар оғзаки тарзда сақланган
  3. Тарихчилар фақат гео-космографик мавзулар билан қизиққан
  4. У даврда меҳнаткаш халқнинг тарихга таъсири бўлмаган
Javobni ko'rish
Асарлар кўпинча ҳукмрон феодал синфнинг топшириғи билан ва уларнинг мақсад-манфаатларини ифода этиш учун ёзилган
#100
Қадимги ёзувларнинг катта қисми бизнинг замонамизгача етиб келмаганлигининг асосий сабаблари?
  1. Уларнинг фақат хусусий шахслар коллекциясида бўлганлиги.
  2. Босқинчилик урушлари, қолаверса, табиий офатлар оқибатида йўқ бўлиб кетиши.
  3. Фақат ёзувнинг мураккаблиги.
  4. Уларнинг фақат лой лавҳаларда сақланганлиги.
Javobni ko'rish
Босқинчилик урушлари, қолаверса, табиий офатлар оқибатида йўқ бўлиб кетиши.
#101
Қадимги тарихни ўрганишда қоя тошларга, металл ва сопол буюмларга, пергамент ва бошқа қаттиқ предметларга битилган ёзувларни ўрганувчи ёрдамчи тарих фани қандай номланади?
  1. Эпиграфика.
  2. Нумизматика.
  3. Археология.
  4. Палеография.
Javobni ko'rish
Эпиграфика.
#102
Қушхонлар даврига тегишли Бактрия ва ҳинд ёзувлари Марказий Осиёнинг қайси ҳудудларидан топилган?
  1. Чоч ва Ила.
  2. Афросиёб ва Варахша.
  3. Сурх-Кўтал ва Айртом.
  4. Қувасой ва Ўзганд.
Javobni ko'rish
Сурх-Кўтал ва Айртом.
#103
Абу Жаъфар Табарий (836-923) ўз асарини яратишда Сосонийлар (224-651 йй.) солномаси бўлган қайси қадимий Эрон манбасидан кенг фойдаланган?
  1. Шоҳнома
  2. Авесто
  3. Бобурнома
  4. Хвадай намак (Подшоҳнома)
Javobni ko'rish
Хвадай намак (Подшоҳнома)
#104
Тангаларни ўрганувчи, эпиграфик ёдгорликларнинг алоҳида гуруҳини ташкил этувчи ёрдамчи тарих фани?
  1. Нумизматика.
  2. Палеография.
  3. Сфрагистика.
  4. Картография.
Javobni ko'rish
Нумизматика.
#105
Марказий Осиёда дастлабки ёзув тизими тахминан милоддан аввалги I минг йиллик ўрталарида асосан қайси хат негизида пайдо бўлган?
  1. Арамейча хат.
  2. Суғдий хат.
  3. Қадимги туркий хат.
  4. Юнон хати.
Javobni ko'rish
Арамейча хат.
#106
Ёзма манбаларнинг мазмунини таҳлил қилишда, ҳукмрон синфнинг ҳаёти ёритилиб, меҳнаткаш халқ тарихи кўпинча четлаб ўтилганлиги, бундай асарларга қандай ёндашувни талаб қилади?
  1. Тўлиқ ва холис қабул қилишни.
  2. Доимий танқидий ёндашувни.
  3. Муаллифнинг шахсий фикрини устун қўйишни.
  4. Фақат хронологик маълумотларга таянишни.
Javobni ko'rish
Доимий танқидий ёндашувни.
#107
Қадимги қўлёзмаларда муаллиф ёки китобат санаси кўрсатилмаганда, асарнинг ёзилиш сабабларини аниқлашда қайси маълумотлар илмий асос яратади?
  1. Фақат асарнинг мазмуни.
  2. Кодикологик маълумотлар (қоғоз, хат тури, хаттот).
  3. Фақат иккиламчи манбалар.
  4. Фақат манбанинг географик маълумотлари.
Javobni ko'rish
Кодикологик маълумотлар (қоғоз, хат тури, хаттот).
#108
Қадимги Марказий Осиёда араб истилосига қадар нечта ёзув тури мавжуд бўлганлиги қайд этилган?
  1. Ўнта.
  2. Йигирмата.
  3. Ўн иккита.
  4. Ўн саккизта.
Javobni ko'rish
Ўн саккизта.
#109
Тарихий манбаларни қидириш ва ўрганиш билан шуғулланувчи, юнончада 'қадимий илм' маъносини англатувчи фан?
  1. Археология.
  2. Этнография.
  3. Нумизматика.
  4. Палеография.
Javobni ko'rish
Археология.
#110
Қадимги манбалардаги маълумотларнинг тарихий ҳақиқатга мослигини аниқлаш жараёни қандай номланади?
  1. Ички таҳлил.
  2. Герменевтика.
  3. Ташқи таҳлил.
  4. Евристика.
Javobni ko'rish
Ички таҳлил.
#111
'Тарихий қолдиқлар' (масалан, ҳужжатларнинг асл нусхаси) ҳаққонийлигини текшириш етарли, аммо 'тарихий анъаналар' чуқур таҳлил этилиши шарт, деган таснифни ким яратган?
  1. Шарль Виктор Ланглуа.
  2. Эрнст Бернгейм.
  3. Фридрих Шлейермахер.
  4. Леопольд фон Ранке.
Javobni ko'rish
Эрнст Бернгейм.
#112
Нумизматик манбаларнинг (тангаларнинг) топилган жойи (тарқалиш ареали) орқали давлатнинг қайси хусусияти ҳақида далилий хулоса чиқариш мумкин?
  1. Маданий ривожланиш даражаси.
  2. Сиёсий чегаралари ва унинг таркибига кирган ҳудудлар.
  3. Диний эътиқодларнинг тарқалиши.
  4. Аҳолининг этник таркиби.
Javobni ko'rish
Сиёсий чегаралари ва унинг таркибига кирган ҳудудлар.
#113
Абу Жаъфар Табарийнинг Сосонийлар солномаси 'Хвадай намак'дан фойдаланиш услуби, унинг асарини манбашуносликда қандай баҳолашга имкон беради?
  1. Йўқолган қадимий хроникаларнинг фрагментларини ўрганиш учун муҳим восита сифатида.
  2. Фақат диний ривоятлардан иборат асар сифатида.
  3. Фақат араб халифалиги тарихини ёритувчи асар сифатида.
  4. Фақат иккиламчи (компилятив) манба сифатида.
Javobni ko'rish
Йўқолган қадимий хроникаларнинг фрагментларини ўрганиш учун муҳим восита сифатида.
#114
Қайси тарихий манба тури, асосан, ижтимоий-сиёсий ҳаётни маълум юридик шаклда бевосита ва кўп ҳолларда айнан қайд этиши билан энг қимматли ҳисобланади?
  1. Расмий ҳужжатлар (ёрлиқ, фармон, вақфнома)
  2. Географик асарлар
  3. Тасвирий манбалар
  4. Халқ оғзаки ижоди
Javobni ko'rish
Расмий ҳужжатлар (ёрлиқ, фармон, вақфнома)
#115
Хаттотнинг механик хатолари ва асар муаллифининг хатолари каби манбадаги нуқсонларни иккига ажратиш ғоясини ким илгари сурган?
  1. Эрнст Бернгейм
  2. Фридрих Шлейермахер
  3. Птолемей Клавдий
  4. Леопольд фон Ранке
Javobni ko'rish
Эрнст Бернгейм
#116
Манбашунослик фанининг ривожланишига катта таъсир кўрсатган, XIX асрнинг биринчи ярмида табиий фанлар соҳасида устувор бўлган тадқиқот усули?
  1. Кодикологик усул
  2. Эмпирик тадқиқот усуллари
  3. Позитивистик таҳлил
  4. Герменевтик усул
Javobni ko'rish
Позитивистик таҳлил
#117
Ўрта асрлардаги феодал ер эгалиги тизимидаги қайси атама шаҳзодалар ва амирларга тожу тахт олдида кўрсатган катта хизматлари учун бериладиган ер-сувни англатади?
  1. Суюрғол
  2. Вақф
  3. Закот
  4. Ушр
Javobni ko'rish
Суюрғол
#118
Қадимги қўлёзмаларда муаллиф ўзининг ҳақиқий исмини айтмай, кўпинча ўзини қандай иборалар билан аташ билан кифояланади?
  1. "Тарихнинг ҳақиқий соҳиби"
  2. "Юртнинг умиди", "подшоҳнинг сардори"
  3. "Шарқнинг буюк донишманди"
  4. "Фақиру ҳақир", "ожиз ва хоксор", "бу ғариб банда"
Javobni ko'rish
"Фақиру ҳақир", "ожиз ва хоксор", "бу ғариб банда"
#119
Манбанинг ташқи таҳлилидан сўнг, ички таҳлил ўтказилишининг асосий сабаби нима?
  1. Манбанинг ёзилиш услубини ўрганиш
  2. Манбада келтирилган маълумотларнинг тарихий ҳақиқатга мослигини аниқлаш ва талқин қилиш
  3. Манбанинг муаллифини аниқлаш
  4. Манбанинг неча марта нашр этилганини билиш
Javobni ko'rish
Манбада келтирилган маълумотларнинг тарихий ҳақиқатга мослигини аниқлаш ва талқин қилиш
#120
Тарихий манбаларнинг бир қисми босқинчилик урушлари вақтида, қолаверса, табиий офатлар оқибатида йўқ бўлиб кетганлигини ҳисобга олсак, илк тарихнинг айрим лавҳалари бизга қандай ҳолатда етиб келган?
  1. Фақат араб тилидаги таржималар орқали
  2. Фақат иккиламчи манбалар орқали
  3. Инсоннинг ижтимоий фаолияти билан боғлиқ бўлган моддий ёдгорликларнинг сақланган қолдиқларида
  4. Тарихий афсоналар ва ривоятлар кўринишида
Javobni ko'rish
Инсоннинг ижтимоий фаолияти билан боғлиқ бўлган моддий ёдгорликларнинг сақланган қолдиқларида
#121
Юнонча "этнос" ва "грапхо" сўзларидан ташкил топган ва халқларнинг келиб чиқиши, урф-одатлари, турмуш тарзини ўрганувчи фан?
  1. Лингвистика
  2. Археология
  3. Эпиграфика
  4. Этнография
Javobni ko'rish
Этнография
#122
Амалий манбашунослик фаолиятида тадқиқотчи манбанинг ташқи ёки моддий-техник белгиларини (қоғози, хати, варағи) ва ички мазмунини ўрганишдан сўнг, уларни нима асосида илмий таҳлил этиши лозим?
  1. Фақат бирламчи манбаларга таяниб
  2. Хронологик тартибга риоя қилиб
  3. Манбаларни гуруҳларга ажратиб
  4. Муаллифнинг шахсий фикри асосида
Javobni ko'rish
Манбаларни гуруҳларга ажратиб
#123
Нумизматика фани анъанага кўра тангаларни ўрганишдан ташқари, яна қайси турдаги объектларни ўрганишни ўз ичига олади?
  1. Фақат тошга битилган ёзувларни
  2. Қоғоз пул белгилари (бонистика), орден ва медаллар, жетон ва нишонларни
  3. Фақат юридик ҳужжатларни
  4. Фақат қадимий обидалар харобаларини
Javobni ko'rish
Қоғоз пул белгилари (бонистика), орден ва медаллар, жетон ва нишонларни
#124
"Тарихий қолдиқлар" (асл ҳужжатлар) ва "тарихий анъаналар" (ривоятлар)га ажратиш орқали Эрнст Бернгейм манбаларни таснифлаш схемасининг асосий методологик мантиғи нимадан иборат?
  1. Манбанинг ҳажми ва сақланиш ҳолатини аниқлаш
  2. Манбанинг ёзилиш услубини ўрганиш
  3. Манбанинг тарихий воқеага нечоғлиқ яқинлигини аниқлаш ва шу асосда унинг ишончлилигини текшириш заруратини белгилаш
  4. Фақат юридик ҳужжатларнинг ҳаққонийлигини тасдиқлаш
Javobni ko'rish
Манбанинг тарихий воқеага нечоғлиқ яқинлигини аниқлаш ва шу асосда унинг ишончлилигини текшириш заруратини белгилаш
#125
Тарихий манбани ташқи таҳлил қилиш (кодикологик маълумотлар) жараёнида муаллиф ва унинг шахсини аниқлашнинг асосий мақсади нима?
  1. Муаллифнинг саводхонлик даражасини аниқлаш
  2. Асарнинг яратилиш тарихи ва унинг ёзилишига сабаб бўлган ижтимоий-сиёсий муҳитни аниқлаб олиш
  3. Манбанинг сохта эканлигини тасдиқлаш
  4. Асарнинг нашр этилган нусхалари сонини ҳисоблаш
Javobni ko'rish
Асарнинг яратилиш тарихи ва унинг ёзилишига сабаб бўлган ижтимоий-сиёсий муҳитни аниқлаб олиш
#126
Манбашуносликда тадқиқотчининг дунёқараши ва манба муаллифининг тасаввурлари орасида фарқ мавжудлигини англаш, тадқиқот жараёнида қандай хавфнинг олдини олади?
  1. Манбани фақат фактлар тўплами сифатида баҳолаш.
  2. Асарнинг фақат ташқи белгиларига эътибор қаратиш.
  3. Тарихий манбага модернизация қилиш хавфининг.
  4. Манбанинг фақат ички таҳлилини ўтказиш.
Javobni ko'rish
Тарихий манбага модернизация қилиш хавфининг.
#127
Агар ёзма манбада муаллиф ўз фикрини очиқ баён этмаган бўлса, ички таҳлилнинг асосий вазифаси нимадан иборат бўлади?
  1. Асарнинг яширин, пардали мазмунини очиб беришга ҳаракат қилиш.
  2. Манбани тўлиқ қабул қилиш.
  3. Манбанинг хронологиясини тиклаш.
  4. Манбанинг ҳажмини аниқлаш.
Javobni ko'rish
Асарнинг яширин, пардали мазмунини очиб беришга ҳаракат қилиш.
#128
Тарихий манбалар устида иш олиб боришда нега битта ҳужжат билан кифояланмасдан, ўхшаш бир неча ҳужжат ёки манбаларни қўшиб ўрганиш зарур?
  1. Чунки битта ҳужжатда фақат бир келишув ёки далил устида гап боради ва қатъий хулосага келиш қийин.
  2. Чунки ҳужжатларнинг барчасида хаттотлик хатолари мавжуд.
  3. Чунки расмий ҳужжатларнинг барчаси ишончсиз.
  4. Чунки расмий ҳужжатларда фақат диний маълумотлар мавжуд.
Javobni ko'rish
Чунки битта ҳужжатда фақат бир келишув ёки далил устида гап боради ва қатъий хулосага келиш қийин.
#129
Нумизматика тадқиқотлари ҳукмдорларнинг сулолавий чизиғини аниқлашда қандай аҳамият касб этади?
  1. Тангаларда фақат географик маълумотлар мавжуд.
  2. Фақат ҳукмдорнинг исмини тасдиқлайди.
  3. Фақат ҳукмдорнинг расмий муҳрини аниқлашга ёрдам беради.
  4. Тангалардаги ёзувлар орқали ҳукмронлик йилларини аниқлашга ёрдам беради.
Javobni ko'rish
Тангалардаги ёзувлар орқали ҳукмронлик йилларини аниқлашга ёрдам беради.
#130
"Тарихнинг отаси" деб ном олган, "Тарих" асари Қадимги Шарқ мамлакатлари, жумладан Марказий Осиё ҳақида дастлабки маълумотларни тақдим этган олим ким?
  1. Геродот
  2. Ктесий
  3. Арриан
  4. Квинт Курций Руф
Javobni ko'rish
Геродот
#131
Македониялик Искандарнинг ёзишмалари ва унинг саркардаси Птолемей Лагнинг эсдаликлари каби бирламчи манбалардан фойдаланган ҳолда "Искандар юриши" асарини ёзган олим?
  1. Ктесий
  2. Арриан
  3. Страбон
  4. Геродот
Javobni ko'rish
Арриан
#132
"География" асарида Юнон-Бақтрия ва Парфия тарихини ёритган антик географ олим?
  1. Страбон
  2. Ктесий
  3. Геродот
  4. Арриан
Javobni ko'rish
Страбон
#133
"Географияга оид қўлланма" асарида Марғиёна, Бақтрия, Сўғдиёна ва Саклар мамлакати ҳақида маълумотлар берган атоқли қомусий олим?
  1. Арриан
  2. Геродот
  3. Птолемей Клавдий
  4. Страбон
Javobni ko'rish
Птолемей Клавдий
#134
Ўзининг риторик услуби ва воқеаларни баён этишда субъективлиги билан ажралиб турувчи "Буюк Искандар тарихи" асари муаллифи?
  1. Квинт Курций Руф
  2. Арриан
  3. Страбон
  4. Геродот
Javobni ko'rish
Квинт Курций Руф
#135
Антик муаллифларнинг Марказий Осиёга қизиқиши асосан қайси иккита йирик тарихий воқеа билан боғлиқ?
  1. Эрон ва Хитой экспансияси.
  2. Юнон-форс урушлари ва Македониялик Искандарнинг Шарққа юриши.
  3. Рим империясининг кенгайиши ва Савдо йўлларининг очилиши.
  4. Буддавийлик ва Зардуштийликнинг тарқалиши.
Javobni ko'rish
Юнон-форс урушлари ва Македониялик Искандарнинг Шарққа юриши.
#136
Геродотнинг ёзишича, массагетларнинг жамиятида кимлар катта мавқега эга бўлган?
  1. Ҳарбийлар
  2. Қуллар
  3. Аёллар
  4. Қозилар
Javobni ko'rish
Аёллар
#137
Македониялик Искандарнинг ҳаёти ва фаолиятига бағишланган асарлар орасида энг ишончли манба ҳисобланувчи асар?
  1. "Тарих"
  2. "География"
  3. "Искандар юриши"
  4. "Буюк Искандар тарихи"
Javobni ko'rish
"Искандар юриши"
#138
Квинт Курций Руфнинг "Буюк Искандар тарихи" асари Марказий Осиё тарихини ўрганишда нега эҳтиёткорлик билан қўлланилиши лозим?
  1. Унда фақат географик маълумотлар мавжудлиги сабабли.
  2. Асар фақат Македониялик Искандарнинг ютуқларини мадҳ этгани учун.
  3. Муаллифнинг риторик услуби воқеаларни баён этишда субъективликни келтириб чиқарганлиги сабабли.
  4. Асарда тасвирланган воқеаларнинг барчаси сохта бўлганлиги учун.
Javobni ko'rish
Муаллифнинг риторик услуби воқеаларни баён этишда субъективликни келтириб чиқарганлиги сабабли.
#139
Геродот ўз "Тарих" асарида оғзаки анъаналарга асосланган бўлса-да, баъзи маълумотларнинг тўғрилигига шубҳа билан қараган. Бу унинг қандай сифатини кўрсатади?
  1. Объективликка интилганини.
  2. Ривоятларга асосланганини.
  3. Ўз манбаларига тўлиқ ишонмаганини.
  4. Асарнинг ишончсизлигини.
Javobni ko'rish
Объективликка интилганини.
#140
Антик манбалардаги маълумотларнинг асосий методологик нуқсони нимада?
  1. Уларнинг фақат Эрон манбаларига таянганлиги.
  2. Муаллифларнинг доимо бирламчи манбалардан фойдалангани.
  3. Фақат юнон тилида ёзилганлиги.
  4. Маълумотларнинг фрагментар ва парча-парча бўлганлиги ва улар асосида кенг манзара тасаввур қилиш мушкуллиги.
Javobni ko'rish
Маълумотларнинг фрагментар ва парча-парча бўлганлиги ва улар асосида кенг манзара тасаввур қилиш мушкуллиги.
#141
Ктесий асарларида танқидий ёндашув йўқлиги ва унинг "тарихий романга" яқинлиги, манбашуносликда қандай хулоса чиқаришга асос бўлади?
  1. Унинг Геродотдан кўра объектив бўлганига.
  2. Ктесийнинг асосий географик манба эканлигига.
  3. Ктесий асарларида кўп ҳолларда тўқима фактлар келтирилганлигига.
  4. Унинг асарлари энг ишончли манба эканлигига.
Javobni ko'rish
Ктесий асарларида кўп ҳолларда тўқима фактлар келтирилганлигига.
#142
Страбоннинг "География" асари Марказий Осиё тарихини ўрганишда қандай аҳамиятга эга?
  1. Юнон-Бақтрия ва Парфия тарихи ҳақида географик маълумотлар беради.
  2. Фақат ҳарбий юришлар ҳақида маълумот беради.
  3. Фақат маданий алоқаларни ёритади.
  4. Фақат Сирдарё ва Амударё ҳақида маълумот беради.
Javobni ko'rish
Юнон-Бақтрия ва Парфия тарихи ҳақида географик маълумотлар беради.
#143
Қадимги тарихни ўрганишда антик муаллифларнинг фрагментар маълумотларини нима билан қиёсий ўрганиш талаб этилади?
  1. Фақат диний асарлар билан.
  2. Фақат иккиламчи асарлар билан.
  3. Бошқа манба турлари (археология, нумизматика) билан.
  4. Фақат Хитой манбалари билан.
Javobni ko'rish
Бошқа манба турлари (археология, нумизматика) билан.
#144
Геродотнинг массагетлар ҳақидаги этнографик қайдлари, ушбу қабилаларнинг ижтимоий тузилиши бўйича қандай муҳим этнологик асос бўлиб хизмат қилади?
  1. Уларнинг фақат чорвачилик билан шуғуллангани.
  2. Уларнинг жамиятида аёллар катта мавқега эга бўлгани (матриархат сарқитлари) ва баъзи урф-одатлари.
  3. Уларнинг фақат Кир билан жанг қилгани.
  4. Уларнинг фақат бирламчи ёзма манбалар қолдиргани.
Javobni ko'rish
Уларнинг жамиятида аёллар катта мавқега эга бўлгани (матриархат сарқитлари) ва баъзи урф-одатлари.
#145
Қадимги Эрон манбаларидан олинган маълумотларни сақлаб қолган Табарийнинг асари "Тарихи ар-русул ва-л-мулук" манбашуносликда қандай атама билан тавсифланади?
  1. Фақат диний асар.
  2. Бирламчи (оригинал) манба.
  3. Сохта (фалсификация) манба.
  4. Йўқолган манбаларнинг фрагментларини сақловчи компилятив (йиғма) манба.
Javobni ko'rish
Йўқолган манбаларнинг фрагментларини сақловчи компилятив (йиғма) манба.
#146
Аррианнинг "Искандар юриши" асари Македониялик Искандар тарихига оид энг ишончли манба ҳисобланишининг асосий сабаби нима?
  1. Асарнинг фақат географик маълумотлардан иборатлиги.
  2. Унинг шахсан Искандарнинг ўзи томонидан ёзилганлиги.
  3. Муаллифнинг Искандарнинг ёзишмалари ва унинг саркардаси Птолемей Лагнинг эсдаликлари каби бирламчи манбалардан фойдаланганлиги.
  4. Асарнинг фақат форс тилида ёзилганлиги.
Javobni ko'rish
Муаллифнинг Искандарнинг ёзишмалари ва унинг саркардаси Птолемей Лагнинг эсдаликлари каби бирламчи манбалардан фойдаланганлиги.
#147
Геродотнинг "Тарих" асарида Кирнинг массагетлар bilan жангда ҳалок бўлганлиги ҳақидаги маълумот энг аниқ факт ҳисобланса-да, унинг Кирнинг туши ёки сохта совчилик ҳақидаги тафсилотлари фольклор сюжетларга асосланган. Бу ҳолат Геродотнинг асаридан фойдаланишда қандай методологик талабни қўяди?
  1. Асарни тўлиқ инкор этиш.
  2. Фақат оғзаки анъаналарни устун қўйиш.
  3. Манбадаги фактик маълумотларни афсонавий-фольклор тафсилотлардан ажратиб, танқидий таҳлил қилиш.
  4. Фақат диний ривоятларни қабул қилиш.
Javobni ko'rish
Манбадаги фактик маълумотларни афсонавий-фольклор тафсилотлардан ажратиб, танқидий таҳлил қилиш.
#148
Птолемей Клавдийнинг "Географияга оид қўлланма" асарининг Марғиёна, Бақтрия ва Сўғдиёна ҳақидаги маълумотлари тарихий тадқиқотлар учун нима сабабдан муҳимдир?
  1. У фақат Хитой манбаларига таянган.
  2. Унда фақат ҳарбий юришлар тасвирланганлиги учун.
  3. У Марказий Осиёдаги диний эътиқодлар ҳақида тўлиқ маълумот беради.
  4. У қадимги Ўрта Осиё вилоятлари ҳақида географик-топографик маълумотлар бериши билан.
Javobni ko'rish
У қадимги Ўрта Осиё вилоятлари ҳақида географик-топографик маълумотлар бериши билан.
#149
Антик муаллифларнинг аксарияти Марказий Осиё ҳақидаги маълумотларни тўплашда қандай чекловларга эга эди?
  1. Улар фақат Кирнинг юришларини тасвирлаган.
  2. Улар фақат ёзма манбалардан фойдаланган.
  3. Улар фақат Рим империяси манфаатларини кўзлаган.
  4. Уларнинг кўпчилиги минтақага шахсан бормаган ва асосан оғзаки ёки иккиламчи ҳикояларга таянган.
Javobni ko'rish
Уларнинг кўпчилиги минтақага шахсан бормаган ва асосан оғзаки ёки иккиламчи ҳикояларга таянган.
#150
Абу Жаъфар Табарий (836-923) ўзининг "Тарихи ар-русул ва-л-мулук" асарининг қадимий тарихга оид қисмларида далилларни "Ҳадис илми" тамойилига кўра айнан келтирган. Бу методологик ёндашув асарнинг умумий тарихий қимматини қандай оширади?
  1. Асарда фақат диний ақидаларнинг холис баён этилганлигини кўрсатади.
  2. Табарийнинг ўзи барча воқеаларнинг шоҳиди бўлганлигини тасдиқлайди.
  3. Асарнинг фақат хронологик жиҳатдан мукаммал эканлигини белгилайди.
  4. Йўқолган қадимий манбалардаги (Сосонийларнинг "Хвадай намак" солномаси каби) қимматли маълумотларни сақлаб қолганлиги учун ноёб манбага айлантиради.
Javobni ko'rish
Йўқолган қадимий манбалардаги (Сосонийларнинг "Хвадай намак" солномаси каби) қимматли маълумотларни сақлаб қолганлиги учун ноёб манбага айлантиради.
#151
Табарийнинг "Тарихи ар-русул ва-л-мулук" асари мусулмон мамлакатлари, жумладан Мовароуннаҳрнинг VIII-IX аср тарихи бўйича асосий ва энг мўътабар манбалардан бири бўлишининг асосий сабаби нима?
  1. Воқеаларнинг йилма-йил (хронологик) тарзда баён этилганлиги ва далилий материалларга бойлиги.
  2. Асарнинг форсий тилдаги таҳрири мавжудлиги.
  3. Муаллифнинг Сосонийлар саройида хизмат қилганлиги.
  4. Унинг 15 жилдда нашр этилганлиги.
Javobni ko'rish
Воқеаларнинг йилма-йил (хронологик) тарзда баён этилганлиги ва далилий материалларга бойлиги.
#152
Сомонийлар вазири ал-Балъамий (ваф. 974) томонидан 963 йили ёзилган Табарий тарихининг форсий таҳрири, манбашунослик нуқтаи назаридан, оддий таржима эмас, балки асарнинг қайта ишланган ва бойитилгани ҳисобланади. Бунинг асосий илмий сабабини аниқланг.
  1. Таҳрирда фақат гео-космографик маълумотлар сақланганлиги.
  2. Қисқартирилган арабча таҳрирда учрамаган маълумотларнинг Балъамий томонидан Табарий асарининг тўла нусхасидан олиб киритилганлиги.
  3. Таҳрирнинг Сомонийлар ҳомийлигида ёзилганлиги.
  4. Таҳрирнинг фақат форс тилида ёзилганлиги.
Javobni ko'rish
Қисқартирилган арабча таҳрирда учрамаган маълумотларнинг Балъамий томонидан Табарий асарининг тўла нусхасидан олиб киритилганлиги.
#153
Маҳмуд Кошғарийнинг "Девону луғат ат-турк" асарининг ноёб манбавий аҳамияти шундаки, у фақат тилшуносликка оид эмас. Бу асардан тарихчилар Мовароуннаҳрдаги туркий қабилаларнинг турмуш тарзи ва географик тарқалиши ҳақида қандай методологик усул орқали маълумот оладилар?
  1. Асардаги барча маълумотларнинг тўлиқ компиляция эканлигини исботлаш орқали.
  2. Муаллифнинг Қорахонийлар хизматида бўлганлигини инкор этиш орқали.
  3. Тилга олинган жой номлари (топонимика) ва қабилаларнинг урф-одатлари орқали лингвистик манбадан этнографик ва тарихий хулосалар чиқариш.
  4. Асарда фақат расмий ҳужжатларнинг тўпланганини аниқлаш орқали.
Javobni ko'rish
Тилга олинган жой номлари (топонимика) ва қабилаларнинг урф-одатлари орқали лингвистик манбадан этнографик ва тарихий хулосалар чиқариш.
#154
IX аср араб географ олими ал-Яъқубийнинг "Китоб ал-булдон" ("Мамлакатлар тўғрисидаги китоб") асарининг маъмурий лавозимларда ишлаган олим томонидан ёзилганлиги, манбанинг ишончлилигини қандай асосда баҳолашга имкон беради?
  1. Муаллифнинг шахсан кўп мамлакатларда бўлганлиги ва давлат амалдорлари орқали маълумот тўплаш имконияти бўлганлиги.
  2. Асарда фақат диний ақидалар ёритилганлиги.
  3. Асардаги барча маълумотларнинг фақат оғзаки ривоятларга асосланганлиги.
  4. Асарнинг фақат рус тилига таржима қилинганлиги.
Javobni ko'rish
Муаллифнинг шахсан кўп мамлакатларда бўлганлиги ва давлат амалдорлари орқали маълумот тўплаш имконияти бўлганлиги.
#155
Жайҳонийнинг "Китоб ал-масолик ва-л-мамолик" асари бизгача етиб келмаган, аммо унинг номи Беруний, Гардизий, Ибн Ҳавқал каби кейинги йирик олимлар асарларида тез-тез учрайди. Бу ҳолат мазкур йўқолган асарнинг манбавий қийматини қандай белгилайди?
  1. Асарнинг форс тилида ёзилганлиги.
  2. Бу асар ўша даврда ўта машҳур, ишончли ва қимматли тарихий-жуғрофий манба бўлганлигини ва ундан кенг иқтибос олинганлигини.
  3. Асарнинг ёзма манбалар томонидан инкор этилганлигини.
  4. Бу асар фақат Сомонийлар давлатининг расмий ҳужжатларидан иборат бўлган.
Javobni ko'rish
Бу асар ўша даврда ўта машҳур, ишончли ва қимматли тарихий-жуғрофий манба бўлганлигини ва ундан кенг иқтибос олинганлигини.
#156
Истахрий ва Ибн Ҳавқал асарларини таққослаш манбашуносликда қандай методологик хулоса чиқаришга мажбур қилади?
  1. Географик асарлар фақат бирламчи манбалар бўлиши шартлигини.
  2. Истахрий асарининг нотўғри хронологик тартибда ёзилганлигини.
  3. Ибн Ҳавқал асари фақат сохталаштирилган маълумотлардан иборат эканлигини.
  4. Географик-тарихий маълумотларнинг ҳаққонийлигини текшириш учун уларни доимо қиёсий таҳлил қилиш ва муаллифнинг шахсий тажрибаси даражасини аниқлаш лозимлигини.
Javobni ko'rish
Географик-тарихий маълумотларнинг ҳаққонийлигини текшириш учун уларни доимо қиёсий таҳлил қилиш ва муаллифнинг шахсий тажрибаси даражасини аниқлаш лозимлигини.
#157
Ал-Муқаддасийнинг "Аҳсан ат-тақосим" асаридаги юқори аниқлик олимнинг қандай манбашунослик ёндашуви орқали таъминланган?
  1. Асарни ёзишда у ўзидан аввал ўтган географ олимларнинг асарларига мурожаат қилишдан бутунлай воз кечгани учун.
  2. Асарнинг иккита таҳрири мавжудлиги билан.
  3. Кўп йиллик саёҳат пайтида тўплаган аниқ далилий материалларни бошқа манбалардан олинган маълумотлар билан мужассамлаштириши.
  4. Асарда фақат Сомонийларнинг расмий ҳужжатларидан фойдаланиб.
Javobni ko'rish
Кўп йиллик саёҳат пайтида тўплаган аниқ далилий материалларни бошқа манбалардан олинган маълумотлар билан мужассамлаштириши.
#158
Абу Абдуллоҳ Муҳаммад ал-Хоразмийнинг "Мафотиҳ ул-улум" асаридан тарихчи қандай асосий методологик хулоса чиқариши мумкин?
  1. Бухоро амирлигида шариат қонунларининг тўлиқ ҳукмронлиги ҳақида.
  2. Ислом оламида диний ва дунёвий илмларнинг ўзаро интеграцияси ва бир-бирига таъсири мавжуд бўлганлиги ҳақида.
  3. Муаллифнинг фақат Нишопурда истиқомат қилганлиги ҳақида.
  4. Асар фақат юнон ва сурёний тилларида ёзилганлиги ҳақида.
Javobni ko'rish
Ислом оламида диний ва дунёвий илмларнинг ўзаро интеграцияси ва бир-бирига таъсири мавжуд бўлганлиги ҳақида.
#159
Тарихчи агиографик адабиётларни (маноқибларни) ўрганишда ғайритабиий, афсонавий воқеалардан қандай асосий тарихий фактларни ажратиб олиши лозим?
  1. Мусулмон жамиятидаги шайхлар, вақфлар, мадрасалар, масжидларнинг ижтимоий мавқеи ва маҳаллий аҳолининг эътиқодий ҳаётига оид фактларни.
  2. Авлиёнинг араб халифалиги билан олиб борган дипломатик ёзишмаларини.
  3. Авлиёнинг ўзи томонидан яратилган барча асарларнинг тўлиқ рўйхатини.
  4. Фақат асарнинг хронологик тартибини аниқлаш.
Javobni ko'rish
Мусулмон жамиятидаги шайхлар, вақфлар, мадрасалар, масжидларнинг ижтимоий мавқеи ва маҳаллий аҳолининг эътиқодий ҳаётига оид фактларни.
#160
Ал-Масъудийнинг "Муруж аз-заҳаб ва маъдан ал-жавоҳир" асарини ўрганиш қандай мураккаб методологик масалани ҳал этишни талаб қилади?
  1. Олимнинг фақат Бағдодда туғилганлигини аниқлаш.
  2. Географик қомус сифатидаги манбадан сиёсий ва этнографик маълумотларни ажратиб олиш ва уларни тарихий воқеалар билан қиёслаш.
  3. Асарнинг фақат араб халифалигига оид қисмини ўрганиш.
  4. Асарнинг тўлиқ ҳажмда нашр этилганлигини текшириш.
Javobni ko'rish
Географик қомус сифатидаги манбадан сиёсий ва этнографик маълумотларни ажратиб олиш ва уларни тарихий воқеалар билан қиёслаш.
#161
Тадқиқотчи "Шоҳнома" достонидан тарихий далилларни ажратиб олишда қандай методологик ёндашувни қўллаши лозим?
  1. Достонни тўлиқ инкор этиш ва уни фақат бадиий адабиёт сифатида ўрганиш.
  2. Фольклор манбаларнинг ўзига хос хусусияти – воқеаларни умумлашган ҳолда, мажозий кўринишда намоён этишини инобатга олиб, умумий тарихий руҳни аниқлаш.
  3. Достондаги қаҳрамонlarni реал тарихий шахслар сифатида қабул қилиш.
  4. Фақат шоир Абулқосим Фирдавсийнинг шахсий хатларига таяниш.
Javobni ko'rish
Фольклор манбаларнинг ўзига хос хусусияти – воқеаларни умумлашган ҳолда, мажозий кўринишда намоён этишини инобатга олиб, умумий тарихий руҳни аниқлаш.
#162
Ибн Мискавайхнинг "Китоб тажориб ул-улум" асари 6 жилддан иборат бўлиб, дастлабки 4 жилди асосан Табарийнинг "Тарихи ар-русул ва-л-мулук" асари асосида ёзилган компиляция ҳисобланади. Бу ҳолат мазкур асарнинг илмий қийматига қандай таъсир кўрсатади?
  1. Асар фақат Бувайҳийлар сулоласи тарихини ёритиш учунгина муҳим.
  2. Компилятив қисмлар манбавий қийматга эга эмас, фақат муаллифнинг ўзи яратган 5-6-жилдларгина муҳим манба ҳисобланади.
  3. Асарнинг дастлабки қисмлари компилятив бўлса ҳам, умумий тарихий жараёнларни ёритишда ва йўқолган айрим манбалар ўрнини тўлдиришда муҳим аҳамиятга эга.
  4. Асарнинг барча қисмлари бирламчи, ишончли манбалар ҳисобланади.
Javobni ko'rish
Асарнинг дастлабки қисмлари компилятив бўлса ҳам, умумий тарихий жараёнларни ёритишда ва йўқолган айрим манбалар ўрнини тўлдиришда муҳим аҳамиятга эга.
#163
Хаттотлар томонидан кўчирилган қўлёзма нусхаларда кўпинча "хаттотнинг механик хатолари" ёки "асар муаллифининг хатолари" учрайди. Назарий манбашуносликда бундай нуқсонларни аниқлаш ва тузатиш жараёни қайси илм соҳасининг вазифаси ҳисобланади?
  1. Герменевтика
  2. Нумизматика
  3. Этнография
  4. Танқидий таҳлилнинг ташқи ва ички босқичлари
Javobni ko'rish
Танқидий таҳлилнинг ташқи ва ички босқичлари
#164
Нажмиддин Абу Ҳафс Умар ан-Насафийнинг "Китоб ал-қанд фи тарихи Самарқанд" асарида 1232 уламонинг таржимаи ҳоли мавжуд. Тарихий манба сифатида бу асарнинг асосий қиммати нимада?
  1. Самарқанднинг XII асрдаги илмий-маънавий ҳаёти, диний-маърифий муҳити ва уламоларининг ижтимоий мавқеи ҳақида ноёб маълумот беришида
  2. Самарқанднинг фақат исломгача бўлган тарихини ёритганида
  3. Ўзбекистоннинг араб истилочилари томонидан босиб олиниши ҳақида батафсил хронология берганида
  4. Асарнинг форсча қисқартирилган таҳрири мавжудлигида
Javobni ko'rish
Самарқанднинг XII асрдаги илмий-маънавий ҳаёти, диний-маърифий муҳити ва уламоларининг ижтимоий мавқеи ҳақида ноёб маълумот беришида
#165
"Муъжам ул-булдон" асарининг муаллифи Ёқут Ҳамавий (1179 й. туғ.) болалигида асирликка тушган ва кейинчалик савдогарнинг ҳисоб-китоб ишларини бошқарган. Муаллифнинг бундай ноанъанавий ижтимоий келиб чиқиши унинг асарининг манбавий қимматига қандай таъсир кўрсатган?
  1. Асарни ёзишда кўп йиллик саёҳати вақтида тўплаган, савдо-сотиқ ва иқтисодиётга оид далилий маълумотлардан унумли фойдаланган
  2. Асарнинг хронологик тартиби бузилган
  3. Асар фақат биографик қомус сифатидагина аҳамиятли
  4. Асарнинг ижтимоий-сиёсий таҳлилида камчиликлар мавжуд
Javobni ko'rish
Асарни ёзишда кўп йиллик саёҳати вақтида тўплаган, савдо-сотиқ ва иқтисодиётга оид далилий маълумотлардан унумли фойдаланган
#166
Алишер Навоийнинг "Хамса" таркибидаги достонлари тарихий маълумотлар, хусусан Мирзо Улуғбек шахси ва унинг илмий мероси тўғрисида қимматли фикрлар мавжуд. Бадиий адабиётнинг бу туридан тарихчи қандай эҳтиёткорлик билан фойдаланиши керак?
  1. Асарнинг фақат биографик маълумотларини қабул қилиш
  2. Достонларда фақат иқтисодий маълумотлар сақланганлигини исботлаш
  3. Бадиий асарларни тарихий манбалар туркумидан чиқариб ташлаш
  4. Шоирнинг бадиий тўқима, бурттириш ва муболағага йўл қўйишини инобатга олиб, ундаги тарихий фактларни бошқа манбалар билан қиёслаш
Javobni ko'rish
Шоирнинг бадиий тўқима, бурттириш ва муболағага йўл қўйишини инобатга олиб, ундаги тарихий фактларни бошқа манбалар билан қиёслаш
#167
Ислом динида Қуръонни таржима қилиш таъқиқланган, лекин Тафсир қилиш (айнан изоҳлаш, шарҳлаш) анъанага айланган. Бу ҳолат Тафсир илмини манбашунослик учун қандай ноёб аҳамиятга эга қилади?
  1. Тафсир орқали фақат ҳадисларни тўплаш мумкин
  2. Инсон қудрати етганча Аллоҳнинг муродини ўрганиш, яъни ҳар бир сура/оятнинг нозил бўлиш сабабларини аниқлаш орқали тарихий-ижтимоий шароитларни ўрганиш имконини беради
  3. Тафсир орқали Қуръоннинг ҳажми аниқланган
  4. Тафсирлар фақат форс, ўзбек ва татар тилларида яратилган
Javobni ko'rish
Инсон қудрати етганча Аллоҳнинг муродини ўрганиш, яъни ҳар бир сура/оятнинг нозил бўлиш сабабларини аниқлаш орқали тарихий-ижтимоий шароитларни ўрганиш имконини беради
#168
Абу Абдуллоҳ Муҳаммад ал-Хоразмийнинг "Мафотиҳ ул-улум" асари юнон, сурёний, араб ва форс тилларини мукаммал билган олим томонидан ёзилган. Бу ҳолат мазкур асарни олимнинг ўзига хос қандай методологик ютуғи сифатида кўрсатади?
  1. Асарнинг икки қисмдан иборат бўлганлиги
  2. Фақат астрономия ва геометрия фанларини ўз ичига олганлиги
  3. Кўп тиллилик асосида фанлар тарихи ва давлат бош идоралари учун муҳим бўлган терминологик луғат яратганлиги
  4. Илмларнинг фақат арабча атамаларини тўплаганлиги
Javobni ko'rish
Кўп тиллилик асосида фанлар тарихи ва давлат бош идоралари учун муҳим бўлган терминологик луғат яратганлиги
#169
"Китоб ул-хирож ва санъат ал-китоба" асари муаллифи Абулфараж Қудаманинг ижтимоий ва диний тажрибаси унинг асарига қандай таъсир кўрсатган?
  1. Асар фақат Бағдод тарихига бағишланган.
  2. Асарда фақат диний ақидалар ёритилган.
  3. Асар араб халифалигининг маъмурий бўлиниши, солиқ ва молия тизимининг умумий аҳволи ҳақида муҳим далилий маълумотлар берган.
  4. Асарнинг фақат бир жилди сақланиб қолган.
Javobni ko'rish
Асар араб халифалигининг маъмурий бўлиниши, солиқ ва молия тизимининг умумий аҳволи ҳақида муҳим далилий маълумотлар берган.
#170
Манбашуносликда тазкиралар шоир, адиб ва тасаввуф намояндалари тўғрисидаги мажмуалар сифатида қандай асосий тарихий маълумотларни беришга хизмат қилади?
  1. Муайян даврдаги адабий муҳит, маданий ҳаёт ва ижтимоий-сиёсий жараёнларнинг шу шахслар ҳаётидаги аксини ўрганиш.
  2. Тазкираларда фақат хронологик тартибнинг бузилиши.
  3. Фақат шоирларнинг шеърий асарларини тўплаш.
  4. Асарнинг муқаддимасидаги фақат Аллоҳга ҳамд-санони ўрганиш.
Javobni ko'rish
Муайян даврдаги адабий муҳит, маданий ҳаёт ва ижтимоий-сиёсий жараёнларнинг шу шахслар ҳаётидаги аксини ўрганиш.
#171
Абу Райҳон Берунийнинг "Осор ул-боқия" асарининг Марказий Осиё тарихини ўрганишдаги асосий методологик қиммати нимада?
  1. Қадимги Ўрта Осиё, Юнон, Эрон, Ҳинд ва бошқа халқларнинг исломиятгача бўлган тарихи, урф-одатлари, байрамлари ва вақтни ҳисоблаш тизимлари бўйича мукаммал манба эканлиги.
  2. Асарда фақат Сосонийлар тарихи ёритилган.
  3. Асарнинг XIV асрда яратилган қўлёзмасида нодир расмлар борлиги.
  4. Асарнинг фақат Хоразм тарихига оид маълумотларни ўз ичига олганлиги.
Javobni ko'rish
Қадимги Ўрта Осиё, Юнон, Эрон, Ҳинд ва бошқа халқларнинг исломиятгача бўлган тарихи, урф-одатлари, байрамлари ва вақтни ҳисоблаш тизимлари бўйича мукаммал манба эканлиги.
#172
Мирхонднинг "Равзат ус-сафо" асаридан фойдаланишда тадқиқотчи қандай танқидий ёндашувни қўллаши зарур?
  1. Компилятив қисмлардаги маълумотларнинг асл манбасини топишга ва муаллифнинг ўзи гувоҳ бўлган янги маълумотларни устун қўйишга ҳаракат қилиш.
  2. Асарнинг фақат етти жилддан иборатлигини аниқлаш.
  3. Асарнинг форс тилида ёзилганлигини инкор этиш.
  4. Асарнинг барча қисмларини бирламчи манба сифатида қабул қилиш.
Javobni ko'rish
Компилятив қисмлардаги маълумотларнинг асл манбасини топишга ва муаллифнинг ўзи гувоҳ бўлган янги маълумотларни устун қўйишга ҳаракат қилиш.
#173
Фахриддин Муборакшоҳ Маваррудийнинг "Тарихи Муборакшоҳ" асарининг манбашуносликдаги асосий қиммати нимада?
  1. Асарнинг Туркистон сарҳадлари, ишлаб чиқариладиган мол ва матолар, уларнинг хорижий мамлакатлардаги эътибори ҳақида ноёб иқтисодий-этнографик маълумотлар беришида.
  2. Асарнинг фақат 13 йилда ёзилганлиги.
  3. Асарда фақат Муҳаммад пайғамбарнинг шажараси келтирилганлиги.
  4. Асарнинг фақат Ғурийларга бағишланганлиги.
Javobni ko'rish
Асарнинг Туркистон сарҳадлари, ишлаб чиқариладиган мол ва матолар, уларнинг хорижий мамлакатлардаги эътибори ҳақида ноёб иқтисодий-этнографик маълумотлар беришида.
#174
Тарихчи "Маноқиб" ёки "Мақомот" каби агиографик асарлардан маълумот олишда қандай методологик муаммога дуч келади ва уни қандай ҳал этиши лозим?
  1. Асарнинг фақат шоирлар томонидан ёзилганлиги муаммоси.
  2. Манбада хронологик тартиб йўқлиги муаммоси.
  3. Манбаларнинг фақат араб тилида ёзилганлиги муаммоси.
  4. Асардаги афсонавий-эмоционал элементларни фильтрлаб, диний оқимнинг ижтимоий-сиёсий жараёнларга таъсирига оид далилларни ажратиш.
Javobni ko'rish
Асардаги афсонавий-эмоционал элементларни фильтрлаб, диний оқимнинг ижтимоий-сиёсий жараёнларга таъсирига оид далилларни ажратиш.
#175
Абу Тоҳирхожанинг "Самария" асарининг асосий илмий қиммати нимада?
  1. Асарнинг фақат ўзбек тилига таржима қилинганлиги.
  2. Муаллифнинг фақат қозикалон оиласидан бўлганлиги.
  3. Асарнинг муқаддима ва хотимадан иборат бўлганлиги.
  4. XIX асрда Самарқанднинг шаҳарсозлик, тарихий ёдгорликларнинг сақланиш ҳолати ва машҳур кишиларнинг ҳаёти тўғрисидаги аниқ топографик-биографик маълумотларида.
Javobni ko'rish
XIX асрда Самарқанднинг шаҳарсозлик, тарихий ёдгорликларнинг сақланиш ҳолати ва машҳур кишиларнинг ҳаёти тўғрисидаги аниқ топографик-биографик маълумотларида.
#176
Қадимги қўлёзма асарларда муаллифлар кўпинча ўз исмини яшириб, "фақиру ҳақир" деб ёзганлар. Бундай яширин муаллифликни аниқлашда тадқиқотчи қандай методологик таҳлил усулини қўллаши лозим?
  1. Асарнинг варақма-варақ, сатрма-сатҳ синчковлик билан ўрганилиши, вақт ва жойини кодикологик ва тарихий маълумотлар асосида тахминан аниқлаш
  2. Муаллифнинг ижтимоий гуруҳини фақат адабий услуб орқали аниқлаш
  3. Фақат асарнинг охиридаги ёзувларга таяниш
  4. Фақат асарнинг грамматик таркибини ўрганиш
Javobni ko'rish
Асарнинг варақма-варақ, сатрма-сатҳ синчковлик билан ўрганилиши, вақт ва жойини кодикологик ва тарихий маълумотлар асосида тахминан аниқлаш
#177
Ёзма манбаларда воқеа-ҳодисаларга муаллифнинг субъектив ёндашуви ва айримларини яшириш ҳоллари учрайди. Бундай асарлар устида тадқиқот олиб боришда қандай асосий илмий талабга амал қилиш лозим?
  1. Асарга доимий танқидий ёндашиш ва уни бошқа манбалар билан қиёсий таҳлил қилиш
  2. Асардаги меҳнаткаш халқ тарихига оид қисмини устун қўйиш
  3. Асарнинг фақат хронологик маълумотларини қабул қилиш
  4. Асарнинг фақат ташқи белгиларини ўрганиш
Javobni ko'rish
Асарга доимий танқидий ёндашиш ва уни бошқа манбалар билан қиёсий таҳлил қилиш
#178
"Одоб ут-тасниф"га кўра, тарихий асарлар Аллоҳга ҳамд-сано, Пайғамбар наъти ва тўрт саҳобанинг мадҳи билан бошланади. Бу структура тарихчига қандай ёрдам беради?
  1. Асарнинг ғоявий-методологик асосларини ва муаллифнинг эътиқодий мансублигини аниқлашга ёрдам беради
  2. Асарнинг фақат диний асар эканлигини тасдиқлайди
  3. Асарнинг яратилган жойини аниқлайди
  4. Асарнинг форс тилида ёзилганлигини исботлайди
Javobni ko'rish
Асарнинг ғоявий-методологик асосларини ва муаллифнинг эътиқодий мансублигини аниқлашга ёрдам беради
#179
IX-XIV аср араб манбалари Мовароуннаҳрнинг турли жабҳаларига оид маълумотларни ўз ичига олади. Бу ҳолат манбаларни таснифлашда қандай қийинчилик туғдиради?
  1. Уларнинг фақат араб тилида ёзилганлиги
  2. Уларни расмий ҳужжатлар туркумига киритиш мумкинлиги
  3. Уларни фақат географик ва биографик асарларга ажратиш мумкинлиги
  4. Уларнинг мазмунига қараб ягона ва универсал таснифлаш тизимини ишлаб чиқиш мушкуллиги
Javobni ko'rish
Уларнинг мазмунига қараб ягона ва универсал таснифлаш тизимини ишлаб чиқиш мушкуллиги
#180
Манбашуносликда бир неча манбалар турига асосланиб, улардаги маълумотларни қиёсий солиштириб таҳлил этиш зарурлигининг асосий сабаби нима?
  1. Хулоса ва умумлашмаларнинг ишонарли ва асосли бўлиши, илмий тадқиқот савиясини ошириш
  2. Илмий тадқиқотнинг ҳажмини ошириш
  3. Асарнинг фақат кодикологик маълумотларини аниқлаш
  4. Манбанинг фақат ташқи таҳлилини ўтказиш
Javobni ko'rish
Хулоса ва умумлашмаларнинг ишонарли ва асосли бўлиши, илмий тадқиқот савиясини ошириш
#181
Агар тадқиқот учун ёзма манбаларнинг асосий қисми йўқолиб кетган бўлса, тарихчи қандай ёрдамчи манбаларни асосий манба сифатида жалб қилиши мумкин?
  1. Фақат европалик сайёҳларнинг эсдаликларини
  2. Йўқолган манбалардаги маълумотларни сақлаб қолган кейинги давр компилятив асарларини
  3. Фақат адабий-бадиий асарларни
  4. Фақат ҳукмдорларнинг шахсий ёзишмаларини
Javobni ko'rish
Йўқолган манбалардаги маълумотларни сақлаб қолган кейинги давр компилятив асарларини
#182
Султон Муҳаммад Балхийнинг "Мажмуъ ал-ғаройиб" асари хон топшириғи билан ёзилган. Ҳукмдор топшириғи билан ёзилган асарларга тадқиқотчи қандай танқидий ёндашувни қўллаши зарур?
  1. Асарда ҳукмдорнинг шахси ва фаолиятига ортиқча мақтов ва субъективлик киритилган бўлиши мумкинлигини инобатга олиш
  2. Асарни тўлиқ инкор этиб, тарихий манба сифатида қабул қилмаслик
  3. Асарнинг фақат XV асрда ёзилганлигини аниқлаш
  4. Асарнинг фақат географик қисмини ўрганиш
Javobni ko'rish
Асарда ҳукмдорнинг шахси ва фаолиятига ортиқча мақтов ва субъективлик киритилган бўлиши мумкинлигини инобатга олиш
#183
Абдураззоқ Самарқандийнинг "Матлаъ ус-саъдайн ва мажмаъ ул-баҳрайн" асарида воқеалар хронологик тартибда баён қилингани унинг тарихий тадқиқотларда фойдаланилишида қандай қулайлик яратади?
  1. Асарнинг форсий тилида ёзилганлиги
  2. Асарнинг фақат Ҳиндистонга қилган сафарини аниқлаш
  3. Темурийлар даври (1405-1469 йй.) сиёсий воқеаларининг узлуксиз изчиллигини осонгина кузатиш ва бошқа манбалар билан солиштириш
  4. Асарнинг фақат иккинчи дафтари матни чоп этилганлигини
Javobni ko'rish
Темурийлар даври (1405-1469 йй.) сиёсий воқеаларининг узлуксиз изчиллигини осонгина кузатиш ва бошқа манбалар билан солиштириш
#184
"Тазкират уш-шуаро" асаридаги шоир ва адибларнинг таржимаи ҳоли ва ижодига оид маълумотлар тарихчига ўрта асрлар ижтимоий ҳаётини ўрганишда қандай қиймат беради?
  1. Асарнинг муқаддима ва хотимадан иборатлигини кўрсатади
  2. Фақат шоирларнинг вафот этган саналарини аниқлаш
  3. Шоирларнинг ижтимоий келиб чиқиши, давлат хизматидаги мавқеи ва ўзаро маданий алоқалари ҳақидаги ижтимоий-биографик маълумотларни беради
  4. Асарда фақат Хоразмшоҳлар даври шоирлари тилга олинганлигини исботлайди
Javobni ko'rish
Шоирларнинг ижтимоий келиб чиқиши, давлат хизматидаги мавқеи ва ўзаро маданий алоқалари ҳақидаги ижтимоий-биографик маълумотларни беради
#185
Қуръондан кейинги иккинчи муқаддас манба ҳисобланган ҳадислар тарихий тадқиқотлар учун қандай методологик ўринга эга?
  1. У ислом давлатларидаги шариат қонун-қоидалари, ҳуқуқий ва ижтимоий меъёрларнинг назарий асосини ташкил этади
  2. Унда фақат Пайғамбарнинг шахсий ҳаёти ёритилган
  3. У фақат Имом Бухорий томонидан йиғилган
  4. У фақат араб грамматикасини ўрганиш учун муҳим
Javobni ko'rish
У ислом давлатларидаги шариат қонун-қоидалари, ҳуқуқий ва ижтимоий меъёрларнинг назарий асосини ташкил этади
#186
Берунийнинг бизгача етиб келмаган "Китоб ул-мусаммара фи ахбори Хоразм" асарининг кейинги олимлар асарларида сақланиб қолган парчаларини ўрганиш тарихчига қандай имконият беради?
  1. Хоразм тарихи бўйича бошқа манбаларда учрамайдиган ноёб, бирламчи маълумотларни парчалар асосида тиклашга ҳаракат қилиш
  2. Берунийнинг фақат табиий фанларга оид асарларини ўрганиш
  3. Асарнинг фақат "Тарихи Байҳақий"да сақланиб қолган қисмини таҳлил қилиш
  4. Фақат Берунийнинг биографик маълумотларини тўплаш
Javobni ko'rish
Хоразм тарихи бўйича бошқа манбаларда учрамайдиган ноёб, бирламчи маълумотларни парчалар асосида тиклашга ҳаракат қилиш
#187
"Китоби Муллазода"да Бухоро садрлари ҳақидаги маълумотларнинг келтирилиши Бухоронинг XIV-XV асрлар тарихини ўрганишда қандай масалани ҳал қилишга ёрдам беради?
  1. Асарда фақат қабристонлар зиёрати тартиби баён этилганлигини ёритиш
  2. Асарнинг фақат рус тилига таржима қилинганлигини кўрсатиш
  3. Бухоронинг фақат иқтисодий ҳаётини ўрганиш
  4. Бухоронинг диний-маърифий ва ижтимоий-сиёсий ҳаётида уламолар ва диний институтларнинг тутган ўрнини аниқлаш
Javobni ko'rish
Бухоронинг диний-маърифий ва ижтимоий-сиёсий ҳаётида уламолар ва диний институтларнинг тутган ўрнини аниқлаш
#188
Давлатшоҳ Самарқандийнинг "Тазкират уш-шуаро" асарини ёзишда Истахрий, Гардизий, Байҳақий каби асарлардан фойдалангани унинг адабий-тарихий қийматига қандай таъсир кўрсатади?
  1. Асарнинг фақат бадиий жиҳатини устун қўяди
  2. Асарнинг тарихий манба сифатида аҳамиятини бутунлай йўқотади
  3. У ўз ичига олган тарихий-географик маълумотларнинг ишончлилигини оширади ва уларни бирламчи манбалар билан қиёслаш имконини беради
  4. Асарнинг фақат Амир Темур даври шоирлари ҳақида ёзганлигини исботлайди
Javobni ko'rish
У ўз ичига олган тарихий-географик маълумотларнинг ишончлилигини оширади ва уларни бирламчи манбалар билан қиёслаш имконини беради
#189
Абу Абдуллоҳ Муҳаммад ал-Хоразмийнинг "Мафотиҳ ул-улум" асарида кўп тиллиликнинг мавжудлиги унинг манбавий аҳамиятини қандай акс эттиради?
  1. Асарнинг фақат диний ақидаларга бағишланганлигини
  2. Асарда фақат идора ишларини юритиш тартиби баён этилганлигини
  3. Ўрта Осиёда ислом цивилизациясининг шаклланишида турли қадимги цивилизациялар (юнон, форс, араб) илмларининг синтези мавжудлигини
  4. Асарда фақат арабча атамалардан фойдаланилганлигини
Javobni ko'rish
Ўрта Осиёда ислом цивилизациясининг шаклланишида турли қадимги цивилизациялар (юнон, форс, араб) илмларининг синтези мавжудлигини
#190
Ибн Хавқал "Китоб ул-масолик ва-л-мамолик" асарида Мовароуннаҳр қисмига Жайҳун (Амударё), Бухоро, Самарқанд, Шош ва Хоразм шаҳарларини тасвирлаган харитани илова қилган. Бу тасвирий элемент географик манбани ўрганишда қандай ноёб илмий имконият яратади?
  1. Асарнинг фақат саёҳатнома эканлигини тасдиқлаш.
  2. Муаллифнинг фақат савдогар бўлганлигини исботлаш.
  3. Ўрта асрлардаги Мовароуннаҳрнинг маъмурий-сиёсий бўлиниши ва шаҳарларнинг аниқ топографик жойлашувини ўрганиш.
  4. Асарда фақат Истахрийнинг хатолари тузатилганлигини.
Javobni ko'rish
Ўрта асрлардаги Мовароуннаҳрнинг маъмурий-сиёсий бўлиниши ва шаҳарларнинг аниқ топографик жойлашувини ўрганиш.
#191
Мирхонд (ваф. 1497) ўзининг "Равзат ус-сафо" асарини яратишда 40 та муаллифнинг (18 та араб тилида, 22 та форс тилида ижод қилган) асарларига мурожаат қилган. Бу ҳолат Темурийлар даври тарихнавислигига хос бўлган қандай муҳим хусусиятни кўрсатади?
  1. Ўша даврда фақат форс тилидаги асарлар компиляция қилинган.
  2. Темурийлар давридаги тарихнависликда кенг манбавий базадан фойдаланиш ва фанлараро интеграциялаш анъанаси кучли бўлганлигини.
  3. Ўша давр олимларининг араб ва форс тилларини билмаганлигини.
  4. Мирхонднинг асари фақат муқаддима, хотима ва етти жилддан иборатлигини.
Javobni ko'rish
Темурийлар давридаги тарихнависликда кенг манбавий базадан фойдаланиш ва фанлараро интеграциялаш анъанаси кучли бўлганлигини.
#192
Ҳудуд ал-олам мин Машриқ ила-л-Мағриб" ("Дунёнинг Шарқдан Ғарбгача чегаралари") асарининг ягона қўлёзмаси 1892 йили Бухорода А.Г. Туманский томонидан топилган. Бу ҳолат Марказий Осиёдаги тадқиқотларда қандай муаммони кўрсатади?
  1. Марказий Осиёда ноёб ва йўқолиб кетган деб ҳисобланган манбаларнинг маҳаллий хазиналарда сақланиб қолганлиги.
  2. Қўлёзмаларнинг ягона каталоги мавжудлигини.
  3. Асарнинг форс тилида ёзилганлиги.
  4. Асарнинг фақат 59 бобдан иборатлиги.
Javobni ko'rish
Марказий Осиёда ноёб ва йўқолиб кетган деб ҳисобланган манбаларнинг маҳаллий хазиналарда сақланиб қолганлиги.
#193
Имом Бухорийнинг Ҳадис тўпламлари ислом оламида энг мўътабар манбалардан ҳисобланади. Ҳадиснинг бундай юксак манбавий қиймати қандай илмий асосга эга?
  1. Унда фақат ижтимоий ҳаётга оид кўрсатмалар мавжудлиги.
  2. Ҳадислар фақат араб тилида ёзилганлиги.
  3. Ҳадислар Муҳаммад пайғамбарнинг сўзлари, ишлари ва кўрсатмаларига асосланганлиги, яъни бирламчи ривоятлардан иборатлиги.
  4. Уларнинг фақат қозилар томонидан қўлланганлиги.
Javobni ko'rish
Ҳадислар Муҳаммад пайғамбарнинг сўзлари, ишлари ва кўрсатмаларига асосланганлиги, яъни бирламчи ривоятлардан иборатлиги.
#194
Абу Абдуллоҳ Муҳаммад ал-Хоразмийнинг "Мафотиҳ ул-улум" асари давлат бош идоралари учун муҳим қўлланма бўлган. Бу факт тарихчига IX-X асрлардаги Мовароуннаҳрнинг бошқарув тизими ҳақида қандай хулоса чиқаришга ёрдам беради?
  1. Бошқарув тизимида фақат диний ақидалар устун бўлган.
  2. Асарнинг фақат бир қисми шариат илмларига бағишланган.
  3. Давлат идораларида фақат форс тилидан фойдаланилган.
  4. Давлат бошқарувида турли соҳадаги (граматика, арифметика, мантиқ) илмий билимлар ва атамалар тизимидан фойдаланиш йўлга қўйилган.
Javobni ko'rish
Давлат бошқарувида турли соҳадаги (граматика, арифметика, мантиқ) илмий билимлар ва атамалар тизимидан фойдаланиш йўлга қўйилган.
#195
Ал-Муқаддасийнинг "Аҳсан ат-тақосим" асарининг биринчи таҳрири 986 йилда Сомонийларга, иккинчиси эса Фотимийларга бағишланган. Муаллифнинг асарни икки хил сулолага бағишлаб ёзиши, манбашуносликда қандай танқидий масалани келтириб чиқаради?
  1. Асарнинг фақат географик маълумотларини ўрганишни.
  2. Муаллифнинг фақат Қуддус шаҳрида туғилганлиги.
  3. Асарнинг фақат Ироқ ва Месопотамия тавсифига бағишланганлиги.
  4. Асардаги маълумотларнинг, айниқса сиёсий ва сиёсий-иқтисодий жиҳатларининг, ҳукмрон сулоланинг манфаатларига мослаштирилган бўлиши мумкинлиги.
Javobni ko'rish
Асардаги маълумотларнинг, айниқса сиёсий ва сиёсий-иқтисодий жиҳатларининг, ҳукмрон сулоланинг манфаатларига мослаштирилган бўлиши мумкинлиги.
#196
Агар ёзма манбада муаллиф ўзининг фикр ва мулоҳазаларини пардозли иборалар ва истиорали сўзлар орасига яширган бўлса (масалан, Хофиз Таниш Бухорий), тадқиқотчининг асосий вазифаси нимадан иборат?
  1. Манбанинг фақат котибини аниқлаш.
  2. Муаллифнинг субъективлигини тасдиқлаш.
  3. Манбани тўлиқ инкор этиш.
  4. Асарнинг яширин, пардали мазмунини очиб беришга ҳаракат қилиш орқали ўша даврнинг ижтимоий-сиёсий муаммоларига оид холис далилларни ажратиш.
Javobni ko'rish
Асарнинг яширин, пардали мазмунини очиб беришга ҳаракат қилиш орқали ўша даврнинг ижтимоий-сиёсий муаммоларига оид холис далилларни ажратиш.
#197
Абулфараж Қудаманинг "Китоб ул-хирож ва санъат ал-китоба" асарининг фақат II жилдигина сақланиб қолган. Бу ҳолат мазкур манбадан Мовароуннаҳрнинг тарихини ўрганишда қандай чекловни юзага келтиради?
  1. Асарнинг фақат Лоҳурда нашр этилганлиги.
  2. Асарнинг тўлиқ ғоявий-концептуал йўналишини тиклаш ва тўлиқ таҳлил этиш имкониятининг чекланганлиги.
  3. Араб халифалигининг фақат маъмурий бўлиниши ҳақида маълумот олиш мумкинлиги.
  4. Мовароуннаҳрнинг фақат географик ҳолати ҳақида маълумот борлиги.
Javobni ko'rish
Асарнинг тўлиқ ғоявий-концептуал йўналишини тиклаш ва тўлиқ таҳлил этиш имкониятининг чекланганлиги.
#198
"Тазкират уш-шуаро" асари муқаддима, хотима ва етти қисмдан иборат бўлиб, турли давр шоирларини ўз ичига олган. Бу асарнинг таркибий тузилиши тарихчига қандай методологик афзаллик беради?
  1. Шоирларнинг фақат араб тилида ижод қилганлигини аниқлаш.
  2. Асардаги маълумотларнинг фақат афсоналардан иборатлигини исботлаш.
  3. Асарнинг турли табақалари орқали IX-XV асрлардаги Эрон ва Ўзбекистоннинг адабий-маданий ҳаётидаги узлуксизлик ва эволюцияни кузатиш.
  4. Асарнинг фақат XV асрда ёзилганлигини аниқлаш.
Javobni ko'rish
Асарнинг турли табақалари орқали IX-XV асрлардаги Эрон ва Ўзбекистоннинг адабий-маданий ҳаётидаги узлуксизлик ва эволюцияни кузатиш.
#199
Назарий манбашуносликда асарнинг илмий қиймати унинг тарих фани тараққиётига қўшган янгилиги, яъни қайси воқеалар биринчи бор ёритилганлигини белгилаш билан якунланади. Бу жараён тадқиқотчидан асосан нимани талаб қилади?
  1. Асарнинг фақат ички таҳлилини ўтказишни.
  2. Манбанинг фақат кодикологик хусусиятларини аниқлашни.
  3. Манбанинг ўрганилиш даражасини (тарихнавислигини) аниқлаш ва унинг илмий муомалага киритган янги далилларини ажратиб кўрсатиш.
  4. Асарнинг фақат ғоявий-сиёсий савиясини аниқлашни.
Javobni ko'rish
Манбанинг ўрганилиш даражасини (тарихнавислигини) аниқлаш ва унинг илмий муомалага киритган янги далилларини ажратиб кўрсатиш.
#200
Абу Жаъфар Табарий (836-923) ўзининг "Тарихи ар-русул ва-л-мулук" асарининг қадимий тарихга оид қисмларида далилларни "Ҳадис илми" тамойилига кўра айнан келтирган. Бу методологик ёндашув асарнинг умумий тарихий қимматини қандай оширади?
  1. Табарийнинг ўзи барча воқеаларнинг шоҳиди бўлганлигини тасдиқлайди.
  2. Асарнинг фақат хронологик жиҳатдан мукаммал эканлигини белгилайди.
  3. Йўқолган қадимий манбалардаги қимматли маълумотларни сақлаб қолганлиги учун ноёб манбага айлантиради.
  4. Асарда фақат диний ақидаларнинг холис баён этилганлигини кўрсатади.
Javobni ko'rish
Йўқолган қадимий манбалардаги қимматли маълумотларни сақлаб қолганлиги учун ноёб манбага айлантиради.
#201
Сомонийлар вазири ал-Балъамий томонидан 963 йили ёзилган Табарий тарихининг форсий таҳрири, манбашунослик нуқтаи назаридан, оддий таржима эмас, балки асарнинг қайта ишланган ва бойитилгани ҳисобланади. Бунинг асосий илмий сабабини аниқланг.
  1. Таҳрирнинг Сомонийлар ҳомийлигида ёзилганлиги.
  2. Таҳрирда фақат гео-космографик маълумотлар сақланганлиги.
  3. Таҳрирнинг фақат форс тилида ёзилганлиги.
  4. Қисқартирилган арабча таҳрирда учрамаган маълумотларнинг Балъамий томонидан Табарий асарининг тўла нусхасидан олиб киритилганлиги.
Javobni ko'rish
Қисқартирилган арабча таҳрирда учрамаган маълумотларнинг Балъамий томонидан Табарий асарининг тўла нусхасидан олиб киритилганлиги.
#202
IX аср араб географ олими ал-Яъқубийнинг "Китоб ал-булдон" асарининг маъмурий лавозимларда ишлаган олим томонидан ёзилганлиги, манбанинг ишончлилигини қандай асосда баҳолашга имкон беради?
  1. Асарда фақат диний ақидалар ёритилганлиги.
  2. Асардаги барча маълумотларнинг фақат оғзаки ривоятларга асосланганлиги.
  3. Муаллифнинг шахсан кўп мамлакатларда бўлганлиги ва давлат амалдорлари орқали маълумот тўплаш имконияти бўлганлиги.
  4. Муаллифнинг Бағдодда туғилганлиги.
Javobni ko'rish
Муаллифнинг шахсан кўп мамлакатларда бўлганлиги ва давлат амалдорлари орқали маълумот тўплаш имконияти бўлганлиги.
#203
Истахрий ва Ибн Ҳавқал асарлари бир-бирини такрорласа-да, Ибн Ҳавқал ўз китобида Истахрийнинг хато ва чалкашликларини тузатганини ёзади. Манбашуносликда бу факт қандай муҳим методологик хулоса чиқаришга мажбур қилади?
  1. Географик-тарихий маълумотларнинг ҳаққонийлигини текшириш учун уларни доимо қиёсий таҳлил қилиш ва муаллифнинг шахсий тажрибаси даражасини аниқлаш лозимлигини.
  2. Истахрий асарининг нотўғри хронологик тартибда ёзилганлигини.
  3. Географик асарлар фақат бирламчи манбалар бўлиши шартлигини.
  4. Ибн Ҳавқал асари фақат сохталаштирилган маълумотлардан иборат эканлигини.
Javobni ko'rish
Географик-тарихий маълумотларнинг ҳаққонийлигини текшириш учун уларни доимо қиёсий таҳлил қилиш ва муаллифнинг шахсий тажрибаси даражасини аниқлаш лозимлигини.
#204
Ал-Муқаддасийнинг "Аҳсан ат-тақосим" асари ижтимоий-иқтисодий, тарихий ва маданий ҳаётга оид қимматли аниқ маълумотлари билан бошқа географик асарлардан ажралиб туради. Бундай аниқликни олим қандай манбашунослик ёндашуви орқали таъминлаган?
  1. Асарни ёзишда у ўзидан аввал ўтган географ олимларнинг асарларига мурожаат қилишдан бутунлай воз кечган.
  2. Кўп йиллик саёҳат пайтида тўплаган аниқ далилий материалlarni бошқа манбалардан олинган маълумотлар билан мужассамлаштириши.
  3. Асарнинг иккита таҳрири мавжудлиги билан.
  4. Асарда фақат Сомонийларнинг расмий ҳужжатларидан фойдаланиб.
Javobni ko'rish
Кўп йиллик саёҳат пайтида тўплаган аниқ далилий материалlarni бошқа манбалардан олинган маълумотлар билан мужассамлаштириши.
#205
Абу Абдуллоҳ Муҳаммад ал-Хоразмийнинг "Мафотиҳ ул-улум" асарининг бир қисми шариат билан боғлиқ илмларга, иккинчи қисми эса ажам ўртасида тарқалган илмларга бағишланган. Бу қомусий асардан тарихчи қандай асосий методологик хулоса чиқариши мумкин?
  1. Бухоро амирлигида шариат қонунларининг тўлиқ ҳукмронлиги ҳақида.
  2. Муаллифнинг фақат Нишопурда истиқомат қилганлиги ҳақида.
  3. Ислом оламида диний ва дунёвий илмларнинг ўзаро интеграцияси ва бир-бирига таъсири мавжуд бўлганлиги ҳақида.
  4. Асар фақат юнон ва сурёний тилларида ёзилганлиги ҳақида.
Javobni ko'rish
Ислом оламида диний ва дунёвий илмларнинг ўзаро интеграцияси ва бир-бирига таъсири мавжуд бўлганлиги ҳақида.
#206
Тарихий манбашуносликда расмий ҳужжатлар (ёрлиқ, фармон, вақфнома) ни тарихий асарлардан фарқловчи асосий илмий жиҳат нимада?
  1. Расмий ҳужжатлар фақат бирламчи, тарихий асарлар эса фақат иккиламчи манба ҳисобланади.
  2. Расмий ҳужжатларнинг фақат ташқи таҳлили ўтказилади.
  3. Расмий ҳужжатлар ижтимоий-сиёсий ҳаётни маълум юридик шаклда бевосита ва кўп ҳолларда айнан қайд этиши билан қимматлидир.
  4. Расмий ҳужжатлар кўпроқ субъектив, тарихий асарлар эса объектив маълумотлар беради.
Javobni ko'rish
Расмий ҳужжатлар ижтимоий-сиёсий ҳаётни маълум юридик шаклда бевосита ва кўп ҳолларда айнан қайд этиши билан қимматлидир.
#207
Жайҳонийнинг "Китоб ал-масолик ва-л-мамолик" асари бизгача етиб келмаган, аммо унинг номи Беруний, Гардизий, Ибн Ҳавқал каби кейинги йирик олимлар асарларида тез-тез учрайди. Бу ҳолат мазкур йўқолган асарнинг манбавий қийматини қандай белгилайди?
  1. Бу асар ўша даврда ўта машҳур, ишончли ва қимматли тарихий-жуғрофий манба бўлганлигини ва ундан кенг иқтибос олинганлигини.
  2. Асарнинг ёзма манбалар томонидан инкор этилганлигини.
  3. Муаллифнинг вазир бўлиб хизмат қилганлиги.
  4. Бу асар фақат Сомонийлар давлатининг расмий ҳужжатларидан иборат бўлган.
Javobni ko'rish
Бу асар ўша даврда ўта машҳур, ишончли ва қимматли тарихий-жуғрофий манба бўлганлигини ва ундан кенг иқтибос олинганлигини.
#208
Алишер Навоийнинг "Хамса" таркибидаги достонларида тарихий маълумотлар, хусусан Мирзо Улуғбек шахси ва унинг илмий мероси тўғрисида қимматли фикрлар мавжуд. Бадиий адабиётнинг бу туридан тарихчи қандай эҳтиёткорлик билан фойдаланиши керак?
  1. Шоирнинг бадиий тўқима, бўрттириш ва муболағага йўл қўйишини инобатга олиб, ундаги тарихий фактларни бошқа манбалар билан қиёслаш.
  2. Бадиий асарларни тарихий манбалар туркумидан чиқариб ташлаш.
  3. Асарнинг фақат биографик маълумотларини қабул қилиш.
  4. Достонларда фақат иқтисодий маълумотлар сақланганлигини исботлаш.
Javobni ko'rish
Шоирнинг бадиий тўқима, бўрттириш ва муболағага йўл қўйишини инобатга олиб, ундаги тарихий фактларни бошқа манбалар билан қиёслаш.
#209
Агар ёзма манбада муаллиф ўзининг фикр ва мулоҳазаларини пардозли иборалар ва истиорали сўзлар орасига яширган бўлса, тадқиқотчининг асосий вазифаси нимадан иборат?
  1. Муаллифнинг субъективлигини тасдиқлаш.
  2. Асарнинг яширин, пардали мазмунини очиб беришга ҳаракат қилиш орқали ўша даврнинг ижтимоий-сиёсий муаммоларига оид холис далилларни ажратиш.
  3. Манбани тўлиқ инкор этиш.
  4. Манбанинг фақат адабий услубини ўрганиш.
Javobni ko'rish
Асарнинг яширин, пардали мазмунини очиб беришга ҳаракат қилиш орқали ўша даврнинг ижтимоий-сиёсий муаммоларига оид холис далилларни ажратиш.
#210
Ёзма манбаларда баён этилган воқеа, ҳодисаларга муаллифнинг субъектив ёндашуви, айримларини яшириш ёки бузиб талқин этиш ҳоллари учраб туради. Бундай асарлар устида тадқиқот олиб боришда қандай асосий илмий талабга қатъий амал қилиш лозим?
  1. Асарнинг фақат хронологик маълумотларини қабул қилиш.
  2. Асарнинг фақат ташқи (моддий-техник) белгиларини ўрганиш.
  3. Асарга доимий танқидий ёндашиш ва уни бошқа манбалар билан қиёсий таҳлил қилиш.
  4. Асардаги меҳнаткаш халқ тарихига оид қисмини устун қўйиш.
Javobni ko'rish
Асарга доимий танқидий ёндашиш ва уни бошқа манбалар билан қиёсий таҳлил қилиш.
#211
Манбашуносликда тарихий асарлардаги маълумотларнинг тўғрилигини аниқлаш учун нега ўхшаш бир неча ҳужжат ёки манбаларни қўшиб ўрганиш талаб этилади?
  1. Чунки битта ҳужжатда фақат бир келишув ёки далил устида гап боради ва қатъий, асосли хулосага келиш қийин.
  2. Чунки фақат расмий ҳужжатлар ҳақиқатни акс эттиради.
  3. Чунки тарихий асарларнинг барчаси сохта бўлган.
  4. Чунки ҳужжатларнинг барчаси араб тилида ёзилган.
Javobni ko'rish
Чунки битта ҳужжатда фақат бир келишув ёки далил устида гап боради ва қатъий, асосли хулосага келиш қийин.
#212
Абу Райҳон Берунийнинг "Осор ул-боқия" ("Қадимги халқлардан қолган ёдгорликлар") асарининг Марказий Осиё тарихини ўрганишдаги асосий методологик қиммати нимада?
  1. Асарнинг фақат Хоразм тарихига оид маълумотларни ўз ичига олганлиги.
  2. Қадимги Ўрта Осиё, Юнон, Эрон, Ҳинд ва бошқа халқларнинг исломиятгача бўлган тарихи, урф-одатлари, байрамлари ва вақтни ҳисоблаш тизимлари бўйича мукаммал манба эканлиги.
  3. Асарда фақат Сосонийлар тарихи ёритилган.
  4. Асарнинг XIV асрда яратилган қўлёзмасида нодир расмлар борлиги.
Javobni ko'rish
Қадимги Ўрта Осиё, Юнон, Эрон, Ҳинд ва бошқа халқларнинг исломиятгача бўлган тарихи, урф-одатлари, байрамлари ва вақтни ҳисоблаш тизимлари бўйича мукаммал манба эканлиги.
#213
Ёзма манбаларда ҳукмрон феодал синфнинг дунёқараши ўз ифодасини топганлиги ва меҳнаткаш халқ тарихи кўп ҳолларда четлаб ўтилганлигини англаш, тадқиқотчидан қандай асосий талабни қўяди?
  1. Асарнинг фақат хронологик маълумотларини қабул қилиб, ижтимоий-иқтисодий жиҳатларини четлаш.
  2. Манбани тўлиқ инкор этиш ва уни бадиий адабиёт сифатида ўрганиш.
  3. Асар мазмунига доимий танқидий ёндашиш ва уни бошқа турдаги (моддий, этнографик) манбалар билан қиёслаш.
  4. Муаллифнинг исмини ва яшаган даврини аниқлаш.
Javobni ko'rish
Асар мазмунига доимий танқидий ёндашиш ва уни бошқа турдаги (моддий, этнографик) манбалар билан қиёслаш.
#214
"Китоб ул-хирож ва санъат ал-китоба" асари муаллифи Абулфараж Қудама (ваф. 922-948) аввал насроний бўлиб, кейин ислом динини қабул қилган ва саройда маъмурий маҳкамаларда хизмат қилган. Бу муаллифнинг ижтимоий ва диний тажрибаси унинг асарига қандай таъсир кўрсатган?
  1. Асарда фақат диний ақидалар ёритилган.
  2. Араб халифалигининг маъмурий бўлиниши, солиқ ва молия тизимининг умумий аҳволи ҳақида муҳим далилий маълумотлар беришига асос бўлган.
  3. Асарнинг фақат бир жилди сақланиб қолган.
  4. Асар фақат Бағдод тарихига бағишланган.
Javobni ko'rish
Араб халифалигининг маъмурий бўлиниши, солиқ ва молия тизимининг умумий аҳволи ҳақида муҳим далилий маълумотлар беришига асос бўлган.
#215
Агар ёзма манбада муаллиф (масалан, Ҳофиз Таниш Бухорий) ўзининг фикрини очиқ баён этмасдан, истиорали сўзлар орасига яширган бўлса, тадқиқотчи бундай матнни таҳлил қилишда қайси илмий-методологик усулни қўллаши лозим?
  1. Манбанинг ғоявий йўналишини белгилашда герменевтика (талқин этиш санъати) усулини қўллаш.
  2. Асарнинг ёзилиш сабабларини аниқлаш.
  3. Фақат гороскоп ва тақдир ҳақидаги маълумотларни инкор этиш.
  4. Фақат палеографик таҳлилга таяниш.
Javobni ko'rish
Манбанинг ғоявий йўналишини белгилашда герменевтика (талқин этиш санъати) усулини қўллаш.
#216
Фахриддин Муборакшоҳ Маваррудийнинг "Тарихи Муборакшоҳ" асари 136 қисм (шажара)дан иборат. Бундай таркибли асарнинг асосий қиммати нимада?
  1. Асарнинг фақат Ғурийларга бағишланганлиги.
  2. Асарда фақат Муҳаммад пайғамбарнинг шажараси келтирилганлиги.
  3. Асарнинг фақат 13 йилда ёзилганлиги.
  4. Асарнинг Туркистон сарҳадлари, ишлаб чиқариладиган мол ва матолар, уларнинг хорижий мамлакатлардаги эътибори ҳақида ноёб иқтисодий-этнографик маълумотлар беришида.
Javobni ko'rish
Асарнинг Туркистон сарҳадлари, ишлаб чиқариладиган мол ва матолар, уларнинг хорижий мамлакатлардаги эътибори ҳақида ноёб иқтисодий-этнографик маълумотлар беришида.
#217
Агар қўлёзма китобнинг муаллифи, асар номи, ёзилган вақти ва жойи номаълум бўлса, тадқиқотчи уларни аниқлаш учун қайси маълумотларга таянади?
  1. Фақат географик номларга.
  2. Фақат тарихий анъаналарга.
  3. Фақат адабий ва бадиий услубга.
  4. Асарнинг матни, ёзилиш ва китобат тарихи, қоғози, хати ҳамда тили ва талқин услубига (Кодикологик маълумотларга) таяниш.
Javobni ko'rish
Асарнинг матни, ёзилиш ва китобат тарихи, қоғози, хати ҳамда тили ва талқин услубига (Кодикологик маълумотларга) таяниш.
#218
Ибн Мискавайхнинг "Китоб тажориб ул-улум" асари 6 жилддан иборат бўлиб, дастлабки 4 жилди асосан Табарийнинг "Тарихи ар-русул ва-л-мулук" асари асосида ёзилган компиляция ҳисобланади. Бу ҳолат мазкур асарнинг илмий қийматига қандай таъсир кўрсатади?
  1. Компиляция усули манбанинг ишончлилигини оширади.
  2. Асарнинг барча қисмлари бирламчи, ишончли манбалар ҳисобланади.
  3. Асар фақат Бувайҳийлар сулоласи тарихини ёритиш учунгина муҳим.
  4. Компилятив қисмлар манбавий қийматга эга эмас, фақат муаллифнинг ўзи яратган 5-6-жилдларгина муҳим манба ҳисобланади.
Javobni ko'rish
Компилятив қисмлар манбавий қийматга эга эмас, фақат муаллифнинг ўзи яратган 5-6-жилдларгина муҳим манба ҳисобланади.
#219
Назарий манбашуносликнинг асосий мақсади нима?
  1. Фақат амалий манбашунослик тажрибасини умумлаштириш.
  2. Тарихий манбаларни вужудга келиши қонуниятларини, уларнинг реал тарихий шароитни акс эттириш хусусиятларини, тадқиқ этишнинг мақсадга мувофиқ усул ва йўлларини ишлаб чиқиш.
  3. Манбаларнинг ташқи белгиларини ўрганиш.
  4. Фақат ёзма манбаларни қидириб топиш.
Javobni ko'rish
Тарихий манбаларни вужудга келиши қонуниятларини, уларнинг реал тарихий шароитни акс эттириш хусусиятларини, тадқиқ этишнинг мақсадга мувофиқ усул ва йўлларини ишлаб чиқиш.
#220
Тарихчиларнинг исломий манбалар (Қуръон, Ҳадис, Тафсир) тўғрисида мукаммал билимга эга бўлиши нега муҳим?
  1. Чунки Ҳадислар фақат Имом Бухорий томонидан тўпланган.
  2. Чунки халқимиз тарихи ва маданияти ХХ аср бошларигача диний эътиқод, қонун-қоидалар асосида ривожланган ва кўп ёзма манбалар уларга асосланиб яратилган.
  3. Чунки Тафсир орқали Қуръонни бошқа тилларга таржима қилиш мумкин.
  4. Чунки фақат диний асарлар тарихий ҳақиқатни тўлиқ акс эттиiradi.
Javobni ko'rish
Чунки халқимиз тарихи ва маданияти ХХ аср бошларигача диний эътиқод, қонун-қоидалар асосида ривожланган ва кўп ёзма манбалар уларга асосланиб яратилган.
#221
Мирхонд (ваф. 1497) ўзининг "Равзат ус-сафо" асарини яратишда 40 та муаллифнинг асарларига мурожаат қилган. Бу ҳолат Темурийлар даври тарихнавислигига хос бўлган қандай муҳим хусусиятни кўрсатади?
  1. Темурийлар давридаги тарихнависликда кенг манбавий базадан фойдаланиш ва фанлараро интеграциялаш анъанаси кучли бўлганлигини.
  2. Ўша даврда фақат форс тилидаги асарлар компиляция қилинган.
  3. Ўша давр олимларининг араб ва форс тилларини билмаганлигини.
  4. Мирхонднинг асари фақат муқаддима, хотима ва етти жилддан иборатлигини.
Javobni ko'rish
Темурийлар давридаги тарихнависликда кенг манбавий базадан фойдаланиш ва фанлараро интеграциялаш анъанаси кучли бўлганлигини.
#222
"Маноқиб" ёки "Мақомот" каби агиографик асарлар ўрта асрлар тарихини тадқиқ этишда муҳим аҳамиятга эга. Тарихчи бу манбалардан маълумот олишда қандай методологик муаммога дуч келади ва уни қандай ҳал этиши лозим?
  1. Манбаларнинг фақат араб тилида ёзилганлиги муаммоси.
  2. Асарнинг фақат шоирлар томонидан ёзилганлиги муаммоси.
  3. Асардаги афсонавий-эмоционал элементларни фильтрлаб, диний оқимнинг ижтимоий-сиёсий жараёнларга таъсирига оид далилларни ажратиш.
  4. Манбада хронологик тартиб йўқлиги муаммоси.
Javobni ko'rish
Асардаги афсонавий-эмоционал элементларни фильтрлаб, диний оқимнинг ижтимоий-сиёсий жараёнларга таъсирига оид далилларни ажратиш.
#223
Назарий манбашуносликда, ёзма манбаларни ўрганишнинг энг самарали ва илмий методологик услуби нимадан иборат?
  1. Манбани фақат мазмунига қараб ўрганиш.
  2. Фақат адабиётлар рўйхати ва асосий тушунчаларни изоҳлаш.
  3. Манбанинг фақат ташқи таҳлилини ўтказиш.
  4. Ёзма манбанинг кодикологик маълумотлар, муаллиф ва унинг яшаган даври, асар таркиби ва мазмуни таҳлили, унинг тарихнавислигини комплекс тарзда тушунтириш.
Javobni ko'rish
Ёзма манбанинг кодикологик маълумотлар, муаллиф ва унинг яшаган даври, асар таркиби ва мазмуни таҳлили, унинг тарихнавислигини комплекс тарзда тушунтириш.
#224
Манбашуносликдаги илмий ишда кўп ва турли турдаги манбаларга асосланиб, тадқиқ этилмиш мавзуга оид барча манбаларни ишга жалб этишнинг асосий мақсади нима?
  1. Асарнинг фақат кодикологик маълумотларини аниқлаш.
  2. Асарнинг бирламчи ёки иккиламчи эканлигини исботлаш.
  3. Илмий тадқиқотнинг ҳажмини ошириш.
  4. Хулоса ва умумлашмаларнинг ишонарли ва асосли бўлиши, илмий тадқиқот савиясини ошириш.
Javobni ko'rish
Хулоса ва умумлашмаларнинг ишонарли ва асосли бўлиши, илмий тадқиқот савиясини ошириш.
#225
Муаррих Мир Муҳаммад Амини Бухорийнинг "Убайдулланома" асарида Убайдуллахоннинг (1702-1711) ўлдирилиши сабабларини унинг атрофига тубан кишиларни тўплаб олганлигидан қидиради. Бу таҳлил муаллифнинг воқеаларга қандай муносабатини кўрсатади?
  1. Холисона мулоҳаза юритиб, воқеа сабабларини ҳукмдорнинг фаолиятидаги нуқсонлардан қидирганлиги.
  2. Тарихни фақат объектив ёритишга ҳаракат қилганлиги.
  3. Убайдуллахоннинг фақат яхши фазилатларини ёритганлиги.
  4. Асарни фақат хронологик тартибда ёзганлиги.
Javobni ko'rish
Холисона мулоҳаза юритиб, воқеа сабабларини ҳукмдорнинг фаолиятидаги нуқсонлардан қидирганлиги.
#226
Тазкиралар (шоир, адиб, тасаввуф намояндалари тўғрисидаги мажмуалар) бадиий адабиёт турига киришига қарамай, тарихий манба сифатида қандай илмий аҳамиятга эга?
  1. Тазкираларнинг фақат шоирлар томонидан ёзилганлиги.
  2. Муайян даврдаги адабий муҳит, маданий ҳаёт ва ижтимоий-сиёсий жараёнларнинг шу шахслар ҳаётидаги аксини ўрганиш имконини бериши.
  3. Уларнинг фақат диний ақидаларга бағишланганлиги.
  4. Тазкираларда фақат хронологик тартибнинг бузилиши.
Javobni ko'rish
Муайян даврдаги адабий муҳит, маданий ҳаёт ва ижтимоий-сиёсий жараёнларнинг шу шахслар ҳаётидаги аксини ўрганиш имконини бериши.
#227
Агар тадқиқот учун ёзма манбаларнинг асосий қисми йўқолиб кетган бўлса, тарихчи қандай ёрдамчи манбалар турини асосий манба сифатида тадқиқотга жалб қилиши мумкин?
  1. Фақат адабий-бадиий асарларни.
  2. Йўқолган манбалардаги маълумотларни сақлаб қолган кейинги давр компилятив (йиғма) асарларни.
  3. Фақат европалик сайёҳларнинг эсдаликларини.
  4. Фақат ҳукмдорларнинг шахсий ёзишмаларини.
Javobni ko'rish
Йўқолган манбалардаги маълумотларни сақлаб қолган кейинги давр компилятив (йиғма) асарларни.
#228
Манбашуносликда ёзма манбани фақат унинг бир ўзида келтирилган далил ва маълумотларга қараб баҳолаб бўлмаслигининг асосий сабаби нима?
  1. Муаллифнинг доимий равишда холис бўлиши.
  2. Келтирилган далил сохта, баён этилган воқеа эса сохталаштирилган бўлиши мумкинлиги сабабли, қиёсий таҳлил зарур.
  3. Манбада фақат иқтисодий маълумотлар мавжудлиги.
  4. Манбада хронологик маълумотлар йўқлиги.
Javobni ko'rish
Келтирилган далил сохта, баён этилган воқеа эса сохталаштирилган бўлиши мумкинлиги сабабли, қиёсий таҳлил зарур.
#229
Мирхонднинг "Равзат ус-сафо" асарининг 1-6-жилдлари компиляция, 6-жилднинг бир қисми ва 7-жилд эса муаллиф ўзи кўрган воқеалар баёнидан иборат. Тадқиқотчи бу асардан фойдаланишда қандай танқидий ёндашувни қўллаши зарур?
  1. Асарнинг форс тилида ёзилганлигини инкор этиш.
  2. Асарнинг фақат етти жилддан иборатлигини аниқлаш.
  3. Компилятив қисмлардаги маълумотларнинг асл манбасини топишга ва муаллифнинг ўзи гувоҳ бўлган янги маълумотларни устун қўйишга ҳаракат қилиш.
  4. Асарнинг барча қисмларини бирламчи манба сифатида қабул қилиш.
Javobni ko'rish
Компилятив қисмлардаги маълумотларнинг асл манбасини топишга ва муаллифнинг ўзи гувоҳ бўлган янги маълумотларни устун қўйишга ҳаракат қилиш.
#230
Манбашуносликда анализ ва синтез усуллари конкрет манбани ўрганишда қандай асосий мақсадни кўзлайди?
  1. Асарни яхлит тарихий-маданий ҳодиса сифатида баҳолаш ва шу асосда қиёсий тадқиқотлар учун имконият яратиш.
  2. Манбанинг фақат ташқи белгиларини аниқлаш.
  3. Асарнинг фақат хронологик тартибини тиклаш.
  4. Манбанинг фақат бирламчи ҳужжатлардан иборатлигини аниқлаш.
Javobni ko'rish
Асарни яхлит тарихий-маданий ҳодиса сифатида баҳолаш ва шу асосда қиёсий тадқиқотлар учун имконият яратиш.
#231
Ҳадис (Муҳаммад пайғамбарнинг сўзлари, ишлари ва кўрсатмалари ҳақидаги ривоятлар) Қуръондан кейинги иккинчи муқаддас манба ҳисобланади. Ижтимоий ҳаётнинг барча жиҳатларига таъсир кўрсатган бу манба тарихий тадқиқотлар учун қандай асосий методологик ўринга эга?
  1. У фақат Имом Бухорий томонидан йиғилганлиги.
  2. У ислом давлатларидаги шариат қонун-қоидалари, ҳуқуқий ва ижтимоий меъёрларнинг назарий асосини ташкил этиши.
  3. У фақат араб грамматикасини ўрганиш учун муҳим.
  4. Унда фақат Пайғамбарнинг ҳаёти ёритилганлиги.
Javobni ko'rish
У ислом давлатларидаги шариат қонун-қоидалари, ҳуқуқий ва ижтимоий меъёрларнинг назарий асосини ташкил этиши.
#232
Манбашунослик фанида тарихий манбаларнинг ўтмишни акс эттириш хусусиятига қараб олти асосий гуруҳга бўлиниши, бу таснифлашнинг қандай методологик асосга эга эканлигини кўрсатади?
  1. Унинг фақат географик-топографик хусусиятларга асосланганлиги.
  2. Уларнинг умумий характери ва ўтмишни ўзида акс эттириш даражасига қараб туркумланганлиги.
  3. Манбаларнинг фақат ёзма ва оғзаки турларга бўлиниши.
  4. Бу таснифнинг фақат Б.А.Аҳмедов томонидан таклиф этилганлиги.
Javobni ko'rish
Уларнинг умумий характери ва ўтмишни ўзида акс эттириш даражасига қараб туркумланганлиги.
#233
Тадқиқотчи манбага мурожаат қилганда, унда келтирилган маълумотларнинг ҳақиқий мазмунини англаб олиш учун қандай асосий психологик тўсиқни енгиб ўтиши лозим?
  1. Муаллифнинг дунёқараши билан ўзининг дунёқараши орасидаги маданий-тарихий масофа туфайли юзага келадиган тафовутни бартараф этиш.
  2. Манбани фақат оригинал нусхасини топиш.
  3. Манбанинг сохта эканлигини исботлаш.
  4. Манбанинг қоғози ва хатини ўрганиш.
Javobni ko'rish
Муаллифнинг дунёқараши билан ўзининг дунёқараши орасидаги маданий-тарихий масофа туфайли юзага келадиган тафовутни бартараф этиш.
#234
"Тафсир" илмида Қуръони Каримдаги оятларни изоҳлаш ва шарҳлашда инсон қудрати етганча Аллоҳнинг муродини ўрганиш асосий мақсад ҳисобланади. Тарихчи бундан қандай қимматли маълумотларни олишга ҳаракат қилиши лозим?
  1. Фақат ҳадислардаги маълумотларга.
  2. Фақат замонавий тарихчиларнинг фикрига.
  3. Фақат хронологик тартибга.
  4. Ҳар бир сура/оятнинг нозил бўлиш сабабларини батафсил ёритиш орқали тарихий-ижтимоий шароитларни ўрганиш.
Javobni ko'rish
Ҳар бир сура/оятнинг нозил бўлиш сабабларини батафсил ёритиш орқали тарихий-ижтимоий шароитларни ўрганиш.
#235
Мир Муҳаммад Амин Бухорий "Убайдулланома" асарида Убайдуллахон ҳукмронлиги инқирози сабабларини "Сирож ул-мулук" ва "Равзат ус-сафо" каби асарларга таяниб ёритади. Бундай қиёсий ёндашув муаллифнинг қандай илмий маҳоратини кўрсатади?
  1. Муаллифнинг фақат ўзи кўрган воқеаларни ёритиш.
  2. Фақат гороскоп ва тақдир ҳақидаги маълумотлардан фойдаланиш.
  3. Манбашуносликнинг асосий талаби — ўз хулосасини бирламчи бўлмаса-да, мўътабар манбалар билан қиёслаб, далиллаш.
  4. Асарнинг фақат ҳажмини ошириш.
Javobni ko'rish
Манбашуносликнинг асосий талаби — ўз хулосасини бирламчи бўлмаса-да, мўътабар манбалар билан қиёслаб, далиллаш.
#236
Манбанинг мукаммаллиги, далилий материалга бойлиги ва сифати ҳар қандай тадқиқотнинг асосини ташкил этадиган манбанинг қандай жиҳатини белгилайди?
  1. Танланган мавзунинг илмий ва назарий жиҳатдан тўғри ҳал этилиши.
  2. Муаллифнинг ижтимоий келиб чиқиши.
  3. Манбанинг фақат юридик ҳужжатлардан иборатлиги.
  4. Манбанинг фақат китобат санаси.
Javobni ko'rish
Танланган мавзунинг илмий ва назарий жиҳатдан тўғри ҳал этилиши.
#237
Тарихчилар Геродотдан бошлаб тарихий манбаларни тадқиқ этиш усулларини ишлаб чиқишга ҳаракат қилганлар. Бу жараён охир-оқибат қандай илмий фаннинг пайдо бўлишига олиб келди?
  1. Фақат Этнографиянинг.
  2. Фақат Археологиянинг.
  3. Махсус кўмакчи тарих фани – манбашуносликнинг.
  4. Фақат Нумизматиканинг.
Javobni ko'rish
Махсус кўмакчи тарих фани – манбашуносликнинг.
#238
Ижтимоий-сиёсий, айниқса, иқтисодий муносабатларга оид масалаларни ўрганишда расмий ҳужжатлар, молиявий ҳисобот дафтарлари ва ёзишмаларнинг аҳамияти нима билан белгиланади?
  1. Уларда фақат диний маълумотлар мавжудлиги.
  2. Улар ижтимоий-сиёсий ҳаётни маълум юридик шаклда бевосита ва кўп ҳолларда айнан қайд этиши билан.
  3. Уларнинг фақат бирламчи манбалар эканлиги.
  4. Уларнинг фақат ҳукмдорлар топшириғи билан ёзилганлиги.
Javobni ko'rish
Улар ижтимоий-сиёсий ҳаётни маълум юридик шаклда бевосита ва кўп ҳолларда айнан қайд этиши билан.
#239
Амалий манбашунослик назарий манбашуносликдан қандай муҳим фарқли жиҳатга эга?
  1. У фақат эски қўлёзмаларнинг сохталарини аниқлайди.
  2. У фақат назарий қоидалар ва усулларни ишлаб чиқади.
  3. У бевосита ёзма манбаларни назарий тавсияга биноан излаб топиш, ўрганиш, тавсиф этиш ва илмий муомалага олиб киришни назарда тутади.
  4. У фақат археографик экспедицияларни уюштиради.
Javobni ko'rish
У бевосита ёзма манбаларни назарий тавсияга биноан излаб топиш, ўрганиш, тавсиф этиш ва илмий муомалага олиб киришни назарда тутади.
#240
Манбашуносликда манбаларни таснифлашда уларни "тарихий қолдиқлар" ва "тарихий анъаналар"га бўлиш принципининг асосий мантиғи нимада?
  1. Манбанинг тарихий фактга нечоғлиқ яқинлигини аниқлаш ва шу асосда унинг ишончлилигини текшириш заруратини белгилаш.
  2. Манбанинг фақат муаллифини аниқлаш.
  3. Асарнинг фақат диний мазмунга эгалигини аниқлаш.
  4. Манбанинг фақат ҳажмини аниқлаш.
Javobni ko'rish
Манбанинг тарихий фактга нечоғлиқ яқинлигини аниқлаш ва шу асосда унинг ишончлилигини текшириш заруратини белгилаш.
#241
IX-XIV асрлардаги исломий тарихнавислик (Табарий, Мирхонд) нинг муқаддималарида Аллоҳга ҳамд-сано, Пайғамбарнинг таърифи ва саҳобаларнинг мадҳи келтирилади. Тарихчи бу диний-адабий структурадан қандай методологик хулоса чиқариши мумкин?
  1. Асарнинг фақат диний асар эканлигини тасдиқлаш.
  2. Асарнинг фақат форс тилида ёзилганлигини исботлаш.
  3. Асарнинг яратилган жойини аниқлаш.
  4. Асарнинг ғоявий-методологик асосларини ва муаллифнинг эътиқодий мансублигини аниқлашга.
Javobni ko'rish
Асарнинг ғоявий-методологик асосларини ва муаллифнинг эътиқодий мансублигини аниқлашга.
#242
Тарихий манбалар (расмий ҳужжат, солнома, биографик асар) нинг бир ўзида келтирилган маълумотларга қараб баҳолаб бўлмаслиги, тадқиқотчидан қандай асосий талабни бажаришни сўрайди?
  1. Манбани холис тарихчи нуқтаи назаридан туриб баҳолай олиш.
  2. Манбанинг фақат бирламчи ҳужжатлардан иборатлигини аниқлаш.
  3. Манбанинг фақат ташқи таҳлилини ўтказиш.
  4. Манбанинг фақат хронологик маълумотlarini қабул қилиш.
Javobni ko'rish
Манбани холис тарихчи нуқтаи назаридан туриб баҳолай олиш.
#243
Манбанинг ўрганилиш даражасини (тарихнавислигини) аниқлаш тадқиқотнинг якунловчи босқичларидан бири ҳисобланади. Бу жараённинг асосий мақсади нима?
  1. Манбанинг илмий муомалага киритилган янги далилларини ажратиш.
  2. Манбанинг фақат қўлёзмалари қай даражада ўрганилганини аниқлаш.
  3. Бўлғуси педагоглар ва тадқиқотчиларнинг ушбу манбалар устида мустақил тадқиқот олиб боришлари учун илмий асос яратиш.
  4. Манбанинг фақат терма тарзда чоп этилганлигини аниқлаш.
Javobni ko'rish
Бўлғуси педагоглар ва тадқиқотчиларнинг ушбу манбалар устида мустақил тадқиқот олиб боришлари учун илмий асос яратиш.
#244
Агар тарихий манба (масалан, Қуръони Карим)нинг дастлабки сураси "Фотиҳа"ни ҳисобга олмаганда, узун суралардан бошланиб, қисқара бориши, тарихчига қандай методологик муаммони келтириб чиқаради?
  1. Сураларнинг фақат Маккада нозил бўлганлигини.
  2. Сураларнинг фақат диний ақидаларга бағишланганлигини.
  3. Сураларнинг нозил бўлиш вақтига қараб хронологик тартибнинг бузилганлигини.
  4. Сураларда фақат ижтимоий-сиёсий маълумотлар мавжудлигини.
Javobni ko'rish
Сураларнинг нозил бўлиш вақтига қараб хронологик тартибнинг бузилганлигини.
#245
Ёзма манбаларни ташқи таҳлил қилиш (кодикологик маълумотлар) жараёнида муаллиф ва унинг шахсини аниқлашнинг асосий мақсади нима?
  1. Манбанинг сохта эканлигини тасдиқлаш.
  2. Муаллифнинг саводхонлик даражасини аниқлаш.
  3. Асарнинг нашр этилган нусхалари сонини ҳисоблаш.
  4. Асарнинг яратилиш тарихи ва унинг ёзилишига сабаб бўлган ижтимоий-сиёсий муҳитни аниқлаб олиш.
Javobni ko'rish
Асарнинг яратилиш тарихи ва унинг ёзилишига сабаб бўлган ижтимоий-сиёсий муҳитни аниқлаб олиш.
#246
Нажмиддин Абу Ҳафс Умар ан-Насафийнинг "Китоб ал-қанд фи тарихи Самарқанд" асарида 1232 уламонинг таржимаи ҳоли мавжуд. Бу биографик манбанинг асосий илмий қиммати нимада?
  1. Асарнинг форсча қисқартирилган таҳрири мавжудлигида.
  2. Самарқанднинг фақат исломгача бўлган тарихини ёритганида.
  3. Самарқанднинг XII асрдаги илмий-маънавий ҳаёти, диний-маърифий муҳити ва уламоларининг ижтимоий мавқеи ҳақида ноёб маълумот беришида.
  4. Ўзбекистоннинг араб истилочилари томонидан босиб олиниши ҳақида батафсил хронология берганида.
Javobni ko'rish
Самарқанднинг XII асрдаги илмий-маънавий ҳаёти, диний-маърифий муҳити ва уламоларининг ижтимоий мавқеи ҳақида ноёб маълумот беришида.
QuizPilotda o'ynash