Iqtisodiyot
Monopolyaga qarshi siyosat va raqobat
muallif: unknown · 30 ta savol ·
0 saqlash
QuizPilotda o'ynash
#1
1) Monopoliyaga qarshi siyosatning asosiy maqsadi nimadan iborat?
- Xorijiy kompaniyalarning mahalliy bozorga kirib kelishini butunlay taqiqlash
- Bozorda halol raqobat muhitini yaratish va iste'molchilar huquqlarini himoya qilish
- Faqat kichik biznes subyektlariga soliq imtiyozlarini berish va ularni moliyalashtirish
- Narxlarni barcha tovarlar uchun davlat tomonidan qat'iy belgilab qo'yish
Javobni ko'rish
Bozorda halol raqobat muhitini yaratish va iste'molchilar huquqlarini himoya qilish
#2
2) Bozor strukturasi nuqtai nazaridan absolut (sof) monopoliya nima bilan tavsiflanadi?
- Bozorda bir nechta yirik sotuvchining o'zaro kelishib faoliyat yuritishi
- Bozorda yagona sotuvchi va uning o'rnini bosuvchi yaqin tovarlarning yo'qligi
- Juda ko'p sonli sotuvchilarning bir xil turdagi mahsulotlarni sotishi
- Bozorga kirish oson bo'lgan va ko mezonli sotuvchilar mavjud bo'lgan holat
Javobni ko'rish
Bozorda yagona sotuvchi va uning o'rnini bosuvchi yaqin tovarlarning yo'qligi
#3
3) Tabiiy monopoliya deganda nimani tushunish kerak?
- Qonun hujjatlari orqali sun'iy ravishda yaratilgan va himoyalanadigan monopoliya
- Qishloq xo'jaligi mahsulotlarini ishlab chiqaruvchi yagona davlat korxonasi
- Ishlab chiqarishning texnologik xususiyatlari sababli bitta korxona samaraliroq bo'lgan holat
- Xomashyo manbalarini to'liq egallab olgan xususiy kompaniyaning hukmronligi
Javobni ko'rish
Ishlab chiqarishning texnologik xususiyatlari sababli bitta korxona samaraliroq bo'lgan holat
#4
4) Ooligopoliya bozorining asosiy xususiyati qaysi javobda to'g'ri ko'rsatilgan?
- Mahsulotlarning mutlaqo unikal bo'lishi va o'rnini bosuvchi tovarlar yo'qligi
- Faqat bitta xaridor mavjud bo'lib, sotuvchilar soni ko'pligi
- Bozorning asosiy ulushi bir nechta yirik firmalar qo'lida to'planganligi
- Bozorda bir-biri bilan raqobatlashuvchi juda ko'p sonli kichik firmalar mavjudligi
Javobni ko'rish
Bozorning asosiy ulushi bir nechta yirik firmalar qo'lida to'planganligi
#5
5) Monopsoniya nima?
- Narxlarning barcha ishtirokchilar tomonidan erkin belgilanishi
- Bir nechta yirik sotuvchilarning narxni oshirish bo'yicha maxfiy kelishuvi
- Bozorda faqat bitta sotuvchi hukmronlik qiladigan bozor tuzilmasi
- Bozorda faqat bitta xaridor mavjud bo'lgan bozor holati
Javobni ko'rish
Bozorda faqat bitta xaridor mavjud bo'lgan bozor holati
#6
6) Monopoliyaga qarshi qonunchilikda 'Karter' kelishuvi nimani anglatadi?
- Aksiyadorlik jamiyatlarining birja savdolarida erkin ishtirok etishi
- Mustaqil firmalarning narx, bozor bo'lish va kvotalar bo'yicha maxfiy kelishuvi
- Yangi firmalarni bozorga kiritish uchun ajratiladigan davlat subsidiyasi
- Kompaniyalarning to'liq bir-biriga qo mezon bo'lib qo'shilib ketishi
Javobni ko'rish
Mustaqil firmalarning narx, bozor bo'lish va kvotalar bo'yicha maxfiy kelishuvi
#7
7) Qaysi ko'rsatkich bozorning jamlanish (konsentratsiya) darajasini o'lchash uchun ishlatiladi?
- Jini koeffitsiyenti
- Gerfindal-Xirshman indeksi (HHI)
- Pigu solig'i indeksi
- Laspeyres indeksi
Javobni ko'rish
Gerfindal-Xirshman indeksi (HHI)
#8
8) Monopol yuqori narx nima?
- Monopol subyekt tomonidan asossiz harajatlarni qoplash va oshiqcha foyda olish uchun o'rnatilgan narx
- Tadbirkorlarni qo'llab-quvvatlash uchun davlat tomonidan belgilangan kafolatlangan narx
- Inflatsiya darajasiga mos ravishda har yili indeksatsiya qilinadigan narx
- Mavsumiy talab ortishi natijasida erkin raqobat bozorida shakllangan narx
Javobni ko'rish
Monopol subyekt tomonidan asossiz harajatlarni qoplash va oshiqcha foyda olish uchun o'rnatilgan narx
#9
9) Raqobatning qaysi turi 'Mukammal raqobat' deyiladi?
- Bozor ulushi bo'yicha 2-3 ta yirik subyekt monopolist bo'lgan holat
- Reklama va brending orqali har bir sotuvchi o'z tovarini ajratib ko'rsatadigan holat
- Juda ko'p sotuvchilar bir xil (standartlashtirilgan) mahsulotni sotadigan va bozorga kirish erkin bo'lgan holat
- Faqat davlat korxonalari o'rtasida amalga oshiriladigan raqobat turi
Javobni ko'rish
Juda ko'p sotuvchilar bir xil (standartlashtirilgan) mahsulotni sotadigan va bozorga kirish erkin bo'lgan holat
#10
10) Monopoliyalarning jamiyat uchun asosiy salbiy oqibati nimada?
- Ishlab chiqarish hajmining oshishi va tovarlar sifatining keskin yaxshilanishi
- Resurslarning samarali taqsimlanmasligi, narxning balandligi va taklifning cheklanishi
- Aholi bandlik darajasining birdaniga keskin ko'tarilib ketishi
- Davlat byudjetiga tushadigan soliq tushumlarining butunlay to'xtashi
Javobni ko'rish
Resurslarning samarali taqsimlanmasligi, narxning balandligi va taklifning cheklanishi
#11
11) Demping narx (predatory pricing) nima?
- Xaridorlar sonini ko'paytirish uchun o'tkaziladigan vaqtinchalik bayram chegirmalari
- Tadbirkorlarga yordam berish uchun davlat tomonidan belgilanadigan doimiy narx
- Eksport qilinadigan mahsulotlarga qo'yiladigan imtiyozli bojxona stavkasi
- Raqobatchilarni bozordan siqib chiqarish maqsadida tovarlarni tannarxidan ham past narxda sotish
Javobni ko'rish
Raqobatchilarni bozordan siqib chiqarish maqsadida tovarlarni tannarxidan ham past narxda sotish
#12
12) Monopolist uchun talab egri chizig'i qanday ko'rinishga ega?
- Pastga yo'naltirilgan (salbiy og'ishli) chiziq
- Nolga teng bo'lgan tekis chiziq
- Mutlaq gorizontal to'g'ri chiziq
- U-simon egri chiziq
Javobni ko'rish
Pastga yo'naltirilgan (salbiy og'ishli) chiziq
#13
13) Vertikal integratsiya nimani anglatadi?
- Mutlaqo bir-biriga bog mezon bo'lmagan soha korxonalarining bir holdingga birlashishi
- Davlat mulkining xususiy sektorga tender orqali sotilishi
- Bitta texnologik zanjirda bo'lgan (xomashyodan tayyor mahsulotgacha) bosqichlardagi firmalarning birikishi
- Kompaniyaning o'z aksiyalarini fond birjasida ochiq sotuvga qo'yishi
Javobni ko'rish
Bitta texnologik zanjirda bo'lgan (xomashyodan tayyor mahsulotgacha) bosqichlardagi firmalarning birikishi
#14
14) Gorizontal integratsiya nimani anglatadi?
- Xalqaro korporatsiyalarning mahalliy filiallar ochishi
- Xomashyo yetkazib beruvchi va tayyor mahsulot sotuvchi korxona birlashishi
- Bir xil faoliyat turi va bir xil bozor bosqichida raqobatlashuvchi firmalarning birlashishi
- Turli tarmoqdagi korxonalarning moliyaviy konsern tashkil qilishi
Javobni ko'rish
Bir xil faoliyat turi va bir xil bozor bosqichida raqobatlashuvchi firmalarning birlashishi
#15
15) O'zbekiston Respublikasida monopoliyaga qarshi siyosatni qaysi davlat organi amalga oshiradi?
- Raqobatni rivojlantirish va iste'molchilar huquqlarini himoya qilish qo'mitasi
- Iqtisodiyot va moliya vazirligi
- Markaziy bank
- Davlat aktivlarini boshqarish agentligi
Javobni ko'rish
Raqobatni rivojlantirish va iste'molchilar huquqlarini himoya qilish qo'mitasi
#16
16) Qanday bozor holati 'Monopolistik raqobat' deyiladi?
- Bir nechta yirik korxonalar o'zaro kelishib narx belgilaganda
- Ko'plab sotuvchilar tabaqalashtirilgan (differensatsiyalangan) mahsulotlarni sotganda
- Faqat bitta sotuvchi va ko'plab xaridorlar mavjud bo'lganda
- Sotuvchilar o'rtasida umuman narx almashinuvi bo'lmaganda
Javobni ko'rish
Ko'plab sotuvchilar tabaqalashtirilgan (differensatsiyalangan) mahsulotlarni sotganda
#17
17) Narx kamsitishi (price discrimination) nima?
- Barcha xaridorlarga bir xil va o'zgarmas narx belgilash
- Eksport qilinadigan tovarlar narxini ichki bozordagidan pasaytirish
- Faqat davlat muassasalari uchun narxlarni sun'iy ravishda oshirish
- Bir xil tovar uchun har xil xaridorlarga harajatga bog'liq bo'lmagan holda turlicha narx belgilash
Javobni ko'rish
Bir xil tovar uchun har xil xaridorlarga harajatga bog'liq bo'lmagan holda turlicha narx belgilash
#18
18) Monopoliyalarni tartibga solishda 'foyda me'yorini cheklash' usuli nimani ko'zda tutadi?
- Monopolistga umuman foyda olishni taqiqlash va tezing ishlatish
- Kompaniya aksiyadorlariga dividend to'lashni to mezon to'xtatib qo'yish
- Faqat eksportdan keladigan foydaga soliq solish
- Kompaniyaning kapitaliga nisbatan oladigan maksimal foyda foizini belgilash
Javobni ko'rish
Kompaniyaning kapitaliga nisbatan oladigan maksimal foyda foizini belgilash
#19
19) 'Bozordagi ustun mavqe' deganda nimani tushuniladi?
- Faqat xorijiy investitsiyalar hisobiga ishlayotgan korxona holati
- Kompaniya aksiyalarining eng qimmat baholanishi
- Kompaniyaning eng chiroyli binoga va ko'p xodimlarga ega bo'lishi
- Xo'jalik yurituvchi subyektning bozorga va raqobat sharoitlariga hal qiluvchi ta'sir ko'rsatish imkoniyati
Javobni ko'rish
Xo'jalik yurituvchi subyektning bozorga va raqobat sharoitlariga hal qiluvchi ta'sir ko'rsatish imkoniyati
#20
20) AQShda qabul qilingan mashhur eng birinchi Anti-monopolistik qonun qanday nomlanadi?
- Glass-Stigall qonuni
- Federal Savdo Komissiyasi qonuni
- Sherman qonuni (Sherman Antitrust Act)
- Dodd-Frank qonuni
Javobni ko'rish
Sherman qonuni (Sherman Antitrust Act)
#21
21) Monopoliyada 'O'lik yo'qotish' (Deadweight loss) nima?
- Tashish paytida tovarlarning yaroqsiz holga kelishi
- Davlat tomonidan undiriladigan jazo jarimalari summasi
- Monopoliya sababli jamiyat yo mezonotgan umumiy farovonlik va samaradorlik yo'qotishi
- Raqobatchining bankrot bo'lishi natijasida bozor yo'qotgan mablag'lar
Javobni ko'rish
Monopoliya sababli jamiyat yo mezonotgan umumiy farovonlik va samaradorlik yo'qotishi
#22
22) Raqobatning 'Narxsiz raqobat' usuliga qaysi biri kiradi?
- Sifatni yaxshilash, reklama, kafolatli xizmat ko'rsatish va brendni rivojlantirish
- Ulgurji xaridorlarga narxdan bo'nak berish
- Mavsumiy chegirmalar va aksiyalar tashkil etish
- Demping narxlarni qo'llash
Javobni ko'rish
Sifatni yaxshilash, reklama, kafolatli xizmat ko'rsatish va brendni rivojlantirish
#23
23) Qaysi holda konsentratsiya darajasi yuqori hisoblanadi?
- Bozorda 1000 dan ortiq teng ulushli firmalar bo'lganda
- HHI koeffitsiyenti 100 dan past bo'lganda
- HHI koeffitsiyenti 2500 dan yuqori bo'lganda
- HHI koeffitsiyenti nolga teng bo'lganda
Javobni ko'rish
HHI koeffitsiyenti 2500 dan yuqori bo'lganda
#24
24) Sintetik yoki sun'iy monopoliya qanday hosil bo'ladi?
- Texnologik zaruriyat natijasida xususiy korxona tomonidan
- Xalqaro tashkilotlarning maxsus granti va qarori bilan
- Faqat ixtiro va patentlarga ega bo'lish orqali
- Tadbirkorlarning o'zaro kelishuvi, birlashishi yoki bozorni egallashi natijasida
Javobni ko'rish
Tadbirkorlarning o'zaro kelishuvi, birlashishi yoki bozorni egallashi natijasida
#25
25) Monopoliyaga qarshi siyosatda 'Trest' nima?
- Ishtirokchilarning tijorat va ishlab chiqarish mustaqilligi saqlangan birlashma
- Sotish sohasida hamkorlik qiluvchi mustaqil firmalar zanjiri
- Kompaniyalarning ishlab chiqarish va sotish bo'yicha mustaqilligini yo mezonotgan holda to'liq birlashishi
- Vaqtinchalik muayyan loyihani amalga oshirish uchun tuzilgan ittifoq
Javobni ko'rish
Kompaniyalarning ishlab chiqarish va sotish bo'yicha mustaqilligini yo mezonotgan holda to'liq birlashishi
#26
26) Tabiiy monopoliyalarni narx jihatidan tartibga solishning samarali usullaridan biri qaysi?
- Chekli narxlarni o'rnatish (Price cap regulation)
- Faqat dollar valyutasida narx belgilashni talab qilish
- Cheksiz erkin narxlarni joriy etish
- Narxlarni har kuni o'zgartirish huquqini berish
Javobni ko'rish
Chekli narxlarni o'rnatish (Price cap regulation)
#27
27) Qaysi holatda bozor erkin va raqobatli deb hisoblanadi?
- Xorijiy tovarlarga yuqori bojxona to'lovlari o'rnatilganda
- Sotuvchilar o mezonida doimiy ravishda narx kelishuvlari mavjud bo'lganda
- Bozordagi barcha korxonalar davlat nazorati ostida bo'lganda
- Faqat bitta yirik ishlab chiqaruvchi monopol narx qo'yganda
Javobni ko'rish
Bozordagi barcha korxonalar davlat nazorati ostida bo'lganda
#28
28) Monopoliyalarga qarshi siyosatda 'Sindikat' tashkilotining xususiyati nimada?
- Ishlab chiqarish mustaqilligi saqlanadi, lekin mahsulot sotish yagona idora orqali amalga oshiriladi
- Xodimlarga ish haqi to'lashni birxillashtiruvchi kasaba uyushmasi
- Faqat ilmiy-tadqiqot ishlarini birgalikda olib borish uchun tuziladi
- A'zo korxonalar moliyaviy jihatdan butunlay tugatiladi
Javobni ko'rish
Ishlab chiqarish mustaqilligi saqlanadi, lekin mahsulot sotish yagona idora orqali amalga oshiriladi
#29
29) Insofsiz raqobat (Unfair competition) ko'rinishlariga qaysi biri kiradi?
- Xodimlarga yuqori ish haqi to'lash va ularni o'qitish
- O'z mahsuloti sifatini oshirish va tannarxini tushirish
- Yangi va zamonaviy texnologiyalarni ishlab chiqarishga joriy etish
- Raqobatchi to'g'risida yolg'on va buzg'unchi ma'lumotlarni tarqatish hamda brendini nusxalash
Javobni ko'rish
Raqobatchi to'g'risida yolg'on va buzg'unchi ma'lumotlarni tarqatish hamda brendini nusxalash
#30
30) 'Lerner indeksi' nimani aniqlash uchun qo'llaniladi?
- Mamlakatdagi inflyatsiya darajasini va uning o'sish tendensiyasini
- Firmadagi monopol hokimiyat (bozor ustida hukmronlik) darajasini
- Aholi o'rtasidagi daromadlar tengsizligini
- Mehnat unumdorligining o'sish sur'atlarini
Javobni ko'rish
Firmadagi monopol hokimiyat (bozor ustida hukmronlik) darajasini
QuizPilotda o'ynash